Walther Freiherr von Lüttwitz (1859-1942) was een Duitse generaal die een belangrijke rol speelde in de militaire en politieke gebeurtenissen van het begin van de 20e eeuw. Hij was betrokken bij de Eerste Wereldoorlog en later bij de Kapp-Putsch van 1920, een mislukte poging om de Duitse regering omver te werpen. Zijn carrière en overtuigingen weerspiegelden de spanningen in Duitsland tijdens de overgang van het keizerrijk naar de Weimarrepubliek.
Levensloop
Afkomst en familie
Walther von Lüttwitz werd geboren op 2 februari 1859 op het jachtslot Bodland. Hij was de zoon van Ernst Freiherr von Lüttwitz (1823–1892), een voormalig Pruisisch kapitein en bosbeheerder, en Cecile Gräfin Strachwitz von Groß-Zauche und Camminetz (1835–1910). Zijn oudere broer, Hinko von Lüttwitz, werd later eveneens generaal in het Pruisische leger.
Lüttwitz trouwde in 1884 met Louise von Wengersky (1864–1918), met wie hij vier kinderen kreeg. Een van zijn dochters, Maria von Lüttwitz, huwde de Duitse generaal Kurt von Hammerstein-Equord. Zijn zoon, Smilo von Lüttwitz, werd later generaal in de Wehrmacht en later in de Bundeswehr. Na het overlijden van zijn eerste vrouw hertrouwde hij in 1921 met Adelheid Sardagna von Meanberg und Hohenstein.
Militaire carrière
Lüttwitz trad in 1878 toe tot de Pruisische krijgsmacht en begon zijn loopbaan als tweede luitenant bij het Schlesische Füsilier-Regiment Nr. 38. Door de jaren heen klom hij op in rang en kreeg hij verschillende leidinggevende functies. In 1911 werd hij als generaal-majoor commandant van de 2e Garde-Infanterie-Brigade in Potsdam. Vlak voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd hij gepromoveerd tot luitenant-generaal en kreeg hij het commando over de 25e Infanteriedivisie in Darmstadt.
Tijdens de Eerste Wereldoorlog bekleedde Lüttwitz belangrijke posities aan het Westfront. Op 2 augustus 1914 werd hij stafchef van het 4e leger en later nam hij het bevel over verschillende divisies. In 1916 werd hij commandant van het X. Armee-Korps en later van het III. Armee-Korps, dat betrokken was bij de Lenteoffensieven van 1918. Voor zijn verdiensten ontving hij op 24 augustus 1916 de Pour le Mérite, de hoogste Pruisische militaire onderscheiding, en in maart 1918 het eikenloof bij deze onderscheiding.
Na de wapenstilstand in 1918 bleef Lüttwitz actief in het Duitse leger. Hij werd benoemd tot bevelhebber van de voorlopige Reichswehr in Berlijn en had een belangrijke rol in de onderdrukking van de Spartacusopstand in januari 1919.
Betrokkenheid bij de Kapp-Putsch
Lüttwitz was een uitgesproken tegenstander van het Verdrag van Versailles, met name de beperking van het Duitse leger tot 100.000 man en de ontbinding van de Freikorpsen. Toen de regering in 1920 de Marinebrigade Ehrhardt, een Freikorps-eenheid, wilde ontbinden, besloot hij in te grijpen. Op 10 maart 1920 eiste hij in een gesprek met rijkskanselier Friedrich Ebert en minister van Defensie Gustav Noske de intrekking van de geplande maatregelen. Toen deze eis werd afgewezen, werd Lüttwitz uit zijn functie ontheven.
Hierop escaleerde de situatie en in de nacht van 12 op 13 maart 1920 rukte de Marinebrigade Ehrhardt op naar Berlijn. De regering vluchtte naar Stuttgart en Lüttwitz verklaarde samen met Wolfgang Kapp een nieuwe regering. In tegenstelling tot Kapp, die radicale hervormingen wilde doorvoeren, pleitte Lüttwitz slechts voor een beperkte aanpassing van het bestuur, met als belangrijkste eisen:
- Vorming van een kabinet van technocraten in plaats van partijpolitici.
- Stopzetting van de ontbinding van de Marinebrigade Ehrhardt.
- Oprichting van een opperbevel van de Reichswehr onder zijn leiding.
- Nieuwe verkiezingen voor de Rijksdag en directe verkiezing van de rijkskanselier.
- Amnestie voor de betrokkenen bij de putsch.
De staatsgreep mislukte echter binnen enkele dagen. Door massale stakingen en gebrek aan steun vanuit de administratie stortte de Kapp-regering snel in. Op 17 maart vluchtte Lüttwitz naar Hongarije om arrestatie te voorkomen.
Politieke opvattingen en ballingschap
Lüttwitz bleef in ballingschap tot 1925, toen de Duitse regering een amnestie afkondigde voor deelnemers aan de Kapp-Putsch. Hij keerde terug naar Duitsland, maar bleef politiek inactief. Zijn overtuigingen weerspiegelden het standpunt van veel voormalige legerofficieren die zich niet konden verenigen met de beperkingen die het Verdrag van Versailles oplegde.
Ondanks zijn prominente rol in de gebeurtenissen van de vroege Weimarrepubliek speelde Lüttwitz later geen actieve rol meer in het militaire of politieke leven van Duitsland. Hij trok zich terug uit de openbaarheid en leidde een teruggetrokken bestaan.
Laatste jaren en overlijden
Walther von Lüttwitz overleed op 20 september 1942 in Breslau, destijds onderdeel van Duitsland (nu Wrocław, Polen). Hij werd 83 jaar oud. Zijn naam bleef verbonden met de Kapp-Putsch en de turbulente overgangsperiode van Duitsland na de Eerste Wereldoorlog.
Werken en nalatenschap
Lüttwitz schreef een boek over zijn ervaringen in de nasleep van de Duitse Revolutie van 1918-1919, getiteld Im Kampf gegen die November-Revolution (1934). Dit werk biedt inzicht in zijn standpunten en de militaire en politieke ontwikkelingen van die periode.
Zijn nalatenschap is vooral verbonden met de Kapp-Putsch, die vaak wordt gezien als een van de eerste grote bedreigingen voor de democratische Weimarrepubliek. Hoewel hij niet de leidende figuur was achter de staatsgreep, was zijn militaire steun essentieel voor de poging om de regering omver te werpen.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: Bain, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
- Hildebrand, Karl-Friedrich & Zweng, Christian (2003). Die Ritter des Ordens Pour le Mérite des I. Weltkriegs. Band 2: H–O. Biblio Verlag, Bissendorf. ISBN 978-3-7648-2516-9.
- Tessin, Georg (1974). Deutsche Verbände und Truppen, 1918-1939: altes Heer, Freiwilligenverbände, Reichswehr, Heer, Luftwaffe, Landespolizei. Biblio Verlag, Osnabrück. ISBN 978-3-7648-1000-9.
- Hoffmann, Gabriele (1971). Die Brigade Ehrhardt. Hamburger Beiträge zur Zeitgeschichte Nr. 7. Leibniz-Verlag, Hamburg. ISBN 978-3-87473-003-7.
- Meyer, Georg (1987). Lüttwitz, Walther Freiherr von. In: Neue Deutsche Biographie (NDB), Band 15. Duncker & Humblot, Berlin. ISBN 3-428-00196-6.
- Bronnen Mei1940
