Hermann Wilhelm Göring werd geboren op 12 januari 1893 in Rosenheim, Beieren. Zijn vader, Heinrich Göring, was een voormalig gouverneur van Duits Zuidwest-Afrika en later diplomaat. Göring groeide op in welgestelde omstandigheden, mede dankzij de financiële steun van Hermann Epenstein, een arts en zakenman van joodse afkomst, die fungeerde als peetvader en beschermheer van de familie.
Göring ontwikkelde al op jonge leeftijd een fascinatie voor militaire zaken. Op zestienjarige leeftijd werd hij toegelaten tot een militaire academie in Berlijn, waar hij met onderscheiding afstudeerde. In 1912 trad hij in dienst bij het Prinsen Wilhelm Regiment van het Pruisische leger.
Eerste Wereldoorlog en Vliegcarrière
Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende Göring aanvankelijk bij de infanterie, maar werd later piloot bij de Luftstreitkräfte. Hij onderscheidde zich als gevechtspiloot en behaalde 22 bevestigde luchtzeges. In 1918 volgde hij Manfred von Richthofen (de “Rode Baron”) op als bevelhebber van Jagdgeschwader 1, bekend als het “Vliegende Circus”. Voor zijn verdiensten ontving hij de Pour le Mérite, de hoogste militaire onderscheiding in het Keizerrijk.
Tussenoorlogse Jaren: Verslaving en Politieke Activiteit
Na de Oorlog
Na de wapenstilstand bleef Göring actief in de luchtvaart. Hij werkte onder andere voor een Zweedse luchtvaartmaatschappij en trouwde in 1922 met Carin von Kantzow. Rond deze periode begon zijn verslaving aan morfine, die hem langdurig zou beïnvloeden.
Aansluiting bij de NSDAP
In 1922 werd Göring lid van de Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP), nadat hij een toespraak van Adolf Hitler had bijgewoond. Hij werd al snel een vertrouweling van Hitler en kreeg de leiding over de Sturmabteilung (SA). Göring raakte gewond tijdens de mislukte staatsgreep in München (de zogeheten Hitlerputsch) in november 1923, waarna hij Duitsland ontvluchtte. Tijdens zijn herstel in Oostenrijk en Italië raakte hij diep verslaafd aan morfine, wat leidde tot een verblijf in een psychiatrische inrichting in Zweden.
Politieke Carrière tijdens de Weimarrepubliek
Terugkeer en Parlementaire Activiteit
In 1927 keerde Göring terug naar Duitsland. Hij hernieuwde zijn politieke betrokkenheid en werd in 1928 verkozen tot lid van de Rijksdag. Zijn publieke optreden en connecties met conservatieve industriëlen versterkten zijn positie binnen de partij. In 1932 werd hij verkozen tot voorzitter van de Rijksdag, een positie die hem verdere invloed gaf binnen de NSDAP en in de landelijke politiek.
De Weg naar de Macht
Toen Hitler in januari 1933 tot rijkskanselier werd benoemd, kreeg Göring een reeks invloedrijke posities: Rijksminister zonder portefeuille, commissaris voor luchtvervoer en minister van Binnenlandse Zaken in Pruisen. Hij kreeg daarmee de controle over het grootste Duitse landsdeel. Op 11 april 1933 werd hij ook minister-president van Pruisen.
In deze functies speelde Göring een sleutelrol bij het onderdrukken van politieke tegenstanders. Hij was verantwoordelijk voor de oprichting van de Gestapo (Geheime Staatspolizei) en de bouw van de eerste concentratiekampen, waarmee het repressieve apparaat van het nazi-regime zijn beslag kreeg.
Macht en Repressie in Nazi-Duitsland
Nacht van de Lange Messen
In juni 1934 speelde Göring een belangrijke rol in de uitschakeling van de SA-leiding tijdens de Nacht van de Lange Messen. Deze zuiveringsactie was bedoeld om interne rivalen binnen de partij te elimineren, met name Ernst Röhm. Göring hielp bij het samenstellen van lijsten van personen die geëxecuteerd moesten worden. De operatie werd later gelegaliseerd met een retroactieve wet.
Concentratie van Economische Macht
In 1936 werd Göring aangesteld als Bevollmächtigter voor het Vierjarenplan. Dit gaf hem vergaande bevoegdheden over de Duitse economie. Zijn taken omvatten de voorbereiding op oorlog door herbewapening en economische autarkie. Hij bracht diverse ministeries onder zijn controle en oefende invloed uit op de centrale bank en het ministerie van Economische Zaken. Hiermee was hij een van de machtigste functionarissen binnen het Derde Rijk.
Militaire Macht en de Luftwaffe
Opbouw van de Luftwaffe
Vanaf 1935 werd de Luftwaffe officieel opgericht, ondanks het verbod uit het Verdrag van Versailles. Hermann Göring werd benoemd tot opperbevelhebber. Onder zijn leiding groeide de Luftwaffe uit tot een kernonderdeel van de Duitse krijgsmacht. Göring zag zichzelf als een militair leider, hoewel hij geen strategisch talent toonde. De Luftwaffe speelde een rol bij de herbezetting van het Rijnland (1936), de Spaanse Burgeroorlog (1936–1939) en de annexatie van Oostenrijk (1938).
Vierjarenplan en Economische Controle
In oktober 1936 kreeg Göring de leiding over het Vierjarenplan, bedoeld om Duitsland binnen vier jaar oorlogsklaar te maken. Hij richtte het staatsbedrijf Reichswerke Hermann Göring op om de staalproductie te verhogen en het economisch zelfvoorzienend maken van Duitsland te bevorderen. Göring concentreerde macht door onder meer het ministerie van Economie en de Rijksbank te domineren.
Hoewel zijn economische beleid bijdroeg aan de herbewapening, leidde zijn gebrek aan ervaring tot inefficiëntie en corruptie. Zijn beleid had desastreuze gevolgen voor het financiële evenwicht en de grondstoffentoewijzing binnen de Duitse oorlogseconomie.
Verantwoordelijkheid in de Jodenvervolging
Economische Uitsluiting van Joden
Na de Kristallnacht in november 1938 nam Göring verdere maatregelen om Joden uit het economische leven te verwijderen. Op 12 november 1938 vaardigde hij de Verordnung zur Ausschaltung der Juden aus dem deutschen Wirtschaftsleben uit. Hiermee werden joden gedwongen hun ondernemingen te sluiten of onder dwang te verkopen. Hij legde daarnaast een collectieve boete van één miljard Reichsmark op aan de Joodse gemeenschap.
Opdracht voor de Endlösung
Op 31 juli 1941 gaf Göring per brief opdracht aan Reinhard Heydrich om “alle noodzakelijke organisatorische, praktische en financiële maatregelen te treffen” voor de definitieve oplossing van het Joodse vraagstuk in Europa. Deze brief legitimeerde bureaucratisch het begin van de Holocaust.
Hoewel hij niet direct betrokken was bij de uitvoering van de massamoord, bevestigen documenten en getuigenissen dat Göring op de hoogte was van de systematische vernietiging van Joden. Zijn economische belangen – met name de toe-eigening van Joods bezit – speelden daarbij een rol.
Verval van Macht en Falen van de Luftwaffe
Slag om Engeland
Tijdens de Slag om Engeland (1940) probeerde Göring met de Luftwaffe de Britse luchtmacht uit te schakelen, als voorwaarde voor een Duitse invasie (Operatie Seelöwe). Ondanks aanvankelijke successen mislukte het bombardementsoffensief. Görings overschatting van de capaciteiten van zijn luchtmacht en onderschatting van de RAF leidden tot een strategische nederlaag.
Het publiekelijk uitgesproken vertrouwen in een snelle overwinning – inclusief de beruchte uitspraak dat “geen vijandelijk vliegtuig Duits luchtruim zou bereiken” – werd hem zwaar aangerekend na de Britse bombardementen op Duitse steden.
Slag om Stalingrad
Tijdens de Slag om Stalingrad (1942–1943) beweerde Göring dat de Luftwaffe in staat zou zijn om de omsingelde Duitse troepen van voldoende voorraden te voorzien. In de praktijk kon slechts een fractie van de benodigde bevoorrading worden geleverd. Dit leidde tot het verlies van het 6e Leger en was een van de grootste militaire rampen van de oorlog. Görings reputatie liep zware schade op.
Daling van Invloed binnen het Regime
Verlies van Politieke Macht
Vanaf 1943 begon Göring zich steeds meer terug te trekken uit het openbare leven. Hij leefde in luxe op zijn residentie Carinhall, omgeven door kunstvoorwerpen waarvan een groot deel afkomstig was uit roofkunstcollecties. Zijn invloed binnen de partij nam af ten gunste van figuren als Heinrich Himmler en Joseph Goebbels.
Göring behield nog wel zijn titels – waaronder die van Reichsmarschall – maar zijn daadwerkelijke politieke en militaire invloed was sterk gedaald. Zijn besluiteloosheid, zwakke strategische inzicht en zelfverrijking deden zijn aanzien verder slinken, ook binnen de partijtop.
Laatste Fase van de Oorlog
Breuk met Hitler
Op 22 april 1945, met de Sovjets aan de poorten van Berlijn, verklaarde Hitler zichzelf politiek onbekwaam en stelde hij dat Göring in een betere positie verkeerde om een wapenstilstand te onderhandelen. Göring interpreteerde dit als toestemming om de leiding over te nemen. Hij stuurde Hitler een telegram waarin hij verzocht diens verantwoordelijkheden op zich te mogen nemen.
Martin Bormann onderschepte het bericht en overtuigde Hitler ervan dat Göring een staatsgreep beraamde. Hitler reageerde woedend: Göring werd van al zijn functies ontheven, uit de partij gezet en onder huisarrest geplaatst.
Arrestatie en Berechting
Neurenbergprocessen
Na de capitulatie van Duitsland gaf Göring zich op 9 mei 1945 over aan Amerikaanse troepen. Tijdens het Proces van Neurenberg werd hij aangeklaagd voor samenzwering tegen de vrede, agressieve oorlogsvoering, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
Göring profileerde zich als de intellectuele leider van de aangeklaagden en probeerde het proces te gebruiken als podium. Hij ontkende directe betrokkenheid bij de Holocaust, hoewel documenten en getuigenissen het tegendeel aantoonden. Hij werd op 1 oktober 1946 schuldig bevonden op alle vier de aanklachten en ter dood veroordeeld.
Op de avond voor zijn executie pleegde hij zelfmoord door het innemen van een cyanidecapsule.
Conclusie: De erfenis van Hermann Göring
Hermann Göring was een centrale figuur in de opkomst, de consolidatie en het verval van het nationaalsocialistische regime in Duitsland tussen 1933 en 1945. Zijn loopbaan weerspiegelt de interne dynamiek van het Derde Rijk, waarin persoonlijke ambitie, ideologische overtuiging en machtsmisbruik samenkwamen in een meedogenloos systeem.
Van zijn begin als gevechtspiloot in de Eerste Wereldoorlog tot zijn rol als minister-president van Pruisen, opperbevelhebber van de Luftwaffe en architect van de economische voorbereiding op oorlog, wist Göring steeds meer macht naar zich toe te trekken. Zijn betrokkenheid bij de oprichting van de Gestapo, het uitschakelen van politieke tegenstanders, het economisch uitsluiten van Joden en zijn handtekening onder de opdracht tot uitvoering van de Holocaust wijzen op zijn diepgaande medeverantwoordelijkheid voor de misdaden van het nazi-regime.
Toch tekent zich vanaf 1942 een ander beeld af: dat van een politicus op de terugweg. Zijn strategische fouten, vooral als hoofd van de Luftwaffe, het falen van de luchtbrug naar Stalingrad en zijn weelderige levensstijl maakten hem het mikpunt van kritiek binnen en buiten de partij. Uiteindelijk verloor hij het vertrouwen van Hitler, werd hij politiek gemarginaliseerd en eindigde zijn leven in een gevangeniscel in Neurenberg.
Göring probeerde zich tijdens het tribunaal te presenteren als loyale staatsman en diplomaat, maar werd onweerlegbaar geconfronteerd met zijn eigen rol in een regime dat miljoenen mensen het leven kostte. Zijn zelfmoord vóór de executie voorkomt de daadwerkelijke uitvoering van het vonnis, maar verandert niets aan het historische oordeel: Hermann Göring was een van de hoofdverantwoordelijken voor de misdaden van het Derde Rijk.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: Robert Röhr, Public domain, via Wikimedia Commons
- Beevor, Antony (2006). The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936–1939. London: Phoenix. ISBN 978-0-7538-2165-7.
- Broszat, Martin (1981). The Hitler State: The Foundation and Development of the Internal Structure of the Third Reich. New York: Longman Inc. ISBN 0-582-49200-9.
- Bullock, Alan (1999). Hitler: A Study in Tyranny. New York: Konecky & Konecky. ISBN 978-1-56852-036-0.
- Cesarani, David (2005). Eichmann: His Life and Crimes. London: Vintage. ISBN 978-0-09-944844-0.
- Evans, Richard J. (2003). The Coming of the Third Reich. New York: Penguin. ISBN 978-0-14-303469-8.
- Evans, Richard J. (2005). The Third Reich in Power. New York: Penguin. ISBN 978-0-14-303790-3.
- Evans, Richard J. (2008). The Third Reich at War. New York: Penguin. ISBN 978-0-14-311671-4.
- Franks, Norman (1993). Above the Lines: The Aces and Fighter Units of the German Air Service, Naval Air Service and Flanders Marine Corps, 1914–1918. Oxford: Grub Street. ISBN 978-0-948817-19-9.
- Gerlach, Christian (2016). The Extermination of the European Jews. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-70689-6.
- Goldensohn, Leon N. (2004). The Nuremberg Interviews: Conversations with the Defendants and Witnesses. New York: Alfred A. Knopf. ISBN 978-0-375-41469-5.
- Hilberg, Raul (1985). The Destruction of the European Jews. New York: Holmes & Meier. ISBN 0-8419-0910-5.
- Kershaw, Ian (2008). Hitler: A Biography. New York: W.W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-06757-6.
- Manvell, Roger & Fraenkel, Heinrich (2011). Goering: The Rise and Fall of the Notorious Nazi Leader. London: Skyhorse. ISBN 978-1-61608-109-6.
- Overy, Richard (2012). Goering: Hitler’s Iron Knight. London: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84885-932-6.
- Pohl, Dieter (2012). Die Herrschaft der Wehrmacht: Deutsche Militärbesatzung und einheimische Bevölkerung in der Sowjetunion 1941–1944. München: Oldenbourg Wissenschaftsverlag. ISBN 978-3-486-70739-7.
- Shirer, William L. (1960). The Rise and Fall of the Third Reich: A History of Nazi Germany. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-671-72868-7.
- Stolfi, Russel H. S. (1982). “Barbarossa Revisited: A Critical Reappraisal of the Opening Stages of the Russo-German Campaign (June–December 1941)”. The Journal of Modern History. 54 (1): 27–46. doi:10.1086/244076. JSTOR 1878975. S2CID 143690841.
- Taylor, Telford (1992). The Anatomy of the Nuremberg Trials. New York: Knopf. ISBN 978-0-394-58355-6.
- Bronnen Mei1940
