Rudolf von Bünau (1890–1962) was een Duitse officier die diende in zowel de Eerste als de Tweede Wereldoorlog. Hij maakte carrière binnen de keizerlijke Duitse strijdkrachten, de Reichswehr en later de Wehrmacht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog voerde hij verschillende divisies en korpsen aan, onder meer aan het oostfront en tijdens de strijd om Wenen in april 1945. Na de oorlog werd hij korte tijd geïnterneerd door de geallieerden. Zijn naam bleef ook na 1945 verbonden aan de Schnez-Truppe, een geheime paramilitaire organisatie van voormalige Wehrmachtofficieren.
Vroege leven en opleiding
Rudolf von Bünau werd geboren op 19 augustus 1890. Hij trad op 15 juli 1909 als Fahnenjunker in het Grenadier-Regiment „Königin Olga“ (1. Württembergisches) Nr. 119 van de Württembergse krijgsmacht in. Van februari tot oktober 1910 volgde hij de Kriegsschule in Hannover, waarna hij op 16 november 1910 tot Leutnant werd benoemd. Zijn opleiding stond in het teken van discipline, militaire precisie en een sterke nadruk op traditie, kenmerkend voor de Württembergse en bredere Duitse militaire cultuur in die periode.
Deze vroege vorming bepaalde zijn verdere carrière. Zijn loopbaan begon in een regiment met een lange geschiedenis en reputatie binnen het Duitse keizerrijk. De ervaring die hij daar opdeed met infanterietactieken en het gebruik van machinegeweren zou hem later van pas komen tijdens de Eerste Wereldoorlog. Zijn eerste jaren in dienst boden hem een stabiele basis in bevelvoering en operationeel leiderschap, kwaliteiten die hij in de daaropvolgende decennia verder ontwikkelde.
Deelname aan de Eerste Wereldoorlog
Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 werd von Bünau als commandant van een machinegeweerzug ingezet in de Argonnen. Al op 7 september 1914 kreeg hij het bevel over de machinegeweercompagnie van zijn regiment. Zijn optreden in deze rol leverde hem op 15 december 1914 het Ritterkreuz van de Württembergische Militärverdienstorden op. Dit was een vroege erkenning van zijn inzet en leidinggevende capaciteiten.
In maart 1915 werd hij ziek en moest enige tijd in een lazaret doorbrengen. Na zijn herstel werd hij van juli tot september 1915 ingezet bij de 1. Ersatz-MG-Kompanie van het XIII. Armeekorps, waarna hij terugkeerde naar een actieve machinegeweercompagnie binnen het Reserve-Infanterie-Regiment Nr. 120. Op 1 januari 1916 volgde zijn promotie tot staf-MG-officier. In oktober 1917 werd hij toegevoegd als plaatsvervangend adjudant bij de staf van de 407. Infanterie-Brigade en in maart 1918 volgde zijn bevordering tot Hauptmann. Hiermee bereikte hij tijdens de oorlog een stabiele positie binnen de Duitse landmacht.
Interbellum: militaire loopbaan in de Reichswehr
Na de wapenstilstand van november 1918 werd von Bünau op 21 december 1918 overgeplaatst naar het Generalkommando van het XIII. Armeekorps. Op 21 februari 1919 trad hij in dienst van het Württembergse Kriegsministerium. Hij werd opgenomen in de voorlopige Reichswehr als machinegeweer-officier bij de staf van Reichswehr-Brigade 13. Vanaf 1 oktober 1920 diende hij korte tijd bij het Reichswehr-Schützen-Regiment 25, waarna hij dezelfde functie vervulde in het 13. (Württembergisches) Infanterie-Regiment.
Tijdens het interbellum werkte hij zich verder omhoog in de hiërarchie. De Reichswehr was door het Verdrag van Versailles sterk beperkt in omvang en materieel, waardoor officieren zich moesten onderscheiden door discipline en loyaliteit. Voor von Bünau betekende dit dat hij zijn positie wist te behouden en zich voorbereidde op verdere verantwoordelijkheden. Zijn loopbaan in deze periode weerspiegelde de continuïteit van veel voormalige keizerlijke officieren in de nieuwe militaire structuren van de Weimarrepubliek.
Deelname aan de Tweede Wereldoorlog
Commandeur aan het oostfront
In november 1941 werd von Bünau benoemd tot commandant van de 73. Infanterie-Division. Hij leidde deze eenheid tot februari 1943 tijdens de gevechten aan het zuidelijke deel van het oostfront. Dit was een periode van zware verliezen voor de Wehrmacht, met langdurige veldslagen en terugtrekkingen. Zijn eenheid was betrokken bij verdedigende operaties die veel uithoudingsvermogen vergden van zowel de soldaten als hun bevelhebbers.
Korpscommandant en de strijd om Galicië
Van maart 1944 tot maart 1945 voerde hij het bevel over het XI. Armeekorps in Galicië en de Karpaten. In deze regio werd fel gevochten tegen het oprukkende Rode Leger. Zijn positie bracht hem in het centrum van enkele van de zwaarste confrontaties van de late oorlogsjaren. Tijdens deze periode kreeg hij erkenning in de vorm van de Eichenlaub bij zijn Ritterkreuz.
Slag om Wenen
In april 1945 werd von Bünau door Adolf Hitler benoemd tot Kampfkommandant van Wenen. Ondanks Hitlers bevel om geen bruggen in Oostenrijk te vernietigen, gaf von Bünau op 9 april 1945 opdracht tot het opblazen van de Donau-Eisenbahnbrücke en de Nordbahnbrücke. Dit gebeurde omdat de bruggen militair niet langer bruikbaar waren en de pionierseenheden elders dringend nodig waren. Deze acties vertraagden de opmars van het Rode Leger slechts kort. In de nacht van 12 op 13 april trokken de overgebleven Duitse eenheden zich terug over de Reichsbrücke. Daarmee eindigde de slag om Wenen.
Verlies van zijn zonen
Tijdens de oorlog verloor von Bünau twee zonen. Zijn oudste zoon, Rudolf von Bünau (1915–1943), diende als commandant van een Aufklärungsabteilung bij de 9. Panzer-Division en kreeg op 23 juli 1943 het Ritterkreuz. Hij sneuvelde op 15 augustus 1943 bij Roslavl. Zijn andere zoon, Günther von Bünau, kwam eveneens in 1943 om het leven. Deze verliezen tekenden zijn persoonlijke oorlogservaring.
Na de oorlog
Na de Duitse capitulatie werd Rudolf von Bünau in Amerikaanse krijgsgevangenschap genomen. Hij bleef geïnterneerd tot april 1947. Vervolgens leefde hij in de Bondsrepubliek Duitsland, waar hij op de achtergrond bleef. In 2014 werd bekend dat hij leiding gaf aan een onderdeel van de zogenoemde Schnez-Truppe, een clandestiene organisatie van voormalige Wehrmachtofficieren die vanaf 1949 actief was in de Bondsrepubliek. Op 14 januari 1962 kwam hij om bij een verkeersongeval.
Militaire rangen
Rudolf von Bünau doorliep tijdens zijn loopbaan de rangen van Fahnenjunker tot General der Infanterie. Belangrijke bevorderingen waren die tot Leutnant in 1910, Hauptmann in 1918, Generalleutnant begin 1943 en uiteindelijk General der Infanterie in 1945. Deze rang maakte hem verantwoordelijk voor de leiding van grote eenheden, waaronder korpsen met meerdere divisies.
Onderscheidingen
Von Bünau ontving verschillende onderscheidingen voor zijn militaire verdiensten. Tijdens de Eerste Wereldoorlog kreeg hij onder meer het IJzeren Kruis IIe en Ie Klasse. In de Tweede Wereldoorlog volgden de Spange zum Eisernen Kreuz, het Duitse Kruis in Gold (23 januari 1943) en het Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes met Eichenlaub. Het Ritterkreuz ontving hij op 15 augustus 1940 als Oberst en commandant van Infanterie-Regiment 133. Het Eichenlaub volgde op 5 maart 1945 als General der Infanterie en bevelhebber van het XI. Armeekorps. Daarnaast werd hij onderscheiden met de Ritterkreuz I. Klasse des Friedrichs-Ordens met Schwertern en was hij lid van de Johanniterorde.
Conclusie
Rudolf von Bünau behoorde tot de groep Duitse officieren die een lange loopbaan maakten van het keizerlijke leger via de Reichswehr naar de Wehrmacht. Hij was betrokken bij zware veldslagen aan het oostfront en speelde in april 1945 een rol bij de verdediging van Wenen. Zijn leven weerspiegelt de continuïteit en de rol van Duitse officieren in de politieke en militaire omwentelingen van de twintigste eeuw. Hoewel hij na 1945 geen publieke rol meer had, bleef zijn naam verbonden aan de Schnez-Truppe. Zijn overlijden in 1962 betekende het einde van een militair leven dat drie politieke tijdperken had overspannen.
Bronnen en meer informatie
- Fellgiebel, Walther-Peer (2000) [1986]. Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939–1945 — Die Inhaber der höchsten Auszeichnung des Zweiten Weltkrieges aller Wehrmachtteile. Friedberg: Podzun-Pallas. ISBN 978-3-7909-0284-6.
- Patzwall, Klaus D.; Scherzer, Veit (2001). Das Deutsche Kreuz 1941–1945 Geschichte und Inhaber Band II. Norderstedt: Verlag Klaus D. Patzwall. ISBN 978-3-931533-45-8.
- Thomas, Franz (1997). Die Eichenlaubträger 1939–1945 Band 1: A–K. Osnabrück: Biblio-Verlag. ISBN 978-3-7648-2299-6.
- Scherzer, Veit (2007). Ritterkreuzträger 1939–1945. Ranis/Jena: Scherzers Militaer-Verlag. ISBN 978-3-938845-17-2.
- Bradley, Dermot (1993). Die Generale des Heeres 1921–1945. Band 2: v. Blanckensee–v. Czettritz und Neuhauß. Osnabrück: Biblio Verlag. ISBN 3-7648-2424-7.
- Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946.
