William D. Leahy: admiraal en stafchef VS

William Daniel Leahy was een Amerikaanse marineofficier die diende van het einde van de negentiende eeuw tot ver na de Tweede Wereldoorlog. Hij was de eerste militair in de geschiedenis van de Verenigde Staten die de rang van vijfsterrenadmiraal bereikte. In de rol van Chief of Staff to the Commander in Chief had hij een centrale positie in de militaire besluitvorming tijdens de Tweede Wereldoorlog. Gedurende zijn loopbaan was hij betrokken bij vrijwel elk belangrijk conflict waarin de VS tussen 1898 en 1949 verwikkeld was.

Vroege leven en opleiding

William Daniel Leahy werd op 6 mei 1875 geboren in Hampton, Iowa, als oudste van zeven kinderen. Zijn vader, Michael Anthony Leahy, was advocaat, veteraan van de Amerikaanse Burgeroorlog en werd verkozen in het parlement van Iowa. In 1882 verhuisde het gezin naar Wisconsin, waar Leahy zijn middelbareschooltijd doorbracht in Ashland. Hij groeide op in bescheiden omstandigheden. Tijdens een footballwedstrijd brak hij zijn neus, een verwonding die nooit werd gecorrigeerd vanwege financiële beperkingen.

Leahy wilde aanvankelijk naar West Point, maar kon hiervoor geen benoeming verkrijgen. Zijn congreslid bood hem in plaats daarvan een plaats aan op de United States Naval Academy in Annapolis, Maryland. Deze academie was minder populair in het Midwesten. Hij slaagde voor de toelatingsexamens en begon in mei 1893 aan zijn opleiding. Zijn klas was uitzonderlijk: vijf van de afgestudeerden bereikten de rang van viersterrenadmiraal. Leahy zelf eindigde 35e van de 47 cadetten in zijn jaar.

Tijdens zijn opleiding maakte Leahy een zeiltocht aan boord van de USS Constellation. Hoewel het schip pech kreeg nabij de Azoren en moest terugkeren, betekende het zijn eerste praktische ervaring met de marine. In 1897 studeerde hij af en begon zijn carrière als cadet-officier aan boord van de USS Oregon, een slagschip dat deelnam aan de Spaanse–Amerikaanse Oorlog. Hiermee begon zijn decennialange loopbaan in actieve dienst.

Deelname aan de Eerste Wereldoorlog

Na de Amerikaanse oorlogsverklaring in april 1917 werd Leahy aangesteld als eerste officier op de USS Nevada, het modernste slagschip van de Amerikaanse vloot. Het schip werd echter niet naar Europa gestuurd vanwege technische problemen en een tekort aan olie in Groot-Brittannië. Leahy werd vervolgens benoemd tot commandant van het troepentransportschip USS Princess Matoika en maakte een overtocht naar Brest, Frankrijk.

Voor deze inzet ontving hij de Navy Cross, omdat hij verantwoordelijk was voor het veilig vervoeren van troepen en voorraden door met mijnen en onderzeeërs bezaaide wateren. Kort daarna werd hij teruggeroepen naar Washington om benoemd te worden tot directeur artillerie bij de marine. Voorafgaand aan zijn aanstelling mocht hij nog één overtocht maken.

Leahy observeerde tijdens zijn verblijf in Europa de Britse artilleriepraktijken en woonde oefeningen bij op HMS Queen Elizabeth. Op de terugweg bezocht hij Parijs, waar hij getuige was van de schade veroorzaakt door Duitse langeafstandskanonnen. Hij beschouwde het bombarderen van burgerdoelen als zinloos en destructief. Deze ervaring beïnvloedde zijn visie op moderne oorlogsvoering.

Interbellum: 1919–1939

Verdere loopbaanontwikkeling

Na de oorlog kreeg Leahy diverse bevelen over schepen en squadrons. In 1921 werd hij benoemd tot commandant van de USS Chattanooga, en later dat jaar nam hij het commando over de USS St. Louis op zich. In deze periode was hij gestationeerd in Turkije, waar hij moest toezien op de bescherming van Amerikaanse belangen tijdens de nasleep van de Eerste Wereldoorlog. Zijn echtgenote Louise vergezelde hem regelmatig bij diplomatieke aangelegenheden in Constantinopel.

Hoewel deelname aan de Naval War College normaal gesproken vereist was voor verdere promotie, werd Leahy niet toegelaten. Toch bleef zijn loopbaan vooruitgaan. In 1927 werd hij benoemd tot hoofd van het Bureau of Ordnance. Hij kreeg de opdracht om te bezuinigen op scheepsbouwprojecten in het kader van het Londens Zeeverdrag. Hierbij moesten duizenden werknemers worden ontslagen, wat diepe indruk op hem maakte.

Persoonlijke en financiële tegenslagen

Tijdens de Grote Depressie leed Leahy zware financiële verliezen. Zijn investeringen in vastgoed en landbouwgrond leverden niets op. De bank waarin hij zijn spaargeld had ondergebracht ging failliet. Zijn bezittingen in Californië werden door de staat geconfisqueerd wegens onbetaalde belastingen. Ondanks deze tegenslagen bleef hij zijn taken nauwgezet uitvoeren.

In 1933 werd Franklin D. Roosevelt president. Deze kende Leahy uit zijn tijd als onderminister van Marine. Leahy werd opnieuw aangesteld als hoofd van het Bureau of Navigation. Hij toonde zich loyaal en zorgvuldig, en regelde onder meer de pensionering van zieke collega’s op een wijze die hun financiële zekerheid garandeerde. Ook toonde hij zich pragmatisch door uitzonderingen te maken voor cadetten die niet aan de minimale lengte-eisen voldeden, maar wel geschikt waren als officier.

Hoogste marineposten

In 1935 kreeg Leahy het commando over de Battle Force van de Amerikaanse vloot. In 1936 werd hij bevorderd tot admiraal en kreeg hij de leiding over alle slagschepen van de Amerikaanse marine. Symbolisch verplaatste hij zijn vlag naar het vliegdekschip USS Ranger, waarmee hij het belang van luchtmacht binnen de marine erkende. In januari 1937 volgde zijn benoeming tot Chief of Naval Operations, de hoogste functie binnen de marinehiërarchie.

In deze rol werkte Leahy nauw samen met president Roosevelt. Hij vertegenwoordigde de marine tijdens kabinetsvergaderingen en was betrokken bij de plannen voor maritieme herbewapening. Hij hield zich bezig met technische discussies, zoals het kaliber van de kanonnen voor de nieuwe slagschepen. Mede dankzij zijn invloed werd gekozen voor 16-inch geschut voor de North Carolina-klasse.

Tijdens de Panay-incident in 1937, waarbij een Amerikaans schip door Japanse vliegtuigen werd aangevallen, pleitte Leahy voor krachtige tegenmaatregelen. Roosevelt koos echter voor diplomatie. Niettemin groeide het besef dat herbewapening noodzakelijk was. Leahy speelde hierin een actieve rol en werkte samen met het Congres aan wetgeving om de vloot uit te breiden. Deze inspanningen leidden tot de bouw van nieuwe slagschepen, vliegdekschepen en ondersteunende schepen.

Deelname aan de Tweede Wereldoorlog

Benoeming tot Chief of Staff

Na de aanval op Pearl Harbor in december 1941 werd Leahy in juli 1942 op verzoek van president Roosevelt opnieuw opgeroepen voor actieve dienst. Hij werd aangesteld als Chief of Staff to the Commander in Chief, een functie zonder precedent. Leahy trad hierbij op als de hoogste militaire adviseur van de president en vervulde de rol van coördinerend voorzitter van de Joint Chiefs of Staff. Hoewel zijn functie formeel adviserend was, groeide zijn invloed aanzienlijk.

Als voorzitter van zowel de Joint Chiefs als de Combined Chiefs of Staff speelde Leahy een sleutelrol bij de coördinatie van de militaire strategie van de geallieerden. Hij leidde vergaderingen, stelde agenda’s op, en had de bevoegdheid om alle belangrijke besluiten goed te keuren. Daarnaast adviseerde hij Roosevelt dagelijks over militaire aangelegenheden, waaronder inlichtingen uit Ultra-bronnen.

Internationale conferenties en strategisch beleid

Leahy vergezelde Roosevelt op alle belangrijke internationale conferenties na 1942, met uitzondering van Casablanca. Hij nam deel aan de bijeenkomsten in Caïro, Teheran en Yalta, waar de belangrijkste strategische beslissingen van de oorlog werden genomen. Tijdens de conferentie van Teheran in 1943 wist hij de Britse delegatie ervan te overtuigen het belang van een directe aanval op West-Europa te erkennen, wat resulteerde in de planning van operatie Overlord.

In de interne discussies keerde Leahy zich tegen een te sterke nadruk op operaties in het Middellandse Zeegebied, en pleitte hij voor een rechtstreekse invasie in Frankrijk. Hij ondersteunde daarnaast pogingen om via Birma een bevoorradingsroute naar China te openen, hoewel deze inspanningen uiteindelijk minder succesvol bleken. Leahy’s pragmatische stijl en nauwe relatie met Roosevelt maakten hem tot een invloedrijk adviseur, zowel binnen als buiten militaire kring.

Na de oorlog

Presidentieel adviseur onder Truman

Na het overlijden van Roosevelt in april 1945 werd Leahy door president Truman gevraagd aan te blijven als Chief of Staff. Hij bleef deze functie vervullen tot 1949. Gedurende deze periode was hij betrokken bij het beleid van de Verenigde Staten ten aanzien van Duitsland, Japan en de opkomende spanningen met de Sovjet-Unie. Hij vergezelde Truman naar de conferentie van Potsdam, waar onder meer de naoorlogse indeling van Europa werd besproken.

Leahy stond sceptisch tegenover het gebruik van kernwapens, hoewel hij zich tijdens de besprekingen over Hiroshima niet tegen het gebruik ervan uitsprak. Na de oorlog keerde hij zich tegen militaire plannen die een nadruk legden op het preventief inzetten van nucleaire wapens. Hij pleitte voor terughoudendheid en evenwicht in het buitenlands beleid.

Laatste jaren in functie

Na 1945 werd Leahy benoemd tot lid van de National Intelligence Authority, de voorloper van de latere CIA. Hij bleef tot zijn pensionering in januari 1949 betrokken bij strategische besluitvorming. Zijn invloed begon echter af te nemen, mede door politieke veranderingen en de opkomst van nieuwe adviseurs in het Witte Huis. Na zijn pensionering bleef hij formeel actief als vlootadmiraal, een rang die hem levenslang op actieve dienst hield.

In 1950 publiceerde hij zijn memoires onder de titel I Was There, maar het boek kreeg weinig aandacht. Recensenten beoordeelden het als feitelijk, maar afstandelijk en moeilijk toegankelijk. Leahy overleed op 20 juli 1959 in Bethesda, Maryland, en werd met militaire eer begraven op Arlington National Cemetery.

Militaire rangen

Leahy klom tijdens zijn loopbaan op tot de hoogste rangen binnen de Amerikaanse marine. Hij werd in 1899 benoemd tot ensign, en werd in de daaropvolgende decennia achtereenvolgens bevorderd tot lieutenant (1903), lieutenant commander (1909), commander (1916), en captain (1918). In 1927 werd hij benoemd tot rear admiral en in 1935 tot vice admiral.

In 1936 volgde zijn benoeming tot admiral. De hoogste militaire rang kreeg hij op 15 december 1944, toen hij als eerste Amerikaanse militair werd bevorderd tot fleet admiral, een vijfsterrenrang die slechts aan enkele officieren is toegekend. Deze rang werd hem toegekend in erkenning van zijn leidinggevende rol in de coördinatie van de Amerikaanse krijgsmacht tijdens de oorlog.

Onderscheidingen

William D. Leahy ontving gedurende zijn loopbaan meerdere militaire onderscheidingen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd hij onderscheiden met de Navy Cross, een decoratie voor uitzonderlijke daden van moed en leiderschap onder gevaarlijke omstandigheden. Later ontving hij driemaal de Navy Distinguished Service Medal, waaronder één keer uit handen van president Roosevelt in 1939.

Andere onderscheidingen zijn onder meer de Spanish Campaign Medal, de Philippine Campaign Medal, en de Victory Medal uit de Eerste Wereldoorlog. Voor zijn dienst in het buitenland ontving hij ook onderscheidingen van geallieerde naties. In 1945 werd hij benoemd tot Honorary Knight Grand Cross in de Orde van het Bad door het Verenigd Koninkrijk.

Conclusie

William D. Leahy speelde een centrale rol in het Amerikaanse militaire en diplomatieke beleid in de eerste helft van de twintigste eeuw. Zijn carrière kenmerkte zich door een uitzonderlijke continuïteit, van de Spaanse–Amerikaanse Oorlog tot het kernwapentijdperk. Als Chief of Staff to the Commander in Chief was hij de verbindende schakel tussen het hoogste militaire en politieke niveau van de Verenigde Staten. Zijn invloed was zowel strategisch als structureel: hij leidde de organisatie van de geallieerde oorlogsinspanningen, begeleidde internationale onderhandelingen en droeg bij aan het naoorlogse veiligheidsbeleid. Ondanks zijn relatief terughoudende publieke profiel was zijn impact op de moderne militaire organisatie onmiskenbaar.

Bronnen en meer informatie

  1. Afbeelding: See page for author, Public domain, via Wikimedia Commons
  2. Adams, Henry H. (1985). Witness to Power: The Life of Fleet Admiral William D. Leahy. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-338-0.
  3. Bernstein, Barton J. (1987). “Ike and Hiroshima: Did he oppose it?”. The Journal of Strategic Studies. 10 (3): 377–389. doi:10.1080/01402398708437307.
  4. Borneman, Walter (2012). The Admirals: The Five-Star Admirals Who Won the War at Sea. Boston: Little, Brown. ISBN 978-0-316-09783-3.
  5. Neiberg, Michael S. (2021). When France Fell: The Vichy Crisis and the Fate of the Anglo-American Alliance. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-25856-3.
  6. O’Brien, Phillips (2019). The Second Most Powerful Man in the World: The Life of Admiral William D. Leahy, Roosevelt’s Chief of Staff. New York: Dutton Caliber. ISBN 978-0-399-58482-4.
  7. Truman, Harry S. (1955). Memoirs of Harry S. Truman. Vol. I: Year of Decisions. Garden City, New York: Doubleday & Company. OCLC 20899832.
  8. Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946