Luitenant-generaal Reinhard von Scheffer-Boyadel

Reinhard Gottlob Georg Heinrich Freiherr von Scheffer-Boyadel (1851–1925) was een Duitse generaal der infanterie in het leger van het Duitse Keizerrijk. Hij diende tijdens de Frans-Duitse Oorlog en bekleedde tijdens de Eerste Wereldoorlog hoge bevelsposities aan het oostfront. Zijn optreden in Polen in 1914, met name bij de doorbraak bij Brzeziny, wordt nog altijd genoemd in militaire literatuur. Buiten zijn militaire loopbaan was hij grootgrondbezitter in Hessen en Neder-Silezië. Zijn leven weerspiegelt de rol van Pruisische officieren in de overgang van de monarchale periode naar de veranderende maatschappelijke verhoudingen van het interbellum.

Vroege leven en opleiding

Reinhard von Scheffer-Boyadel werd op 25 maart 1851 geboren in Hanau als zoon van Eduard Scheffer, regeringsraad in het keurvorstendom Hessen en later in Pruisische dienst. In 1870 meldde hij zich als vrijwilliger bij het Pruisische leger om deel te nemen aan de Frans-Duitse Oorlog. Hij diende in veldtochten tegen Franse troepen en ontving het IJzeren Kruis IIe klasse voor bewezen diensten. Op 1 februari 1871 werd hij bevorderd tot tweede luitenant. Zijn opleiding aan de Pruisische Kriegsakademie legde de basis voor een loopbaan waarin stafwerk, tactische kennis en leidinggevende kwaliteiten centraal stonden.

Na zijn vroege loopbaan volgden gestaag promoties. In 1883 werd hij kapitein en in 1894 luitenant-kolonel, waarna hij werd benoemd tot chef van de Generale Staf van het Gardekorps. Deze functie gaf hem strategische ervaring in de hoogste militaire kringen. In 1899 werd hij kolonel en kreeg hij het bevel over het Kaiser Alexander Garde-Grenadier-Regiment Nr. 1. Drie jaar later werd hij generaal-majoor en bevelhebber van de 3e Garde-Infanteriebrigade. In 1903 werd hij kwartiermeester-generaal in de Grote Generale Staf, gevolgd door promotie tot luitenant-generaal in 1904 en benoeming tot commandant van de 2e Garde-Divisie. In 1908 werd hij generaal der infanterie en kreeg hij het bevel over het XIe Legerkorps. Eind 1913 werd hij met pensioen gestuurd, maar zijn militaire dienst was nog niet ten einde.

Deelname aan de Eerste Wereldoorlog

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog in augustus 1914 werd Scheffer-Boyadel opnieuw opgeroepen. Hij kreeg het bevel over het XXV Reservekorps, onderdeel van het Negende Leger onder generaal August von Mackensen. Het korps werd ingezet in Polen, waar het tussen 12 en 16 november 1914 deelnam aan een succesvolle aanval op de linkervleugel van het Russische Eerste Leger. Deze actie leidde tot aanzienlijke terreinwinst en bracht de Duitse troepen dichter bij de stad Łódź, een strategisch belangrijk punt in de regio.

Tijdens de verdere opmars raakte het XXV Reservekorps omsingeld door superieure Russische troepen, waaronder delen van het Russische Tweede Leger. De situatie was kritiek: de Duitse eenheden waren numeriek zwaar in het nadeel en de bevoorradingslijnen stonden onder druk. Op 22 november besloot Scheffer-Boyadel tot een onverwachte doorbraak in oostelijke richting bij Brzeziny. De manoeuvre werd uitgevoerd in winterse omstandigheden met temperaturen rond de –20 °C. Ondanks de aanwezigheid van 2.000 gewonden en 10.000 gevangenen wist hij met zijn troepen de omsingeling te doorbreken en terug te keren naar de Duitse linies.

Na deze operatie bleef Scheffer-Boyadel actief aan het oostfront. In september 1916 werd hij benoemd tot bevelhebber van het XVII Reservekorps en tegelijkertijd van de Armee-Abteilung Scheffer. Deze eenheid was verantwoordelijk voor het handhaven van Duitse posities aan de middelste sector van het front. In de laatste maanden van de oorlog voerde hij het bevel over het Generalkommando 67. Zijn taken bestonden toen voornamelijk uit defensieve operaties, aangezien de Duitse strategische situatie verslechterde. In december 1918, kort na de wapenstilstand, werd hij definitief met pensioen gestuurd na bijna vijftig jaar dienst.

Interbellum

Na zijn pensionering in 1918 legde Scheffer-Boyadel zich volledig toe op zijn landgoederen. Sinds 1887 was hij eigenaar van Burg Brandenstein bij Schlüchtern-Elm, die hij had laten verbouwen en waarvan hij de omliggende heuvels had laten bebossen. Het kasteel fungeerde als residentie en als centrum van zijn activiteiten in de regio. Hij hield toezicht op landbouwprojecten en bosbeheer, waarmee hij de economische waarde en het aanzien van het bezit wist te behouden.

In 1905 had hij het landgoed Boyadel in Neder-Silezië verworven, een domein van 2.690 hectare. Hij verdeelde zijn tijd tussen Hessen en Silezië, waarbij hij ook in het interbellum zijn status als grootgrondbezitter behield. Zijn echtgenote, Margarete Riebeck, was dochter van industrieel Carl Adolf Riebeck, wat de familiebanden met de industriële elite versterkte. Reinhard von Scheffer-Boyadel overleed op 8 november 1925 in Boyadel. Na zijn overlijden erfde zijn zoon Adolf het landgoed, dat tot aan de onteigening na de Tweede Wereldoorlog in familiebezit bleef.

Na de oorlog

Na de wapenstilstand van november 1918 en zijn definitieve pensionering trok Scheffer-Boyadel zich terug op zijn landgoederen. De politieke en sociale veranderingen in Duitsland, waaronder de afschaffing van de monarchie en de instelling van de Weimarrepubliek, hadden grote gevolgen voor de positie van de traditionele landadel. Hoewel veel adellijke families financiële en politieke invloed verloren, wist hij zijn eigendommen te behouden. Burg Brandenstein bleef het centrum van zijn activiteiten in Hessen, waar hij investeerde in onderhoud en modernisering. Het landgoed Boyadel in Neder-Silezië bleef in bedrijf als agrarisch domein, waarbij de bedrijfsvoering werd aangepast aan de economische omstandigheden van de naoorlogse periode, waaronder inflatie en landbouwcrises.

Zijn rol in het interbellum bleef voornamelijk beperkt tot het beheer van deze bezittingen, maar hij behield contacten binnen militaire en adellijke netwerken. Als voormalig generaal en grootgrondbezitter werd hij door tijdgenoten gezien als vertegenwoordiger van de Pruisische traditie van discipline en plichtsbesef. Hoewel hij zich niet actief mengde in de politieke debatten van de Weimarrepubliek, weerspiegelde zijn levensstijl de continuïteit van de sociale positie van de adel, zelfs in een veranderde staatsvorm. Zijn overlijden in 1925 betekende het einde van een loopbaan die bijna vijftig jaar militaire dienst en enkele decennia als landeigenaar omvatte.

Militaire rangen

Scheffer-Boyadel doorliep in zijn loopbaan alle officiersrangen van het Pruisische leger. Hij begon in 1871 als sekonde-luitenant en werd in de daaropvolgende jaren bevorderd tot luitenant, kapitein (1883) en majoor. In 1894 bereikte hij de rang van luitenant-kolonel, gevolgd door kolonel in 1899. Met zijn benoeming tot generaal-majoor in 1901 kreeg hij voor het eerst een brigadebevel.

In 1904 werd hij bevorderd tot luitenant-generaal, wat hem de leiding gaf over een divisie. Vier jaar later bereikte hij de rang van generaal der infanterie, destijds een van de hoogste officiersrangen in het Pruisische leger, gereserveerd voor ervaren bevelhebbers van korpsniveau. Deze rang behield hij tot aan het einde van zijn carrière, inclusief zijn actieve inzet tijdens de Eerste Wereldoorlog. De opeenvolging van rangen weerspiegelde een loopbaan waarin zowel operationeel bevel als stafwerk een grote rol speelden, passend bij de structuur van het Duitse leger in die periode.

Onderscheidingen

Tijdens zijn loopbaan ontving Scheffer-Boyadel talrijke onderscheidingen, zowel nationaal als internationaal. Zijn meest prestigieuze onderscheiding was de Pour le Mérite, verleend op 2 december 1914 voor zijn optreden bij Brzeziny, waarbij hij een omsingeling door superieure Russische troepen wist te doorbreken. Deze onderscheiding gold als de hoogste Pruisische militaire orde voor dapperheid en leiderschap.

Daarnaast ontving hij het IJzeren Kruis I. en II. Klasse (1914) voor zijn verdiensten tijdens de Eerste Wereldoorlog. Hij werd benoemd tot drager van de Orde van de Zwarte Adelaar met keten, de hoogste Pruisische ridderorde, en ontving de Kroonorde II. Klasse met ster. Andere onderscheidingen waren het Ereteken I. Klasse van de Fürstliche Hausorden von Hohenzollern, het Grootkruis van het Huis van Albrecht de Beer, het Grootkruis van de Orde van de Zähringer Leeuw, het Grootkruis van de Orde van de Witte Valk en de Orde van de Eiserne Krone I. Klasse. Deze verscheidenheid aan onderscheidingen toont de erkenning voor zijn militaire prestaties in binnen- en buitenland.

Conclusie

Reinhard von Scheffer-Boyadel was een officier wiens loopbaan de overgang markeerde van de 19e-eeuwse Pruisische krijgstraditie naar de industriële oorlogsvoering van de 20e eeuw. Zijn optreden tijdens de Eerste Wereldoorlog, vooral in Polen in 1914, getuigde van tactisch inzicht en het vermogen om onder zware omstandigheden beslissingen te nemen. Buiten de strijd bleef hij actief als grootgrondbezitter en vertegenwoordiger van de oude adel in een tijd van politieke en maatschappelijke verandering. Zijn leven biedt inzicht in de militaire en sociale structuren van het Duitse Keizerrijk en de Weimarperiode, en in de rol van de adel in het interbellum.

Bronnen en meer informatie

  1. Afbeelding: Nicola Perscheid (1864–1930), Public domain, via Wikimedia Commons
  2. Trumpener, Ulrich (1979). “Junkers and Others: The Rise of Commoners in the Prussian Army, 1871–1914”. Canadian Journal of History. 14: 29–48. doi:10.3138/cjh.14.1.29. ISSN 0008-4107.
  3. Dupuy, Trevor (1984). A Genius for War: The German Army and General Staff 1807–1945. United Kingdom: Hero Books Ltd. ISBN 978-0-7160-1444-5.
  4. Hildebrand, Karl Friedrich; Zweng, Christian (1998). Die Ritter Des Ordens Pour le Mérite 1740–1918, Band 1. Biblio-Verlag. ISBN 3-7648-2473-5.
  5. Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946