Ettore Bastico (1876–1972) was een Italiaanse officier die een lange militaire loopbaan doorliep, vanaf de laatste jaren van de 19e eeuw tot aan de Tweede Wereldoorlog. Hij was actief in de Italiaanse koloniale campagnes, de Eerste Wereldoorlog en kreeg een leidende rol tijdens de oorlog in Noord-Afrika. Bastico werd bekend door zijn conflicten met Duitse bevelhebbers zoals Erwin Rommel en door zijn benoeming tot Maresciallo d’Italia. Zijn loopbaan weerspiegelt de ontwikkeling van Italië van een monarchale grootmacht met koloniale ambities naar een land dat na 1943 verscheurd raakte door oorlog en bezetting.
Vroege leven en opleiding
Ettore Bastico werd op 9 april 1876 geboren in Bologna. Op 14 oktober 1894 trad hij toe tot de Accademia Militare di Modena, de belangrijkste Italiaanse officiersopleiding. Na twee jaar ontving hij zijn benoeming tot onderluitenant en werd hij op 30 oktober 1896 toegewezen aan het 3e regiment bersaglieri, een lichte infanterie-eenheid die bekendstond om snelheid en discipline. Hij viel al snel op door zijn inzet en bekwaamheid, waardoor hij in december 1899 bevorderd werd tot luitenant.
Zijn opleiding zette hij voort aan de Scuola di Guerra, waar hij hoge resultaten behaalde. Op 3 september 1909 werd hij bevorderd tot kapitein en diende bij het 2e regiment bersaglieri. Rond 1912–1913 maakte Bastico deel uit van de Italiaanse troepen in Libië, waar hij onder meer werd ingezet als waarnemer bij luchtvaartoperaties met zeppelins. Op 20 maart 1913 stapte hij over naar het Corps van de Generale Staf, waarmee hij zich verder ontwikkelde tot een specialist in militaire strategie.
Deelname aan de Eerste Wereldoorlog
Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Bastico stafmedewerker bij de 28e infanteriedivisie. Hij werd belast met coördinatie en verkenning in frontgebieden die zwaar onder vuur lagen. Zijn werk bestond onder meer uit het uitvoeren van risicovolle verkenningen om de vijandelijke stellingen nauwkeurig in kaart te brengen.
In 1916 ontving hij de bronzen medaille voor militaire moed wegens zijn inspanningen bij het observeren van vijandelijke verdedigingswerken aan het Isonzofront. In 1918 werd hij onderscheiden met de zilveren medaille voor militaire moed, nadat hij als stafchef door intensieve verkenning en organisatie de slagkracht van zijn divisie had vergroot. Bastico klom tijdens deze periode op tot kolonel en verwierf bekendheid als een plichtsgetrouw en vasthoudend officier.
Interbellum: koloniale campagnes en internationale inzet
Generaal en de oorlog in Ethiopië
Na de oorlog zette Bastico zijn loopbaan voort in de Italiaanse krijgsmacht. In 1928 bereikte hij de rang van generaal. In de jaren dertig speelde hij een rol in de koloniale oorlog in Ethiopië. In mei 1935 kreeg hij het bevel over de 1e divisie van de Milizia Volontaria per la Sicurezza Nazionale (ook bekend als de Zwarthemden-divisie “23 marzo”) in Oost-Afrika. Kort daarna nam hij het bevel over het 3e Italiaanse legerkorps dat actief was in de oorlog tegen Ethiopië.
Deelname aan de Spaanse Burgeroorlog
In 1937 werd Bastico door het regime van Benito Mussolini benoemd tot commandant van het Corpo Truppe Volontarie, de Italiaanse troepen die deelnamen aan de Spaanse Burgeroorlog. Hij leidde de Italiaanse eenheden tijdens de slag om Santander, een van de grotere veldslagen aan de noordelijke fronten van Spanje. Na deze overwinning werd het bevel overgedragen aan generaal Mario Berti, waarna Bastico terugkeerde naar Italië.
Organisatie en voorbereiding
Terug in Italië kreeg hij de verantwoordelijkheid voor de reorganisatie en modernisering van de gemotoriseerde eenheden van het Italiaanse leger. Hij werd aangesteld als bevelhebber van de Armata del Po (de 6e legergroep), die een centrale rol moest spelen bij de verdediging van Noord-Italië. Zijn expertise in logistiek en mobiliteit maakte hem een invloedrijk organisator in de periode voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog.
Deelname aan de Tweede Wereldoorlog
Politieke en militaire posities
In 1939 werd Bastico senator in de XXXe legislatuur van het Koninkrijk Italië. Zijn nauwe relatie met Benito Mussolini zorgde ervoor dat hij benoemd werd tot gouverneur van de Italiaanse eilanden in de Egeïsche Zee, een functie die hij bekleedde van december 1940 tot juli 1941. Daarna werd hij benoemd tot gouverneur van Libië en kreeg hij het opperbevel over de Italiaanse troepen in Noord-Afrika.
Samenwerking en conflict met Rommel
Zijn positie bracht hem in direct contact met de Duitse generaal Erwin Rommel, die officieel onder zijn bevel stond maar in de praktijk grote operationele vrijheid kreeg van Adolf Hitler. Bastico en Rommel kwamen regelmatig met elkaar in conflict over strategie. Rommel stond bekend om zijn offensieve stijl, terwijl Bastico voorzichtiger en meer gebonden aan logistieke realiteiten was.
De spanningen kwamen vooral naar voren na de verovering van Tobroek in juni 1942. Bastico en maarschalk Albert Kesselring wilden de aanval niet verder doordrukken tot in Egypte zonder eerst Malta te veroveren. Zij zagen de Britse aanwezigheid op dit eiland als een bedreiging voor de bevoorrading vanuit Italië. Rommel daarentegen koos voor een directe opmars naar de Nijl.
Operaties in Noord-Afrika
Bastico steunde de plannen voor Operatie C3 (door de Duitsers Herkules genoemd), de geplande invasie van Malta. Het Italiaanse opperbevel hechtte veel belang aan deze operatie, maar door prioriteit voor Rommels offensief in Egypte werd deze nooit uitgevoerd. Rommel schreef later in zijn memoires dat het verlies van de bevoorradingsstrijd tussen september en oktober 1942 bepalend was voor de nederlaag van de Asmogendheden in Noord-Afrika.
Tijdens de tweede slag bij El Alamein (oktober–november 1942) werden de Italiaans-Duitse troepen teruggedrongen. In januari 1943 viel Tripoli in handen van de Britten en werd de As gedwongen zich in Tunesië terug te trekken. Op 5 februari 1943 werd Bastico uit zijn functie ontheven en teruggeroepen naar Italië.
Maresciallo d’Italia
Op 12 augustus 1942, na de successen bij Gazala en Tobroek, werd Bastico door Mussolini benoemd tot Maresciallo d’Italia, de hoogste rang binnen het Italiaanse leger. Dit gebeurde mede om het prestige van Rommel, die tot veldmaarschalk was benoemd, in evenwicht te brengen. Mussolini zelf merkte cynisch op dat hij desnoods ook zijn eigen bode tot maarschalk zou kunnen benoemen.
Na de oorlog
Na het verlies van Libië en de terugtrekking uit Afrika werd Bastico benoemd tot eregouverneur van de voormalige kolonie. Na de Italiaanse wapenstilstand van 8 september 1943 leefde hij ondergedoken in Rome tot de bevrijding van de stad in 1944. Na de oorlog werd hij op non-actief gesteld en legde zich toe op het schrijven van werken over militaire geschiedenis.
In 1957 ontving hij de Grootofficier in de Orde van Verdienste van de Italiaanse Republiek. Bastico overleed op 2 december 1972 in Rome in het militaire ziekenhuis van Celio.
Militaire rangen
1896: Sottotenente (onderluitenant)
1899: Tenente (luitenant)
1909: Capitano (kapitein)
1913–1918: Maggiore en Colonnello (majoor en kolonel, bevorderd wegens oorlogsverdiensten)
1928: Generale (generaal)
1942: Maresciallo d’Italia (maarschalk van Italië)
Onderscheidingen
Ettore Bastico ontving talrijke Italiaanse en buitenlandse onderscheidingen. Enkele van de belangrijkste waren:
Grootkruis in de Orde van Verdienste van de Italiaanse Republiek (1957)
Grootkruis in de Militaire Orde van Savoye (1942)
Grootofficier in de Militaire Orde van Savoye (1939)
Commandeur in de Militaire Orde van Savoye (1936)
Grootkruis in de Orde van de Kroon van Italië
Grootkruis in de Koloniale Orde van de Ster van Italië
Grootofficier in de Orde van Sint-Mauritius en Sint-Lazarus (1939)
Ridder van de Orde van Vittorio Veneto
Zilveren en bronzen medaille voor militaire moed (Eerste Wereldoorlog)
Kruis voor oorlogsverdienste (meerdere toekenningen)
Medailles voor deelname aan de Italiaanse campagnes in Libië, Ethiopië en Spanje
Buitenlandse onderscheidingen: Duitse Gouden Kruis (1942), Croix de Guerre (Frankrijk), Spaanse Militaire Orde van Verdienste, Grootkruis van de Orde van Malta
Conclusie
Ettore Bastico was een Italiaanse militair die door zijn lange loopbaan een rol speelde in vrijwel alle grote conflicten waarin Italië tussen 1896 en 1943 betrokken was. Zijn carrière laat zien hoe Italiaanse bevelhebbers enerzijds trouw bleven aan traditionele structuren en anderzijds gedwongen werden samen te werken met bondgenoten die vaak de leiding overnamen. Vooral in Noord-Afrika werd zijn positie overschaduwd door de dynamiek van Rommel, maar zijn benoeming tot Maresciallo d’Italia toont dat hij in eigen land als een belangrijke bevelhebber werd gezien. Na de oorlog verdween hij uit de militaire praktijk, maar zijn geschriften en onderscheidingen bevestigen zijn plaats in de Italiaanse militaire geschiedenis.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: See page for author, Public domain, via Wikimedia Commons
Irving, David (1978). La pista della volpe. Milano: Mondadori. ISBN 978-88-04-48754-7.
Massignani, Alessandro; Greene, Jack (1996). Rommel in Africa settentrionale. Milano: Mursia. ISBN 978-88-425-1816-1.
Romersa, Luigi (2005). I Segreti della Guerra D’Africa. Milano: Mursia. ISBN 978-88-425-3374-4.










