
De HMS Onslow was een torpedobootjager van de O-klasse binnen de Britse Royal Navy. Deze klasse werd ontworpen vlak vóór het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog als reactie op de toenemende vraag naar flexibele, snel te bouwen oorlogsschepen. Onslow werd in 1939 besteld en kwam in 1941 in dienst. Het schip speelde een actieve rol in verschillende operationele gebieden, waaronder de Arctische wateren, de Middellandse Zee en het Kanaal. In de jaren na de oorlog werd het schip verkocht aan Pakistan, waar het onder de naam PNS Tippu Sultan tot 1980 in gebruik bleef.
Ontwerp en constructie
De O-klasse torpedobootjagers vormden een tussenvorm tussen grotere vlootdestroyers en escortdestroyers. Ze werden ontworpen als een evenwichtige combinatie van snelheid, vuurkracht en operationele inzetbaarheid. HMS Onslow had een totale lengte van 105,16 meter, een waterverplaatsing van 1.610 ton (standaard) tot 2.200 ton (volgeladen), en een maximale snelheid van 36,75 knopen (68,1 km/u). De voortstuwing werd verzorgd door twee Parsons stoomturbines gevoed door drie-drum ketels met een vermogen van 40.000 shp, goed voor een actieradius van 3.850 zeemijlen bij 20 knopen.
Onslow werd gebouwd door John Brown & Company te Clydebank en op 31 maart 1941 te water gelaten. Het schip werd voltooid op 8 oktober 1941 en kreeg een bemanning van 217 personen, inclusief stafleden omdat het als flotilleleider was ontworpen.
Bewapening
De hoofdwapenuitrusting van HMS Onslow bestond oorspronkelijk uit vier 4,7 inch (120 mm) Mark IX kanonnen in enkele opstellingen. Aanvullend werd het schip uitgerust met torpedobuizen: twee viervoudige 21-inch (533 mm) lanceerinrichtingen. In reactie op ervaringen met luchtbedreigingen werd de achterste torpedobuis tijdens de bouw tijdelijk vervangen door een enkel 4-inch luchtafweerkanon. Later werd deze weer vervangen door de oorspronkelijke torpedobuisopstelling.
Het luchtafweer bestond verder uit een viervoudige 2-ponder “pom-pom” installatie en vier enkele Oerlikon 20 mm-kanonnen, later deels vervangen door dubbele opstellingen. Voor onderzeebootbestrijding beschikte het schip over vier dieptebomwerpers met een voorraad van zestig dieptebommen.
Tijdens de overdracht aan Pakistan in 1948 werd het luchtafweergeschut gemoderniseerd met onder andere Bofors 40 mm-kanonnen. Bij de verbouwing tot Type 16-fregat (1957–1959) kreeg het schip een geheel nieuwe bewapening, inclusief een tweeloops 4-inch kanon, vijf Bofors-kanonnen, Squid anti-submarine mortieren en torpedobuizen.
Bepantsering
Net als andere destroyers uit deze periode had HMS Onslow geen zware bepantsering. De constructie richtte zich op snelheid en wendbaarheid, waardoor bescherming beperkt bleef tot vitale onderdelen en fragmentbescherming rond munitieopslagplaatsen. Het ontbreken van uitgebreide bepantsering was typerend voor torpedobootjagers, die vooral werden ingezet voor escortetaken, snelle aanvallen en verkenningsmissies.
Sensoren en dataverwerking
HMS Onslow beschikte tijdens haar actieve dienst over diverse sensoren die essentieel waren voor haar operationele taken, zoals het begeleiden van Arctische konvooien en luchtverdediging. Bij oplevering werd het schip voorzien van ASDIC (Anti-Submarine Detection Investigation Committee)-sonar voor onderzeebootdetectie. In latere fases van de oorlog kreeg Onslow ook radarapparatuur, waaronder naar alle waarschijnlijkheid een Type 272 of Type 293 radar voor oppervlaktebewaking en luchtdoelwaarneming.
De implementatie van de Action Information Organisation (AIO) op torpedobootjagers zoals HMS Onslow verliep bescheiden. Door de beperkte ruimte aan boord bestond de AIO meestal uit een compacte sectie binnen de kaartenkamer of direct onder de brug. Deze sectie omvatte één of twee radarschermen en een plottafel waarop tactische informatie werd bijgehouden. Hier werkten een klein team van radaroperators en communicatiespecialisten onder leiding van de officier van de wacht of een gespecialiseerd informatieofficier.
De centrale rol van AIO in deze schepen was het verwerken van binnenkomende gegevens van radar, sonar, uitkijkposten en radioverkeer. Dit stelde de bevelhebber in staat om snel beslissingen te nemen, bijvoorbeeld tijdens konvooibescherming of nachtelijke ontmoetingen met vijandelijke eenheden. In de praktijk leidde dit tot verbeterde reactietijden, verhoogde luchtafweereffectiviteit en meer gecoördineerde aanvallen op vijandelijke onderzeeërs.
Hoewel de AIO op Onslow qua omvang en technische uitrusting niet kon wedijveren met de installaties op slagschepen of vliegdekschepen, betekende de aanwezigheid ervan vanaf 1943 een substantiële verbetering in tactische slagkracht. Dit was vooral van belang tijdens operaties zoals de Slag om de Barentszzee en de bescherming van konvooien in het noordpoolgebied.
De aanwezige radar- en sonarinstallaties in combinatie met een rudimentaire AIO gaven HMS Onslow de capaciteiten om effectief deel te nemen aan gecombineerde vlootoperaties. Dit stelde het schip in staat om binnen zijn klasse en taakstelling adequaat op te treden onder de toen geldende operationele eisen.
Modificaties
HMS Onslow werd bij de overdracht aan de Pakistaanse marine in 1948 gemoderniseerd. De Oerlikon-kanonnen werden vervangen door enkele Bofors 40 mm-kanonnen, en de viervoudige pom-pom werd vervangen door een dubbele Bofors-installatie. In de periode 1957–1959 werd het schip in Groot-Brittannië verbouwd tot Type 16 fregat. Deze ombouw omvatte niet alleen nieuwe bewapening en sonarapparatuur, maar ook verbeterde radar- en commandofaciliteiten. De financiering werd deels verzorgd via het Amerikaanse Mutual Defense Assistance Program.
Status schip tijdens de oorlog
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bleef HMS Onslow in technisch opzicht grotendeels actueel, mede dankzij tussentijdse aanpassingen aan bewapening en sensoren. In 1941 en 1942 beschikte het schip al over ASDIC en luchtverdedigingsmiddelen die toereikend waren voor zijn rol binnen de konvooibescherming. Vanaf 1943 werd het schip voorzien van radar en een eenvoudige vorm van AIO, waarmee het beter in staat was luchtaanvallen te coördineren en vijandelijke schepen vroegtijdig te detecteren.
Vergeleken met moderne destroyers die later in de oorlog werden ontworpen, zoals de Battle-klasse, begon Onslow na 1944 verouderingsverschijnselen te vertonen. Toch bleef het schip functioneel bruikbaar binnen zijn operationele taakstelling, mede dankzij goed onderhoud en upgrades.
Operationele geschiedenis
Arctische konvooien en vroege inzet
Na indienststelling in oktober 1941 werd HMS Onslow toegevoegd aan de Home Fleet. Kort na de proefvaart werd het schip ingezet voor konvooibescherming naar de Sovjet-Unie, een van de gevaarlijkste maritieme trajecten van de oorlog. In november 1941 nam Onslow, samen met HMS Offa en HMS Berwick, deel aan de escorte van Convoy PQ 4 naar Archangelsk. Bij aankomst in de Kola Inlaat op 28 november kwam het schip onder aanval van Duitse vliegtuigen. Onslow werd licht beschadigd door een nabije bominslag.
In december 1941 nam Onslow deel aan Operatie Archery, een gecombineerde aanval op de Noorse kustplaatsen Vågsøy en Måløy. Britse commando’s landden op de eilanden, terwijl Onslow en andere schepen een Duits konvooi aanvielen. Daarbij werden vier vijandelijke vrachtschepen vernietigd en het bewapende patrouillevaartuig Föhn tot zinken gebracht na het buitmaken van Enigma-materiaal. Dit leverde waardevolle inlichtingen op voor geallieerde codebrekers.
Begin 1942 begeleidde Onslow konvooien QP 8 en PQ 12. Tijdens deze missie werd het schip ingezet als onderdeel van de verre escorte, mede in reactie op de dreiging van de Duitse slagschepen KMS Tirpitz en KMS Admiral Hipper. Hoewel er geen directe confrontatie plaatsvond, illustreerde deze inzet het toenemende belang van radar- en sonarondersteuning bij langeafstandsbescherming. In mei 1942 begeleidde Onslow konvooi PQ 16. Tijdens deze reis gingen zeven koopvaardijschepen verloren, maar Onslow en andere escorte-eenheden wisten de schade te beperken en meerdere luchtaanvallen af te slaan.
Middellandse Zee en Slag bij de Barentszzee
In juni 1942 werd Onslow overgeplaatst naar de Middellandse Zee ter ondersteuning van Operatie Harpoon, gericht op de bevoorrading van Malta. Onder leiding van Force W escorteerde Onslow een westelijk konvooi dat onderweg herhaaldelijk werd aangevallen door vliegtuigen en marineschepen van de Asmogendheden. Onslow bleef tijdens deze missie onbeschadigd en keerde vervolgens terug naar Britse wateren.
Eind 1942 nam het schip deel aan Convoy JW 51B, dat door slechte weersomstandigheden werd verspreid. Op 31 december volgde de Slag bij de Barentszzee, toen een Duitse eskader met onder andere de zware kruisers KMS Admiral Hipper en KMS Lützow het konvooi aanviel. Kapitein Robert Sherbrooke leidde de verdediging vanuit Onslow en voerde afleidingsmanoeuvres uit met rookgordijnen en schijnaanvallen. Onslow werd driemaal geraakt door Hipper, waarbij 17 bemanningsleden omkwamen en 23 gewond raakten, onder wie Sherbrooke zelf. Ondanks zware schade bleef het schip operationeel. Het Britse konvooi werd uiteindelijk gered door de aankomst van de kruisers HMS Sheffield en HMS Jamaica, die de Duitse schepen dwongen zich terug te trekken.
Verlengde inzet in Arctische wateren
Na voorlopige reparaties in Murmansk keerde HMS Onslow begin 1943 terug naar Groot-Brittannië. Het schip werd vervolgens opnieuw ingezet voor Arctische konvooien, waaronder RA 54A, JW 54A, RA 54B, JW 55B en RA 55B. In december 1943 vormde Onslow onderdeel van de escorte van JW 55B, die indirect leidde tot de Slag bij de Noordkaap, waarin het Duitse slagschip KMS Scharnhorst tot zinken werd gebracht. Hoewel Onslow niet betrokken was bij de directe aanval, leverde het schip essentiële ondersteuning in het opsporen en monitoren van vijandelijke bewegingen via radar.
In maart en april 1944 werd Onslow ingezet bij de begeleiding van de konvooien JW 58 en RA 58. Tijdens deze vaarten kwam het konvooi onder vuur van Duitse onderzeeërs en de Luftwaffe. Onslow en andere escorte-eenheden slaagden erin meerdere aanvallen af te slaan, onder andere met hulp van gegevens uit radar en sonar.
Operaties in het Kanaal en rondom D-Day
Vanaf mei 1944 opereerde Onslow in Het Kanaal ter voorbereiding op de geallieerde invasie van Normandië. Tijdens Operatie Neptune in juni 1944 voerde het schip escorte- en patrouilletaken uit voor de invasiemacht. Op 6 juni werd Onslow bijna getroffen door een bom, wat lichte schade veroorzaakte. Later die maand werd het getroffen door een torpedo die niet detoneerde.
Gedurende de nacht van 12 op 13 juni 1944 werd Onslow ingezet tijdens een confrontatie met zes Duitse S-boote (Schnellboote), waarbij geallieerde patrouille-elementen vijandelijke eenheden onderschepten voordat deze de landingstroepen konden bereiken. Op 12 augustus werkte Onslow samen met HMS Diadem en het Poolse schip ORP Piorun om de Duitse Sperrbrecher 7 tot zinken te brengen nabij La Rochelle.
Laatste oorlogsjaar
Na de operaties in Frankrijk keerde HMS Onslow in september 1944 terug naar de Arctische route. Het escorteerde onder meer JW 61, RA 61, JW 62 en RA 62. In januari 1945 voerde het schip samen met de kruisers HMS Norfolk en HMS Bellona een aanval uit op een Duits konvooi bij Egersund, waarbij meerdere vijandelijke schepen tot zinken werden gebracht.
In februari 1945 escorteerde Onslow konvooien JW 64 en RA 64. Tijdens deze vaarten gingen meerdere geallieerde schepen verloren, waaronder de sloop HMS Lark, de vrachtvaarder Thomas Scott en de korvet HMS Bluebell. Onslow wist één overlevende uit de ijskoude wateren te redden – de enige overlevende van Bluebell.
In mei 1945 escorteerde Onslow het laatste Arctische konvooi JW 67, ondanks de formele Duitse overgave op 8 mei. Dit was nodig vanwege de vrees dat sommige Duitse U-boten zich niet aan de capitulatie zouden houden. In juni begeleidde Onslow het schip dat koning Haakon VII van Noorwegen terugbracht uit ballingschap naar Oslo, wat de symbolische afsluiting vormde van de maritieme oorlogsinspanningen van het schip.
Na de oorlog
In november–december 1945 was HMS Onslow vlaggenschip tijdens Operatie Deadlight, de vernietiging van Duitse onderzeeërs na de oorlog. In januari 1946 werd het schip overgebracht naar de Care and Maintenance Reserve in Devonport, met de intentie om te worden gebruikt als doelschip.
In 1948 werd het schip verkocht aan de pas opgerichte Pakistaanse marine en herdoopt tot PNS Tippu Sultan. In 1954 onderging het schip een refit op Malta en tussen 1957 en 1959 werd het omgebouwd tot een Type 16 fregat in Groot-Brittannië, gefinancierd via het Amerikaanse Mutual Defense Assistance Program.
Tippu Sultan nam deel aan de oorlog van 1965 met India, waarbij het betrokken was bij de beschieting van de Indiase kustplaats Dwarka. In 1971 diende het opnieuw tijdens de conflicten met India. Het schip bleef tot 1980 in dienst, waarna de romp werd gebruikt als hulkschip.
Conclusie
HMS Onslow was tijdens de Tweede Wereldoorlog een capabel en veelzijdig oorlogsschip dat op meerdere fronten werd ingezet. Dankzij tussentijdse moderniseringen aan haar radarapparatuur, sonar en AIO-inrichting kon het schip tot aan het einde van de oorlog effectief opereren. Hoewel het ontwerp uit de vroege oorlogsjaren stamde, bleef Onslow inzetbaar binnen zijn operationele taakstelling. De beperkte maar functionele AIO vanaf 1943 gaf het schip voldoende tactische capaciteit voor zijn rol in konvooibescherming en vlootoperaties. Na de oorlog kende het schip een tweede loopbaan in de Pakistaanse marine, waarmee het tot het einde van de jaren zeventig actief bleef.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: Royal Navy official photographer, Public domain, via Wikimedia Commons
- Barnett, Correlli (2000). Engage the Enemy More Closely. London: Penguin. ISBN 0-14-139008-5.
- Blackman, Raymond V. B. (1971). Jane’s Fighting Ships 1971–72. London: Sampson Low, Marston. ISBN 0-354-00096-9.
- Blair, Clay (2000). Hitler’s U-Boat War: The Hunted, 1942–1945. New York: Modern Library. ISBN 0-679-64033-9.
- English, John (2008). Obdurate to Daring: British Fleet Destroyers 1941–1945. Windsor: World Ship Society. ISBN 978-0-9560769-0-8.
- Friedman, Norman (2008). British Destroyers & Frigates: The Second World War and After. Barnsley: Seaforth Publishing. ISBN 978-1-84832-015-4.
- Gardiner, Robert; Chesneau, Roger (1980). Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-146-7.
- Roskill, S. W. (1956). The War at Sea 1939–1945, Vol. II: The Period of Balance. London: HMSO. ISBN 978-1-78289-313-0.
- Roskill, S. W. (1960). The War at Sea 1939–1945, Vol. III: The Offensive Part I. London: HMSO. ISBN 978-1-78289-314-7.
- Roskill, S. W. (1961). The War at Sea 1939–1945, Vol. III: The Offensive Part II. London: HMSO. ISBN 978-1-78289-315-4.
- Sebag-Montefiore, Hugh (2000). Enigma: The Battle for the Code. London: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-297-84251-X.
- Whitley, M. J. (2000). Destroyers of World War Two: An International Encyclopedia. London: Cassell. ISBN 1-85409-521-8.
- Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946









