De Yahagi was een lichte kruiser van de Agano-klasse in dienst van de Japanse Keizerlijke Marine (IJN) tijdens de Tweede Wereldoorlog. Als derde schip van haar klasse vervulde zij een rol als eskaderleider voor torpedobootjagers en was zij betrokken bij diverse operaties in de Stille Oceaan. Het ontwerp van het schip weerspiegelde de modernisering binnen de Japanse marine, maar de Yahagi werd uiteindelijk slachtoffer van luchtaanvallen tijdens Operatie Ten-Go in april 1945.
Ontwerp en constructie
De Agano-klasse werd ontwikkeld als vervanging van verouderde lichte kruisers binnen de Japanse vloot. Het ontwerp was gebaseerd op ervaring met het experimentele schip Yūbari, en kenmerkte zich door een gestroomlijnde opbouw, een enkele schoorsteen en een relatief lichte bewapening in verhouding tot zwaardere kruisers.
De kiel van de Yahagi werd gelegd op 11 november 1941 op de Sasebo Marinewerf. De tewaterlating volgde op 25 oktober 1942 en op 29 december 1943 werd het schip officieel in dienst genomen als vlaggenschip van Destroyer Squadron 10 binnen de Derde Vloot van de IJN .
Bewapening
De hoofdbewapening van de Yahagi bestond uit zes 152 mm Type 41 kanonnen, geplaatst in drie tweeloops geschuttorens. Deze artillerie was ontworpen voor zowel oppervlaktestrijd als theoretisch ook voor luchtafweer, dankzij een elevatie van 55 graden en een beoogde vuursnelheid van tien schoten per minuut. In de praktijk bleek deze capaciteit echter beperkt bruikbaar zonder bijbehorende radargeleiding .
De secundaire bewapening omvatte vier 8 cm/60 Type 98 kanonnen, geplaatst in twee tweelingopstellingen midscheeps. Voor luchtafweer beschikte de Yahagi in haar oorspronkelijke configuratie over twee drievoudige 25 mm Type 96 luchtafweerkanonnen vóór de brug en twee dubbele 13 mm machinegeweren nabij de mast.
De torpedobewapening was aanzienlijk. Yahagi was uitgerust met twee viervoudige 610 mm torpedolanceerinrichtingen voor Type 93 zuurstoftorpedo’s (de zogeheten “Long Lance”), centraal op het dek gemonteerd. Hierdoor kon een salvo van acht torpedo’s aan beide zijden worden afgevuurd. Acht reservetorpedo’s waren aan boord beschikbaar. Verder beschikte het schip over twee dieptebomrails en achttien dieptebommen .
Op het gebied van luchtverkenning waren twee Aichi E13A verkenningsvliegtuigen beschikbaar, gelanceerd vanaf een klein katapultplatform van 26 voet aan boord.
Bepantsering
De bescherming van de Yahagi was beperkt. De scheepsgordel was 60 mm dik, terwijl het dek slechts 20 mm bepantsering had. Deze mate van bescherming bood weinig weerstand tegen moderne luchtaanvallen of torpedotreffers, wat tijdens Operatie Ten-Go tot uiting zou komen .
Sensoren en dataverwerking
Aanvankelijk was de Yahagi uitgerust met een Type 93 Model 2 hydrofoon en een Type 93 Model 3 sonar voor onderzeebootdetectie. In de loop van 1944 werd het schip gemoderniseerd met radarapparatuur, waaronder een Type 13 luchtwaarschuwingsradar en een Type 22 oppervlakteradar.
Hoewel sommige bronnen stellen dat Yahagi niet beschikte over luchtdoelradar, is op Amerikaanse luchtfoto’s van de aanval op 7 april 1945 de Type 13 radarantenne duidelijk zichtbaar aan de achterzijde van de voorste mast. Volgens Kapitein Tameichi Hara, laatste commandant van de Yahagi, zou luchtdoelradargeleiding uitsluitend beschikbaar zijn geweest op het slagschip Yamato, wat duidt op beperkte operationele toepassing van de aanwezige systemen.
De sensoren aan boord waren niet effectief geïntegreerd in de gevechtsleiding. Er ontbrak een centrale commandoruimte (CIC) en operationele doctrines waren onvoldoende ontwikkeld om sensorinformatie doeltreffend te verwerken tijdens gevechtssituaties.
Modificaties
Na de Slag in de Filipijnen in juni 1944 werd de Yahagi tijdelijk teruggetrokken voor onderhoud en modernisering op het arsenaal van Kure. Hier werd de luchtafweer versterkt met twee extra drievoudige 25 mm Type 96 luchtafweerkanonnen midscheeps, waarmee het totaal aantal lopen op 48 kwam. Tevens werd de radarinstallatie uitgebreid met de eerdergenoemde lucht- en oppervlakteradars .
Status schip tijdens de oorlog
Bij haar indienststelling in december 1943 was de Yahagi technisch modern en vervulde zij effectief haar taak als eskaderleider. Echter, de snelle opkomst van geavanceerde geallieerde luchtoorlogvoering maakte veel Japanse schepen, waaronder de Yahagi, kwetsbaar. Ondanks herhaalde aanpassingen aan bewapening en detectiemiddelen bleef het schip achter bij de technologische ontwikkelingen van de vijand, met name op het gebied van luchtafweergeschut en radarintegratie .
Operationele geschiedenis
Na haar indienststelling werd Yahagi in februari 1944 naar Singapore gestuurd voor training en patrouillevaarten rond de Lingga-eilanden. In mei 1944 maakte zij deel uit van admiraal Ozawa’s “First Carrier Striking Force”, samen met vliegdekschepen Taihō, Zuikaku en Shōkaku, en andere kruisers en torpedobootjagers. Yahagi fungeerde als vlaggenschip van meerdere torpedobootjagerdivisies, waaronder DesDiv 10, DesDiv 17 en DesDiv 61 .
Tijdens de Slag in de Filipijnenzee op 19 juni 1944 leed de Japanse vloot zware verliezen aan vliegtuigen. Yahagi bleef onbeschadigd en redde 570 opvarenden van de gezonken vliegdekschip Shōkaku. Na de strijd keerde ze terug naar Kure voor aanpassingen aan haar luchtafweer .
In oktober 1944 nam de Yahagi deel aan de Slag in de Golf van Leyte, als onderdeel van de Centraalstrijdmacht onder viceadmiraal Kurita. Tijdens de Slag op de Sibuyanzee en de Slag bij Samar bleef het schip opnieuw onbeschadigd ondanks herhaalde luchtaanvallen en zware verliezen binnen de Japanse vloot. In totaal overleefde de Yahagi drie dagen intensieve aanvallen zonder schade op te lopen .
Laatste missie en ondergang
Operatie Ten-Go
Op 6 april 1945 kreeg de Yahagi opdracht deel te nemen aan Operatie Ten-Go, een zelfmoordmissie van de Japanse Keizerlijke Marine bedoeld om de Amerikaanse vloot bij Okinawa aan te vallen. Het was een poging tot morele tegenaanval, geleid door het slagschip Yamato. Yahagi fungeerde als begeleidend schip, samen met acht torpedobootjagers waaronder Isokaze, Hamakaze, Yukikaze en Hatsushimo.
Op 7 april 1945, om 12:20 uur, werd het eskader aangevallen door een grote formatie vliegtuigen van de Amerikaanse Task Force 58: 386 toestellen, bestaande uit 180 jachtvliegtuigen, 75 bommenwerpers en 131 torpedovliegtuigen. Yahagi werd tijdens de eerste aanval getroffen door een torpedo in de machinekamer, wat het schip direct tot stilstand bracht. Het volledige machinekamerpersoneel kwam hierbij om het leven.
Gedurende de daaropvolgende aanvallen werd Yahagi geraakt door minstens zes extra torpedo’s en twaalf bommen. Isokaze probeerde assistentie te verlenen maar werd ook geraakt en zonk later. Yahagi kapseisde naar stuurboordzijde en zonk om 14:05 uur op positie 30°47′N 128°08′E. 445 bemanningsleden kwamen om. Onder de overlevenden bevonden zich onder andere kapitein Tameichi Hara en admiraal Keizō Komura, die werden gered door de torpedobootjagers Hatsushimo en Yukikaze.
Op 20 juni 1945 werd Yahagi officieel geschrapt van de Japanse marinelijst.
Na de oorlog
Na het einde van de oorlog bleef de Yahagi op de zeebodem liggen tot diep in de Koude Oorlog. In de jaren zestig werden wraklocaties van Japanse oorlogsschepen nauwkeurig vastgelegd door maritieme onderzoekers, maar een systematische berging vond niet plaats. Vanwege de diepte en locatie is de Yahagi nooit gelicht of uitgebreid onderzocht. Wel dienden foto’s van haar ondergang later als studiemateriaal voor maritieme en militaire analyses over luchtaanvallen op oorlogsschepen.
Conclusie
De Yahagi vertegenwoordigde de overgang van interbellum-ontwerpen naar de moderne lichte kruiser binnen de Japanse Keizerlijke Marine. Als onderdeel van de Agano-klasse was zij bedoeld als leidersschip voor torpedobootjagereskaders, met een focus op snelheid, coördinatie en torpedokracht. Technologisch bezat het schip eigenschappen die bij haar indienststelling modern waren, maar zij was uiteindelijk kwetsbaar tegenover de luchtoverwicht van de geallieerde strijdkrachten.
Hoewel Yahagi verschillende grote veldslagen ongeschonden doorstond, werd haar ondergang tijdens Operatie Ten-Go het symbool van de kwetsbaarheid van oppervlakteschepen in een tijdperk waarin luchtaanvallen het tactisch overwicht bepaalden. Haar geschiedenis biedt inzicht in de uitdagingen en beperkingen waarmee de Japanse marine werd geconfronteerd in de laatste fase van de oorlog in de Grote Oceaan.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: Imperial Japanese Navy official photograph per naval achives kept at museum, Public domain, via Wikimedia Commons
- Dull, Paul S. (1978). A Battle History of the Imperial Japanese Navy, 1941-1945. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-097-1.
- Hara, Tameichi (1961). Japanese Destroyer Captain. New York & Toronto: Ballantine Books. ISBN 978-1-59114-354-3.
- Jentschura, Hansgeorg; Jung, Dieter & Mickel, Peter (1977). Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869–1945. Annapolis, Maryland: United States Naval Institute. ISBN 0-87021-893-X.
- Lacroix, Eric & Wells II, Linton (1997). Japanese Cruisers of the Pacific War. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-311-3.
- Stille, Mark (2012). Imperial Japanese Navy Light Cruisers 1941-45. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 978-1-84908-562-5.
- Whitley, M.J. (1995). Cruisers of World War Two: An International Encyclopedia. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-141-6.
