Home Slagen, Veldtochten, Zeeslagen en Operaties Operatie Broadaxe: geallieerde misleiding Japan 1945

Operatie Broadaxe: geallieerde misleiding Japan 1945

Kaart van Operatie Broadaxe, 1945, met pijlen naar Japan, Formosa, Indochina en Sumatra als misleidingsdoelen van de geallieerden.
Strategische kaart van Operatie Broadaxe waarin de geallieerden in 1945 misleidende invasiedoelen tegen Japan uitbeeldden.

Operatie Broadaxe was een misleidingsplan van de geallieerden tijdens de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog. Het plan, ontwikkeld in de zomer van 1945, had als doel de Japanse leiding te misleiden over de locatie en timing van de geplande geallieerde invasie van Japan. Na de zware verliezen op Iwo Jima en Okinawa vreesden de geallieerden een bloedige strijd bij een invasie van Japan zelf. Door de vijand te laten geloven dat de volgende offensieven elders zouden plaatsvinden, hoopten ze de Japanse troepen weg te houden van de echte invasiedoelen. Uiteindelijk werd Operatie Broadaxe nooit uitgevoerd, omdat Japan in augustus 1945 capituleerde voordat de misleidingsacties konden beginnen.

Militaire en Politieke Situatie

In het voorjaar van 1945 was nazi-Duitsland verslagen, maar de oorlog tegen Japan woedde nog in alle hevigheid. De geallieerden hadden na een reeks eilandcampagnes (Iwo Jima, Okinawa) steeds meer bases veroverd dicht bij het Japanse thuisland. Japan daarentegen was militair op de terugtocht maar weigerde zich over te geven. De Japanse legerleiding versterkte de verdediging van de thuiseilanden (operatie Ketsugō) en mobiliseerde miljoenen reservisten, inclusief scholieren en ouderen, voor een verwachte invasie.

Tegelijk waren er belangrijke politieke ontwikkelingen. Op de conferentie van Jalta (februari 1945) had de Sovjet-Unie beloofd uiterlijk in augustus 1945 Japan de oorlog te verklaren, wat bij de westerse geallieerden leidde tot haast om de strijd in Azië te beslechten. In juli 1945 stelden de geallieerde leiders (Truman, Churchill/Attlee en Stalin) in de Verklaring van Potsdam een ultimatum tot onvoorwaardelijke overgave aan Japan. De Japanse regering negeerde dit, vastbesloten door te vechten in de hoop op gunstiger voorwaarden. President Truman gaf daarop opdracht tot de planning van Operatie Downfall: een grootschalige invasie van Japan in twee fases (Olympic in eind 1945 en Coronet in voorjaar 1946). De geallieerden maakten zich echter zorgen over de enorme verliezen die zo’n invasie zou vergen en zochten naar manieren om deze te beperken – waaronder strategische misleiding.

Locatie

Operatie Broadaxe speelde zich niet af op één plek, maar omvatte meerdere gebieden in Azië en de Grote Oceaan. De misleidingsplannen suggereerden geallieerde landingen op uiteenlopende locaties aan de periferie van Japan. Voorbeelden waren Hokkaidō (het noordelijkste Japanse hoofdeiland), Taiwan (Formosa) en de Chinese kust bij Shanghai. Ook werden invasies in Zuidoost-Azië overwogen, zoals landingen in Frans-Indochina (Vietnam) en een aanval op Sumatra vanuit India. Daarnaast werd via troepenopbouw op de Aleoeten (bij Alaska) de indruk gewekt dat zelfs het uiterste noorden van Japan bedreigd werd. Deze brede geografische spreiding moest de Japanse verdediging uitdunnen en hun aandacht afleiden van Kyūshū, waar de echte geallieerde invasie (Operation Olympic) gepland stond.

Militaire Leiders

Operatie Broadaxe werd gepland onder toezicht van de Amerikaanse Joint Chiefs of Staff (Gezamenlijke Stafchefs). Verschillende geallieerde bevelhebbers zouden bij de uitvoering betrokken zijn:

  • Generaal Douglas MacArthur – Opperbevelhebber van de Amerikaanse landstrijdkrachten in de Stille Oceaan (US Army Forces Pacific). Hij zou de grondtroepen leiden bij de echte invasie (Operatie Olympic op Kyūshū) en coördineerde ook het misleidingsplan (Pastel) in zijn sector.
  • Admiraal Chester W. Nimitz – Commandant van de Amerikaanse Pacific-vloot (US Pacific Fleet). Onder Broadaxe zou hij schijnaanvallen via zee leiden, bijvoorbeeld de dreiging van een landing op Formosa en operaties richting Hokkaidō (in samenwerking met het Alaska-commando).
  • Admiraal Lord Louis Mountbatten – Geallieerd opperbevelhebber in Zuidoost-Azië (SEAC). Hij zou, samen met de Amerikaanse luitenant-generaal Albert C. Wedemeyer (US Forces China), een geallieerde amfibische landing in Frans-Indochina voorbereiden als onderdeel van de misleiding.
  • Generaal-majoor Curtis E. LeMay – Commandant van de Twintigste Luchtmacht, verantwoordelijk voor de strategische bommenwerpers. Zijn B-29’s bombardeerden Japan onophoudelijk ter ondersteuning van de misleiding (en om de Japanse strijdkracht te verzwakken).

Aan Japanse zijde was er geen vergelijkbare bevelhebber specifiek voor Broadaxe, aangezien het om een geallieerd plan ging. Wel waren op Hokkaidō slechts vijf divisies aanwezig onder het 5e Regionale Leger (generaal Higuchi), wat dat eiland tot een zwakke plek maakte. De hoogste Japanse autoriteiten (keizer Hirohito en premier Suzuki) zouden in geval van een invasie moeten beslissen hoe zij hun verdediging over de eilanden zouden verdelen te midden van de misleidingssignalen.

Doelstelling en planning

Het doel van Operatie Broadaxe was de Japanners op het verkeerde been te zetten over de geallieerde aanvallen, zodat zij hun troepen naar verkeerde locaties zouden verplaatsen. De geallieerden wilden de indruk wekken dat er in 1945 geen directe invasie van de Japanse hoofdeilanden zou komen. In plaats daarvan moest Japan geloven dat de geallieerden eerst extra steunpunten aan de randen van het rijk gingen veroveren, om de zeeblokkade te verscherpen en de luchtaanvallen op Japan op te voeren. Door deze schijnbewegingen zou een invasie pas in 1946 nodig zijn, waardoor de Japanners hun verdediging zouden verspreiden en onzeker bleven over het echte aanvalsdoel.

De planning van Broadaxe vond plaats in juni 1945 op het hoogste niveau. Op 16 juni keurde de Joint Chiefs of Staff een “Algemene Richtlijn voor misleiding tegen Japan” goed, opgesteld door het Joint War Plans Committee. Ondertussen had MacArthurs staf in de Pacific al een eigen misleidingsplan (“Pastel”) gemaakt. Op 27 juni 1945 vond een overleg plaats om Broadaxe en Pastel te synchroniseren. Dit leidde op 9 juli tot een gezamenlijke richtlijn (JCS Directive 1410, Pastel Two) met gedetailleerde instructies voor de uitvoering van Broadaxe in het najaar van 1945.

Het definitieve Broadaxe-plan omvatte de volgende fictieve operaties verspreid over de tweede helft van 1945: – Een invasie van Hokkaidō (noordelijk Japan) in het vroege najaar van 1945. – Een schijnaanval op Taiwan in de late zomer van 1945, gevolgd door dreiging langs de Chinese kust. – Geallieerde landingen in Frans-Indochina in de herfst van 1945. – Een aanval op Sumatra vanuit India in het late najaar van 1945. – Een opmars in het Gele-Zeegebied in de winter van 1945–1946 om extra lucht- en zeebases te veroveren.

Al deze dreigingen moesten de Japanners dwingen hun legers paraat te houden op ver uiteenliggende fronten, weg van Kyūshū (het werkelijke doelwit). Tevens hoopten de geallieerden dat Japan zijn overgebleven marine- en luchtstrijdkrachten zou inzetten tegen deze schijnaanvallen, zodat die al grotendeels vernietigd konden worden vóór de echte invasie plaatsvond.

Militaire eenheden

Geallieerde strijdkrachten: Voor de geplande invasie van Japan stelden de geallieerden een enorme troepenmacht samen. Onder generaal MacArthur zou het Amerikaanse Zesde Leger met tientallen divisies (waaronder enkele mariniersdivisies) landen op Kyūshū. Ook geallieerde bondgenoten zouden bijdragen: meerdere Britse Gemenebest-divisies uit o.a. het Verenigd Koninkrijk, Canada en Australië stonden stand-by. De Amerikaanse Pacific-vloot (met o.a. slagschip USS Missouri) en de Britse Eastern Fleet (met vliegdekschepen zoals HMS Indefatigable) verzamelden zich rond Japan. Duizenden geallieerde vliegtuigen stonden klaar – van zware B-29-bommenwerpers tot jachtvliegtuigen en marinepatrouillevliegtuigen. Daarnaast werden zelfs fictieve eenheden in het leven geroepen (bijvoorbeeld een verzonnen XXXV Airborne Corps met dummy-parachutisten) om een dreigende luchtlanding te simuleren.

Japanse strijdkrachten: De Japanse krijgsmacht was medio 1945 numeriek nog groot maar sterk verzwakt. Er waren tientallen divisies gemobiliseerd voor de verdediging van het moederland, waarvan het merendeel op Kyūshū en slechts vijf op Hokkaidō. Naast het reguliere leger werden miljoenen burgers als vrijwilligersmilities bewapend om als laatste reserve te dienen. De Keizerlijke Marine was grotendeels uitgeschakeld en greep vooral naar kamikaze-tactieken (explosieve motorboten, bemande torpedo’s, etc.). De luchtmacht had nog duizenden toestellen, maar een groot deel daarvan was eveneens bestemd voor zelfmoordaanvallen. Operatie Broadaxe mikte erop deze wanhopige verdediging op dwaalsporen te zetten en te overbelasten.

Verloop van de operatie

In juli 1945 troffen de geallieerden al voorbereidingen voor Broadaxe. Zo werd een troepenconcentratie gesuggereerd bij de Aleoeten (om een aanval op Hokkaidō te insinueren) en verspreidden de inlichtingendiensten valse informatie over geplande landingen in China en Zuidoost-Azië. Tegelijk bleven de zware lucht- en zeebombardementen op Japan doorgaan, in lijn met het idee dat men Japan eerst langdurig zou verzwakken.

Begin augustus 1945 haalde de werkelijkheid de plannen in. Na de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki (6 en 9 augustus) en de Sovjet-inval in Mantsjoerije capituleerde Japan op 15 augustus 1945. De misleidingsoperatie werd daarmee overbodig en alle geplande schijnaanvallen zijn afgeblazen voordat ze van start gingen. (Er lag zelfs al een ontwerp voor een misleidingsplan voor Operatie Coronet, maar dat hoefde niet meer in actie te komen.) Broadaxe bleef grotendeels een papieren plan: de voorbereidingen waren gemaakt, maar de oorlog eindigde voordat iets in praktijk werd gebracht.

Resultaat

Broadaxe had uiteindelijk geen tastbaar resultaat in het verloop van de oorlog, omdat het plan niet hoefde te worden uitgevoerd. De geallieerden dwongen Japan tot overgave zonder invasie en dus zonder deze misleidingsactie. Eventuele tactische voordelen van Broadaxe bleven hypothetisch. Wel toont de operatie achteraf de vastberadenheid van de geallieerden om alle beschikbare middelen – inclusief misleiding – in te zetten om hun doelen te bereiken. De verwachte verliezen en verwoestingen van een invasie bleven uit, waardoor Broadaxe achteraf gezien niet nodig bleek.

Militaire en burger slachtoffers

Omdat Broadaxe niet werd uitgevoerd, vielen er geen slachtoffers door deze operatie. Zowel geallieerde als Japanse troepen bleven ongeschonden, en ook burgers werden niet direct getroffen. Potentiële verliezen die bij een invasie zouden zijn gevallen, bleven beide partijen bespaard. De geallieerden hadden voldoende reserves om eventuele verliezen aan te vullen (veel ervaren divisies uit Europa waren beschikbaar), terwijl Japan weinig hoogwaardige manschappen meer over had om zware verliezen te vervangen.

Materiële verliezen

Er ging geen materieel verloren door Operatie Broadaxe, aangezien er geen gevechten plaatsvonden. De massale geallieerde voorraden en eenheden die voor de invasie waren verzameld, bleven intact en konden na de oorlog grotendeels onbeschadigd worden teruggetrokken. Japan kampte medio 1945 al met ernstige tekorten aan wapens, munitie en brandstof, maar Broadaxe voegde daar geen extra schade aan toe – het plan had juist tot doel die schaarste bij de vijand uit te buiten. Door de overgave bleven verdere materiële verliezen, die bij een invasie onvermijdelijk waren geweest, uit.

Conclusie

Operatie Broadaxe weerspiegelde de grondige geallieerde planning om een invasie van Japan met zo min mogelijk bloedvergieten te laten verlopen. Door de snelle Japanse capitulatie kwam het misleidingsplan niet tot uitvoering. De doelstellingen – vijandelijke troepen misplaatsen en eigen verliezen beperken – hoefden niet meer te worden gerealiseerd. Hoewel Broadaxe uiteindelijk geen invloed had op de uitkomst van de oorlog, laat het zien hoe ver de geallieerden wilden gaan om een overwinning met minimale kosten te behalen. Het plan geldt als een voorbeeld van vernuftige strategie, ook al werd de effectiviteit ervan nooit in de praktijk beproefd.

Bronnen en meer informatie

  1. Allen, Thomas B. & Polmar, Norman (1995). Code-Name Downfall: The Secret Plan to Invade Japan – And Why Truman Dropped the Bomb. New York: Simon & Schuster. ISBN 978-0-684-80406-4.
  2. Chant, Christopher (1987). The Encyclopedia of Codenames of World War II. London: Routledge Kegan Paul. ISBN 978-0-7102-0718-0.
  3. Frank, Richard B. (1999). Downfall: The End of the Imperial Japanese Empire. New York: Random House. ISBN 978-0-679-41424-7.
  4. Giangreco, D. M. (2009). Hell to Pay: Operation Downfall and the Invasion of Japan, 1945–1947. Annapolis, MD: Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-316-1.
  5. Holt, Thaddeus (2005). The Deceivers: Allied Military Deception in the Second World War. London: Phoenix. ISBN 0-75381-917-1.
  6. Skates, John Ray (1994). The Invasion of Japan: Alternative to the Bomb. Columbia, SC: University of South Carolina Press. ISBN 978-0-87249-972-0.
  7. Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946