Nikolaus von Falkenhorst (Breslau, 17 januari 1885 – Holzminden, 18 juni 1968) was een Duitse legerofficier die tijdens de Tweede Wereldoorlog de rang van kolonel-generaal (Generaloberst) bereikte. Hij was verantwoordelijk voor de planning en uitvoering van Operatie Weserübung, de Duitse inval in Denemarken en Noorwegen in april 1940, en diende van 1940 tot 1944 als bevelhebber van de Duitse strijdkrachten in Noorwegen. Zijn militaire loopbaan besloeg de periode van het Keizerrijk, de Weimarrepubliek en het nationaalsocialistische Duitsland. Na de oorlog werd hij berecht voor oorlogsmisdaden en veroordeeld.
Vroege leven en opleiding
Paul Nikolaus von Falkenhorst werd geboren als Nikolaus von Jastrzembski in een Silezische adellijke familie. Op 6 juni 1911 verkreeg hij van de Pruisische autoriteiten toestemming om zijn naam te wijzigen in “von Falkenhorst”, met behoud van zijn adellijke titel en familiewapen. Hij trad in 1903 als Fähnrich in dienst bij het Grenadier-Regiment „König Wilhelm I.“ (2. Westpreußisches) Nr. 7 te Liegnitz, na voltooiing van zijn kadettenopleiding.
In 1904 werd hij bevorderd tot Leutnant. Tijdens zijn vroege loopbaan volgden functies als bataljonsadjudant en diverse stafopdrachten. Op 8 oktober 1908 huwde hij Margarete Dorette Elise Ulrich uit Holzminden.
Deelname aan de Eerste Wereldoorlog
Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog diende Falkenhorst als Oberleutnant en werd hij in december 1914 bevorderd tot Hauptmann. Hij vervulde zowel front- als stafrollen, onder meer als Eerste Generalstabsoffizier bij het Duitse commando in Finland in 1918. Voor zijn inzet ontving hij beide klassen van het IJzeren Kruis. De oorlogservaringen legden de basis voor zijn latere loopbaan als stafofficier en commandant.
Interbellum: militaire functies en diplomatieke posten
Na de wapenstilstand diende Falkenhorst tot januari 1920 bij de Grenzschutz Ost, die belast was met de bescherming van de oostgrenzen. Vervolgens werd hij overgenomen in de Reichswehr. Hij bekleedde functies in regiment- en ministeriestaven, waaronder bij de operationele staf van het Reichswehrministerium (1922–1927). In 1925 werd hij bevorderd tot Major, in 1930 tot Oberstleutnant en in 1932 tot Oberst.
Tussen 1933 en 1935 was hij militair attaché voor Tsjechoslowakije, Joegoslavië en Roemenië, met standplaats Praag. In 1935 volgde de benoeming tot Generalmajor en het chefstafschap van het Gruppenkommando 3. Daarna voerde hij het commando over de 32. Infanterie-Division tot 1939.
Deelname aan de Tweede Wereldoorlog
Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog op 1 september 1939 leidde Falkenhorst het XXI. Armeekorps tijdens de inval in Polen. Hiervoor werd hij op 1 oktober 1939 bevorderd tot General der Infanterie. Op 20 februari 1940 kreeg hij van Adolf Hitler persoonlijk de opdracht om de invasie van Noorwegen en Denemarken te plannen (Operatie Weserübung). Zonder toegang tot militaire kaarten gebruikte hij een Baedeker-reisgids om in enkele uren een plan op te stellen dat dezelfde dag werd goedgekeurd.
De operatie begon op 9 april 1940 en eindigde op 10 juni 1940 met de overgave van de Noorse troepen. Ondanks zware verliezen voor de Kriegsmarine werd de strategische doelstelling behaald. Voor zijn rol ontving hij het Ridderkruis van het IJzeren Kruis en op 19 juli 1940 de bevordering tot Generaloberst.
Vanaf 25 juli 1940 was hij Wehrmachtbefehlshaber Norwegen. In deze functie werkte hij nauw samen met Reichskommissar Josef Terboven. In 1941 leidde hij de Duitse bijdrage aan Operatie Silberfuchs, gericht op het veroveren van de havenstad Moermansk, wat mislukte. Hij bleef tot 17 december 1944 in functie, waarna hij werd opgevolgd door Lothar Rendulic en in de Führerreserve werd geplaatst.
Na de oorlog
Na de Duitse capitulatie in mei 1945 werd Nikolaus von Falkenhorst krijgsgevangen genomen door Britse troepen. In 1946 stond hij terecht voor een Brits-Noors militair tribunaal in Brunswick. Hij werd beschuldigd van oorlogsmisdaden, waaronder het doorgeven en herbevestigen van het zogenaamde Kommandobefehl, een bevel van Adolf Hitler uit 1942 dat voorschreef dat geallieerde commando’s direct moesten worden geëxecuteerd, zelfs wanneer zij in krijgsgevangenschap waren genomen. Bewijsmateriaal toonde aan dat Falkenhorst zijn ondercommandanten had opgedragen gevangengenomen commando’s aan de Sicherheitsdienst (SD) over te dragen voor executie.
Op 2 augustus 1946 werd hij ter dood veroordeeld door fusillade. Na een pleidooi van de Zweedse ontdekkingsreiziger Sven Hedin, waarin werd benadrukt dat Falkenhorst eerder had bemiddeld om tien tot de dood veroordeelde Noorse verzetsleden gratie te verlenen, werd de straf op 4 december 1946 omgezet in twintig jaar gevangenisstraf.
Hij werd opgesloten in het Kriegsverbrechergefängnis te Werl, maar op 13 juli 1953 wegens gezondheidsredenen (onder andere angina pectoris) vervroegd vrijgelaten. Falkenhorst bracht de resterende jaren van zijn leven door in Holzminden, waar hij op 18 juni 1968 overleed. Hij werd begraven op het stadsbegraafplaats naast zijn echtgenote Margarete.
Militaire rangen
- Fähnrich: 22 maart 1903
- Leutnant: 24 april 1904
- Oberleutnant: 18 april 1913
- Hauptmann: 24 december 1914
- Major: 1 februari 1925
- Oberstleutnant: 1 januari 1930
- Oberst: 1 oktober 1932
- Generalmajor: 1 augustus 1935
- Generalleutnant: 1 augustus 1937
- General der Infanterie: 1 oktober 1939
- Generaloberst: 19 juli 1940
Onderscheidingen
- Ridderkruis van het IJzeren Kruis (30 april 1940)
- IJzeren Kruis 1914, 1e klasse (27 juni 1915) en 2e klasse (16 september 1914)
- Gewondeninsigne 1918 in zwart (23 juni 1918)
- Militair Kruis van Verdienste (Mecklenburg-Schwerin), 2e Klasse (4 mei 1918)
- Orde van het Vrijheidskruis (Finland), 2e Klasse (25 oktober 1918)
- Erekruis voor Frontstrijders in de Wereldoorlog (18 december 1934)
- Commandeur der Eerste Klasse in de Orde van de Witte Roos (Finland) (3 mei 1935)
- Herhalingsgesp bij IJzeren Kruis 1939, 1e en 2e Klasse (19 september 1939)
- Duitse Kruis in zilver (20 januari 1945)
- Kruis voor Oorlogsverdienste, 1e en 2e Klasse met Zwaarden
- Grootkruis in de Orde van de Witte Roos (Finland) (1941)
- Dienstonderscheiding van Leger en Marine (25 dienstjaren) (2 oktober 1936)
- Hanseatenkruis van Bremen (13 september 1918) en Hamburg (11 april 1918)
- Commandeur in de Orde van de Ster van Roemenië met Ster (20 juni 1935)
- Orde van de Dubbele Draak (China), 4e Klasse (17 mei 1914)
- Ereridder en later Rechtsridder in de Hospitaalorde van Sint-Jan (balije Brandenburg)
- Commandeur in de Orde van de Kroon (Joegoslavië) (20 juni 1935)
Conclusie
Nikolaus von Falkenhorst was een Duitse beroepsmilitair wiens loopbaan drie politieke tijdperken overspande: het Duitse Keizerrijk, de Weimarrepubliek en het Derde Rijk. Zijn rol in de planning en uitvoering van Operatie Weserübung gaf hem een prominente positie binnen de Wehrmacht, met langdurig bevel over Noorwegen. Zijn betrokkenheid bij de uitvoering van het Kommandobefehl leidde echter tot zijn veroordeling als oorlogsmisdadiger. Hoewel zijn doodstraf werd omgezet, bleef zijn reputatie verbonden aan de controversiële bevelen en methoden van de Duitse militaire leiding tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: Bundesarchiv, Bild 183-2006-0529-501 / CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 DE, via Wikimedia Commons
- Scherzer, Veit (2005). Die Ritterkreuzträger 1939–1945. Scherzers Militaer-Verlag Ranis, Jena. ISBN 3-938845-00-7.
- Kursietis, Andris J. (1999). The Wehrmacht at War 1939–1945: The Units and Commanders of the Ground Forces during World War II. Aspekt. ISBN 90-75323-38-7.
- Heuer, Gerd F. (2002). Die Generalobersten der Heeres; Inhaber höchster deutscher Kommandostellen 1933–1945. Pabel-Moewig Verlag, Duitsland. ISBN 978-3811814080.
- Die Wehrmachtberichte 1939–1945; Band 1: 1. September 1939 bis 31. Dezember 1941. Gesellschaft für und Bildung mbH, Köln (1989). ISBN 3-89340-004-4.
- Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946










