Home Schepen Torpedobootjagers HMS Obdurate – Britse O-klasse torpedobootjager

HMS Obdurate – Britse O-klasse torpedobootjager

HMS Obdurate, O-klasse torpedobootjager van de Royal Navy, ligt voor anker na inzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.
De Britse O-klasse torpedobootjager HMS Obdurate ligt voor anker, gefotografeerd na haar inzet in de Arctische wateren.

HMS Obdurate was een torpedobootjager van de O-klasse van de Royal Navy. Het schip werd gebouwd door William Denny and Brothers in Dumbarton en kwam in september 1942 in dienst. Obdurate werd voornamelijk ingezet als escorte van konvooien in de Arctische wateren en de noordelijke Atlantische Oceaan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog nam zij deel aan de Slag in de Barentszzee, waarbij zij lichte schade opliep. Op 25 januari 1944 werd zij zwaar beschadigd door een akoestische torpedo van U-360. Na uitgebreide reparaties keerde zij terug in actieve dienst en bleef inzetbaar tot het einde van de oorlog. Na 1945 diende zij voor trainingsdoeleinden, daarna in de reserve, en werd uiteindelijk in 1964 gesloopt.

Ontwerp en constructie

De O-klasse destroyers werden besteld in 1939. Het ontwerp was een doorontwikkeling van de voorafgaande J-klasse. HMS Obdurate werd op 25 april 1940 op stapel gezet bij William Denny and Brothers en te water gelaten op 19 februari 1942. Op 3 september 1942 werd het schip officieel in dienst gesteld en toegevoegd aan de Home Fleet in Scapa Flow.

De O-klasse behield de rompvorm en voortstuwing van de J-klasse, maar kreeg een hogere boeglijn om beter bestand te zijn tegen zware zeeën. De standaardwaterverplaatsing bedroeg circa 1.540 ton, oplopend tot ongeveer 2.500 ton beladen. De lengte was 105 meter, de breedte 10,7 meter en de diepgang 3,8 meter. De voortstuwing bestond uit twee Parsons-stoomturbines en drie Admiralty-ketels met een vermogen van 40.000 pk. Dit gaf een maximumsnelheid van 37 knopen en een bereik van circa 3.850 zeemijlen bij 20 knopen. De bemanning bestond uit ongeveer 176 officieren en matrozen.

Bewapening

De oorspronkelijke bewapening van HMS Obdurate bestond uit:

  • Vier enkelvoudige 120 mm kanonnen als hoofdbewapening

  • Eén 102 mm luchtafweerkanon

  • Vijf 20 mm Oerlikon luchtafweerkanonnen

  • Twee viervoudige torpedobuizen van 533 mm

  • Dieptebommen via rails en werpers

Tijdens de oorlog werd de luchtafweer versterkt met extra Oerlikon-kanonnen om beter weerstand te bieden tegen luchtaanvallen.

Bepantsering

Net als andere destroyers was HMS Obdurate niet voorzien van zware bepantsering. De focus lag op snelheid, manoeuvreerbaarheid en slagkracht in korte gevechtsacties. Bescherming tegen vuur van zwaarbewapende tegenstanders was minimaal.

Sensoren en dataverwerking

Radar en sonar

Vanaf de indienststelling beschikte HMS Obdurate over ASDIC-sonarinstallaties voor de opsporing van onderzeeboten. Later werd het schip uitgerust met Type 272 radar en vervolgens Type 293 radar voor de detectie van zowel luchtdoelen als oppervlakteschepen. Deze apparatuur vergrootte de operationele waarde, vooral tijdens nachtoperaties en in omstandigheden met slecht zicht.

Fire Control Computer

De O- en P-klasse destroyers, waaronder HMS Obdurate, waren uitgerust met de Fuze Keeping Clock High Angle (HA) Fire Control Computer. Dit mechanische vuurleidingssysteem werd gebruikt voor de coördinatie van luchtafweergeschut. Het berekende automatisch richtgegevens voor snelvuurkanonnen, gebaseerd op informatie over het doelwit, projectielsnelheid en luchtdoelparameters. Hierdoor werd de effectiviteit van de luchtafweer vergroot.

Action Information Organisation (AIO)

Tijdens de oorlog ontwikkelde de Royal Navy de Action Information Organisation om tactische gegevens te verwerken. Deze organisatie bestond uit fysieke ruimten en procedures voor het centraliseren van informatie uit radar, sonar, waarnemingen en communicatie.

Op slagschepen en vliegdekschepen waren hiervoor uitgebreide Operations Rooms ingericht. Op destroyers zoals HMS Obdurate was de ruimte beperkter. In de beginfase werd informatie direct verwerkt op de brug of in de kaartenkamer. Vanaf 1942 kregen sommige destroyers een rudimentaire AIO-ruimte met een radarscherm en een plotkaart. Obdurate beschikte over een dergelijke eenvoudige inrichting, waardoor de reactietijd bij dreigingen werd verkort.

Hoewel dit de gevechtskracht verbeterde, bleef de capaciteit om informatie te verwerken beperkt in vergelijking met grotere schepen. De Royal Navy gebruikte geen volwaardig Combat Information Center zoals de Amerikaanse marine. Daardoor was Obdurate in de context van 1943 technisch eenvoudiger uitgerust dan sommige moderne destroyerklassen.

Operationele waarde

Door de combinatie van ASDIC, radar en het Fuze Keeping Clock-systeem kon Obdurate effectief optreden als escorte tegen zowel luchtdoelen als onderzeeboten. Het ontbreken van een volledig geïntegreerd commandocentrum beperkte echter de coördinatie, waardoor het schip in vergelijking met latere destroyers minder geavanceerd bleef.

Modificaties

Gedurende haar loopbaan werden wijzigingen doorgevoerd aan de luchtafweerbewapening en sensoren. Extra Oerlikon-kanonnen werden toegevoegd en de radarapparatuur werd gemoderniseerd. Na de oorlog werden verdere aanpassingen uitgevoerd voor trainingsdoeleinden. Deze refits waren gericht op het verlengen van de inzetbaarheid zonder grote structurele wijzigingen.

Status schip tijdens de oorlog

HMS Obdurate bleef gedurende de oorlog operationeel, ondanks dat zij meermalen beschadigd werd. Tijdens de Slag in de Barentszzee in december 1942 liep zij schade op door vuur van de Duitse zware kruiser Admiral Hipper. In januari 1944 werd zij zwaar getroffen door een akoestische torpedo van U-360.

In beide gevallen wist het schip terug te keren naar een veilige haven en werd zij hersteld. De updates aan radar en luchtafweer zorgden dat Obdurate bruikbaar bleef, maar technisch was zij vanaf 1943 eenvoudiger dan nieuwere schepen die wel beschikten over een uitgebreider AIO of een geïntegreerd commandosysteem.

Operationele geschiedenis

Arctische operaties

HMS Obdurate werd direct na indienststelling ingezet bij de bescherming van Arctische konvooien. In september 1942 escorteerde zij medische voorraden naar Archangelsk. In november 1942 nam zij deel aan Operatie Gearbox, een bevoorradingsmissie naar Spitsbergen.

Tijdens de escortering van konvooi JW 51B in december 1942 werd het konvooi aangevallen door de Duitse zware kruisers Admiral Hipper en Lützow. Dit gevecht staat bekend als de Slag in de Barentszzee. Obdurate liep lichte schade op door granaatsplinters, maar bleef inzetbaar.

Atlantische inzet

In 1943 werd HMS Obdurate toegevoegd aan de 5th Support Group voor de bescherming van Atlantische konvooien. Zij escorteerde onder meer het vliegdekschip HMS Indomitable en de slagkruiser HMS Renown. In september 1943 begeleidde zij Renown bij de terugkeer van premier Winston Churchill uit Canada na de conferentie van Quebec.

Tweede zware beschadiging

In januari 1944 werd HMS Obdurate opnieuw ingezet voor Arctische konvooien. Tijdens de escortering van JW 56A werd zij getroffen door een GNAT-akoestische torpedo van U-360. Het schip verloor een van haar schroefassen en liep zware structurele schade op. Dankzij schadebeheersing bleef zij drijven en bereikte Murmansk. Na voorlopige reparaties voer zij naar de Tyne, waar uitgebreide herstelwerkzaamheden plaatsvonden. Pas in maart 1945 keerde Obdurate terug in actieve dienst.

Laatste oorlogsoperaties

In mei 1945 escorteerde Obdurate nog een konvooi naar de Sovjet-Unie. Na de Duitse capitulatie begeleidde zij HMS Norfolk die koning Haakon VII terugbracht naar Noorwegen. In juli 1945 vervoerde zij president Harry S. Truman vanaf de USS Philadelphia naar de Potsdam-conferentie. Daarmee sloot zij haar oorlogsloopbaan af.

Na de oorlog

Na de oorlog werd HMS Obdurate in Portsmouth ingezet als torpedo-trainingsschip. In 1948 werd zij in de reserve opgenomen. Tijdens refits in 1949 en 1950 werd zij aangepast, waarna zij tussen 1950 en 1952 in Chatham in reserve lag.

Van 1952 tot 1956 maakte Obdurate deel uit van de Nore Local Squadron. In 1953 nam zij deel aan de vlootreview ter gelegenheid van de kroning van koningin Elizabeth II. Vanaf 1957 werd zij opnieuw in reserve geplaatst en in 1959 gebruikt voor tests door de Naval Construction Research Establishment in Rosyth.

Op 30 november 1964 arriveerde HMS Obdurate in Inverkeithing, waar zij werd gesloopt.

Conclusie

HMS Obdurate was een O-klasse destroyer die vooral werd ingezet voor de escortering van konvooien in de noordelijke Atlantische en Arctische wateren. De combinatie van sonar, radar en de Fuze Keeping Clock Fire Control Computer maakte haar effectief als escorte tegen luchtdoelen en onderzeeboten. Het ontbreken van een volwaardig Combat Information Center beperkte de informatieverwerking en maakte dat het schip vanaf 1943 eenvoudiger bleef dan modernere destroyers. Ondanks meerdere schade-incidenten bleef Obdurate inzetbaar en leverde zij tot het einde van de oorlog een bijdrage aan de geallieerde operaties.

Bronnen en meer informatie

  1. Afbeelding: Royal Navy official photographer, Public domain, via Wikimedia Commons
  2. Colledge, J. J.; Warlow, Ben (2006) [1969]. Ships of the Royal Navy: The Complete Record of all Fighting Ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham Publishing. ISBN 978-1-86176-281-8.

  3. Connell, G. G. (1982). Arctic Destroyers: The 17th Flotilla. London: William Kimber. ISBN 0-7183-0428-4.

  4. English, John (2001). Obdurate to Daring: British Fleet Destroyers 1941–45. Windsor, UK: World Ship Society. ISBN 978-0-9560769-0-8.

  5. Friedman, Norman (2006). British Destroyers & Frigates: The Second World War and After. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 1-86176-137-6.

  6. Lenton, H. T. (1998). British & Empire Warships of the Second World War. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-048-7.

  7. Raven, Alan; Roberts, John (1978). War Built Destroyers O to Z Classes. London: Bivouac Books. ISBN 0-85680-010-4.

  8. Rohwer, Jürgen (2005). Chronology of the War at Sea 1939–1945: The Naval History of World War Two (Third Revised ed.). Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 1-59114-119-2.

  9. Whitley, M. J. (1988). Destroyers of World War Two: An International Encyclopedia. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-326-1.

  10. Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946