
Hatsushimo was een torpedobootjager van de Japanse Keizerlijke Marine, behorend tot de Hatsuharu-klasse. Deze schepen waren ontworpen om kleiner en economischer te zijn dan de voorafgaande Fubuki- en Akatsuki-klassen, maar met vergelijkbare bewapening. Het combineren van zware bewapening op een compacte romp leidde tot stabiliteitsproblemen en structurele zwakheden. Deze tekortkomingen kwamen aan het licht tijdens de Tomozuru-ramp in 1934 en het 4e Vloot-incident in 1935. Bij voltooiing werd Hatsushimo aangepast om deze problemen te verhelpen. Het schip diende van de Tweede Chinees-Japanse Oorlog tot aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.
Ontwerp en constructie
De Hatsuharu-klasse gebruikte dezelfde 50-kaliber 12,7 cm kanonnen als de Fubuki-klasse. Alle geschutstorens konden tot 75 graden worden geheven, wat beperkte luchtafweercapaciteit gaf.
Bij oplevering had Hatsushimo twee watergekoelde, gelicentieerde Vickers 40 mm-luchtafweerkanonnen. Deze werden beoordeeld als te zwaar, traag vurende en met een te kort bereik. Vanaf 1943 werden zij vervangen door gelicentieerde Franse Hotchkiss 25 mm Type 96-luchtafweerkanonnen, in enkel-, dubbel- en driedubbele opstellingen.
De torpedobewapening bestond uit drie drievoudige 61 cm Type 90-torpedobuizen in Type 90 Model 2-lanceerinrichtingen. Deze konden elektro-hydraulisch in 25 seconden 360 graden draaien; bij handmatige bediening duurde dit circa twee minuten. Het herladen van één buis duurde 23 seconden met het kabel- en liersysteem.
De kiellegging vond plaats op 31 januari 1933, de tewaterlating op 4 november 1933 en de indienststelling op 27 september 1934.
Bewapening
Het hoofdgeschut bestond uit twee dubbeltorens en één enkeltoren met 12,7 cm Type 3-kanonnen. Na 1942 werd de enkeltoren verwijderd om gewicht te besparen en de stabiliteit te verbeteren. Vanaf 1943 werd de luchtafweer versterkt met meerdere Type 96-kanonnen in diverse opstellingen.
De torpedobewapening bestond uit negen 61 cm Type 90-torpedo’s in drievoudige lanceerinrichtingen. De oorspronkelijke dieptebomuitrusting van 18 stuks werd na de herfst van 1942 verhoogd tot 36.
Bepantsering
Hatsushimo had, zoals gebruikelijk voor torpedobootjagers, geen zware pantsergordel. De bescherming bestond uit lichte bepantsering rond vitale delen zoals de brug en geschutsposten, bedoeld om splinter- en scherfwerking van nabijexplosies te beperken. De overlevingsstrategie berustte op hoge snelheid, wendbaarheid en offensieve slagkracht.
Sensoren en dataverwerking
Bij de indienststelling in 1934 had Hatsushimo geen sensoren. Detectie van vijandelijke eenheden verliep uitsluitend via optische waarneming door uitkijkposten.
Pas na het uitbreken van de oorlog werden een Type 93-sonar en Type 93-hydrofoons geïnstalleerd, die minder geavanceerd waren dan Britse en Amerikaanse tegenhangers, met beperkingen in bereik en nauwkeurigheid. In 1943 kreeg het schip een Type 22-oppervlakteradar, gevolgd in 1944 door een Type 13-luchtwaarschuwingsradar. Hoog op de voorste mast werd een Type E-27 radar countermeasures device aangebracht voor het detecteren van vijandelijke radarsignalen.
Hatsushimo beschikte niet over een Combat Information Center (CIC) of Action Information Center (AIC). Er was geen geïntegreerd systeem waar alle informatie van radar, sonar, uitkijkposten, inlichtingen en radioverkeer samenkwam. Gegevens werden afzonderlijk verzameld en mondeling doorgegeven tussen brug, vuurleidingsposten en wapenbemanningen. Hierdoor ontbrak een effectieve en efficiënte aansturing van het schip, zowel in operaties met andere eenheden als bij zelfstandig optreden. Dit vertraagde de besluitvorming en verminderde de slagkracht, waardoor het schip in termen van 1943 verouderd was ten opzichte van schepen die wel over een dergelijk systeem beschikten.
Modificaties
Na de Tomozuru-ramp in 1934 en het 4e Vloot-incident in 1935 onderging Hatsushimo, samen met de andere schepen van de Hatsuharu-klasse, aanpassingen om stabiliteit en structurele sterkte te verbeteren. Hierbij werden delen van de bovenbouw verlaagd, masten ingekort, extra ballast geplaatst en de romp versterkt.
Tijdens de oorlog volgden meerdere moderniseringen. In 1942 werd de oorspronkelijke achterste 40 mm-luchtafweer vervangen door dubbele 25 mm Type 96-kanonnen. Vanaf 1943 werd de luchtafweer verder uitgebreid met enkele, dubbele en driedubbele Type 96-opstellingen. De enkeltoren met 12,7 cm kanon werd verwijderd om gewicht te besparen en de stabiliteit te vergroten.
Radarinstallaties werden gefaseerd toegevoegd: in 1943 een Type 22-oppervlakteradar, in 1944 een Type 13-luchtwaarschuwingsradar en een Type E-27 radar countermeasures device. De uitrusting voor onderzeebootbestrijding werd verbeterd met Type 93-sonar en hydrofoons, en het aantal dieptebommen werd verhoogd.
Status schip tijdens de oorlog
Hatsushimo bleef gedurende de oorlog inzetbaar, maar het ontwerp verouderde naarmate geallieerde marines technologische voorsprong namen. De toevoeging van radar en extra luchtafweer verbeterde de verdedigingsmogelijkheden, maar het schip bleef kwetsbaar voor snelle en gecoördineerde luchtaanvallen.
De beschikbare sensoren en vuurleidingsmiddelen boden minder situational awareness dan bij moderne tegenstanders, waardoor de reactiesnelheid beperkt was. Desondanks bleef Hatsushimo actief tot in de laatste maanden van de oorlog, met name in escortetaken, konvooibegeleiding en reddingsoperaties.
Operationele geschiedenis
Na reparatie en terugkeer in dienst in het najaar van 1943 escorteerde Hatsushimo de vliegdekschepen Ryūhō en Chitose naar Singapore en terug. Eind november 1943 begeleidde zij het vliegdekschip Hiyō van Kure naar Truk, via onder andere Manila, Singapore, Tarakan en Palau. Op de terugweg escorteerde zij de vliegdekschepen Unyō en Zuihō naar Yokosuka.
Begin 1944 werd Hatsushimo ingedeeld bij het hoofdkwartier van de Gecombineerde Vloot. Zij voer voornamelijk escorte- en patrouillemissies tussen Japan en Truk. In april werd het schip in Sasebo voorzien van extra 25 mm Type 96-luchtafweerkanonnen en een tweede Type 22-radar.
Tijdens de Slag in de Filipijnenzee in juni 1944 maakte zij deel uit van de Eerste Aanvoerformatie, belast met de beveiliging van bevoorradingsschepen voor de hoofdmacht.
In oktober 1944, na de Slag in de Golf van Leyte, redde zij 74 overlevenden van het gezonken zusterschip Wakaba. Op 15 november werd Hatsushimo ingedeeld bij de 2e Vloot en kreeg zij escortetaken tussen Singapore en Cam Ranh Bay. Twee dagen eerder was flotilleleider Hatsuharu verloren gegaan bij luchtaanvallen voor de kust van Manilla.
In februari 1945 nam Hatsushimo deel aan Operatie Kita, waarbij zij de slagschepen Ise en Hyūga begeleidde van Singapore naar Kure. In april 1945 maakte zij deel uit van de escortemacht van het slagschip Yamato tijdens Operatie Ten-Gō. Hatsushimo werd tijdens deze actie niet geraakt en nam deel aan het redden van overlevenden van Yamato, Yahagi en Hamakaze.
Op 30 juli 1945 liep het schip in de Baai van Miyazu op een door vliegtuigen van Task Force 38 gelegde mijn. Hierbij kwamen 17 bemanningsleden om. Het schip werd aan de grond gezet om zinken te voorkomen. Hatsushimo was de laatste torpedobootjager van de Keizerlijke Marine die in de oorlog verloren ging.
Conclusie
Hatsushimo weerspiegelde zowel de mogelijkheden als de beperkingen van de Hatsuharu-klasse. Het ontwerp probeerde krachtige bewapening te combineren met een kleiner casco, maar dit ging ten koste van stabiliteit en moderniseringsruimte. In 1943 was het schip technisch en tactisch al verouderd door de late en minder geavanceerde sensoren, het ontbreken van een geïntegreerd gevechtsleidingssysteem en een ontoereikende luchtafweer.
Latere toevoegingen van radar, sonar en extra luchtafweer verhoogden de capaciteit beperkt, maar brachten het niet op het niveau van moderne tegenstanders. Hatsushimo bleef tot in de laatste maanden van de oorlog actief, maar werd in juli 1945 uitgeschakeld door een mijn.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: unknown(不明), Public domain, via Wikimedia Commons
- Brown, David (1990). Warship Losses of World War Two. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-914-X.
- D’Albas, Andrieu (1965). Death of a Navy: Japanese Naval Action in World War II. New York: Devin-Adair Publishing. ISBN 0-8159-5302-X.
- Howarth, Stephen (1983). The Fighting Ships of the Rising Sun: The Drama of the Imperial Japanese Navy, 1895–1945. New York: Atheneum. ISBN 0-689-11402-8.
- Jentsura, Hansgeorg (1976). Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869–1945. Annapolis: United States Naval Institute Press. ISBN 0-87021-893-X.
- Lengerer, Hans (2007). “The Japanese Destroyers of the Hatsuharu Class.” In: Warship 2007. Londen: Conway. ISBN 978-1-84486-041-8.
- Nelson, Andrew N. (1967). Japanese–English Character Dictionary. Rutland, VT: Tuttle. ISBN 0-8048-0408-7.
- Watts, Anthony J. (1967). Japanese Warships of World War II. Garden City, NY: Doubleday. ISBN 978-0-385-09189-3.
- Whitley, M.J. (2000). Destroyers of World War Two: An International Encyclopedia. Londen: Arms and Armour Press. ISBN 1-85409-521-8.
- Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946









