De zware kruiser Trieste behoorde tot de Trento-klasse van de Italiaanse Regia Marina en werd in de jaren twintig ontworpen volgens de beperkingen van het Washington Naval Treaty. Ondanks deze beperkingen overschreed het schip het toegestane waterverplaatsingslimiet. Trieste werd in 1928 in dienst genomen en diende intensief voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog in de Middellandse Zee. Het schip was snel en zwaar bewapend, maar beschikte over beperkte bepantsering. Tijdens de oorlog nam Trieste deel aan meerdere konvooibegeleidingen en zeegevechten, waaronder de Slagen bij Kaap Spartivento en Kaap Matapan. In 1943 werd het schip tot zinken gebracht bij een luchtaanval op La Maddalena, Sardinië.
Ontwerp en constructie
De Trieste was een van twee kruisers van de Trento-klasse, ontworpen als onderdeel van de Italiaanse inspanningen om moderne, snel varende oorlogsschepen te bouwen. Het schip werd op 22 juni 1925 te water gelaten door Stabilimento Tecnico Triestino in haar gelijknamige stad. De waterverplaatsing bedroeg bij volledige belading 13.326 ton, waarmee het schip de limiet van 10.000 ton zoals opgelegd door het Washington Naval Treaty overschreed.
Met een totale lengte van 196,96 meter, een breedte van 20,6 meter en een diepgang van 6,8 meter was de Trieste een lang en smal schip, wat haar hoge snelheid ten goede kwam. De bemanning bestond uit 723 man in vredestijd, oplopend tot 781 tijdens de oorlog.
De voortstuwing werd verzorgd door vier Parsons-stoomturbines, aangedreven door twaalf oliegestookte Yarrow-ketels, goed voor een vermogen van 150.000 shp. In de praktijk bereikte Trieste een maximumsnelheid van 31 knopen in operationele omstandigheden.
Bewapening
De hoofdbewapening van de Trieste bestond uit acht 203 mm kanonnen (50-kaliber, Modello 1924), opgesteld in vier tweelingtorens met een superfiring-configuratie aan de voor- en achterzijde van het schip. Deze configuratie was typerend voor zware kruisers die gebouwd werden in overeenstemming met interbellumverdragen zoals het Washingtonverdrag.
De luchtafweer was oorspronkelijk samengesteld uit zestien 100 mm (47-kaliber) kanonnen in tweelingopstelling, vier 40 mm Vickers-Terni luchtafweerkanonnen en vier 12,7 mm mitrailleurs. Gedurende haar operationele carrière werd deze secundaire bewapening meermalen aangepast en uitgebreid, onder andere met 37 mm en 20 mm luchtafweerwapens van het type Breda M1932 en M1940. Daarnaast beschikte het schip over acht 533 mm torpedobuizen in vier tweelinglanceerinstallaties.
De Trieste had ook voorzieningen voor luchtverkenning met twee IMAM Ro.43 watervliegtuigen. Het vliegtuigdek bevond zich onder het voorschip en de vaste katapult was gemonteerd op de boeg.
Bepantsering
De bepantsering van de Trieste was beperkt, een compromis dat werd gesloten om de gewenste snelheid te behalen. De hoofdpantsergordel langs de waterlijn was slechts 70 mm dik. De dekpantsering bedroeg in het midden van het schip 50 mm en liep aan de uiteinden terug tot 20 mm. De geschuttorens waren voorzien van 100 mm dikke bepantsering aan de voorkant, met barbettes van 60 tot 70 mm. De commandotoren had wanden van 100 mm dik staal.
Deze bepantsering bood slechts basisbescherming tegen artillerievuur en luchtaanvallen, wat een kwetsbaarheid vormde in het latere verloop van de oorlog.
Sensoren en dataverwerking
Er zijn geen geavanceerde radar- of sonarinstallaties aan boord geweest van de Trieste tijdens haar operationele inzet. De schepen van deze klasse vertrouwden aanvankelijk volledig op optische instrumenten, zoals stereoscopische afstandsmeters en optische richtmiddelen, voor het detecteren en richten op vijandelijke doelen. In tegenstelling tot sommige Britse en Duitse schepen kreeg de Trieste geen radarinstallatie, wat haar effectiviteit bij nachtoperaties en onder slechte weersomstandigheden verminderde.
Modificaties
Gedurende de jaren dertig en begin jaren veertig werd Trieste meerdere keren gemoderniseerd. Belangrijke aanpassingen betroffen de vervanging van de originele 100 mm luchtafweerkanonnen door modernere modellen (Modello 1931) en de uitbreiding van het luchtafweergeschut met 37 mm en 20 mm Breda-kanonnen. Tevens werden de oorspronkelijke 12,7 mm mitrailleurs vervangen door 13,2 mm exemplaren. In 1931 werd de oorspronkelijke voorste driepootmast vervangen door een stabieler vijfpotig model. In 1938 werden schoorsteenkappen toegevoegd, en de achterste 100 mm kanonnen werden verwijderd.
Status schip tijdens de oorlog
Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was de Trieste technisch gezien niet verouderd, maar de beperkte bepantsering en het ontbreken van radartechnologie maakten het schip kwetsbaar. In vergelijking met de Britse Town-klasse en Amerikaanse New Orleans-klasse was de Trieste licht beschermd. Ondanks deze tekortkomingen bleef het schip tot 1943 operationeel actief en werd het onderhouden volgens de normen van de Regia Marina.
Operationele geschiedenis
Na haar indienststelling in 1928 voerde Trieste meerdere trainingsvaarten en diplomatieke missies uit in de Middellandse Zee. In 1938 vervoerde zij Italiaanse vrijwilligers van het Spaanse Burgeroorlogfront terug naar Italië. In de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog nam het schip deel aan maritieme parades tijdens staatsbezoeken van onder andere Adolf Hitler en veldmaarschalk Von Blomberg.
Bij het uitbreken van de oorlog in juni 1940 maakte Trieste deel uit van de 3e Divisie, samen met haar zusterschepen Trento en Bolzano. De kruiser was betrokken bij de Slag bij Kaap Spartivento op 27 november 1940, waarbij zij samen met Trento het Britse schip HMS Berwick trof. Kort daarna werd zij bijna geraakt door het Britse slagschip HMS Renown, dat haar onder vuur nam, maar slechts lichte scherfinslagen veroorzaakte.
Op 27 maart 1941 nam Trieste deel aan de Slag bij Kaap Matapan. Zij fungeerde daarbij als vlaggenschip van vice-admiraal Luigi Sansonetti. Tijdens de openingsfase opende Trieste het vuur op een Britse kruisergroep, maar scoorde geen treffers. Later werd het Italiaanse eskader teruggetrokken na aanvallen door Britse vliegtuigen vanaf het vliegdekschip HMS Formidable. Op 28 maart keerde Trieste terug naar Tarente, samen met het beschadigde slagschip Vittorio Veneto.
Konvooibegeleiding en inzet 1941–1942
Vanaf april 1941 werd Trieste intensief ingezet voor het escorteren van konvooien naar Noord-Afrika. Deze konvooien waren van vitaal belang voor de bevoorrading van Italiaanse en Duitse troepen in Libië. Tussen april en juli 1941 escorteerde Trieste meerdere konvooien, vaak samen met Bolzano en diverse torpedobootjagers. Deze operaties werden regelmatig verstoord door Britse lucht- en zeestrijdkrachten, wat leidde tot vertragingen en tijdelijke schuilplaatsen in Siciliaanse havens zoals Palermo en Messina.
Tijdens een konvooioperatie op 25 juni 1941 begeleidde Trieste vier omgebouwde oceaanliners naar Tripoli. Britse luchtaanvallen dwongen het konvooi echter tot terugkeer naar Tarente. Twee dagen later werd de overtocht opnieuw uitgevoerd, ditmaal met succes. Het schip bleef actief tot in juli met soortgelijke missies naar Libië.
In september 1941 nam Trieste deel aan een poging om Operatie Halberd — een Britse bevoorradingsmissie naar Malta — te onderscheppen. De Italiaanse marine trok zich echter terug na meldingen van een sterke Britse escorte. In november werd Trieste ingezet als dekking voor het Duisburg-konvooi, dat werd aangevallen door een Britse eskader. De dekking bleek onvoldoende: het konvooi werd volledig vernietigd, en Trieste en Trento grepen niet effectief in.
Op 21 november 1941 escorteerde Trieste samen met de lichte kruiser Luigi di Savoia Duca degli Abruzzi opnieuw een konvooi naar Libië. Diezelfde nacht werd zij getroffen door een torpedo van de Britse onderzeeër HMS Utmost. Hoewel de schade ernstig was, kon het schip met hulp van andere eenheden terugkeren naar Messina.
Laatste operaties
Na herstelwerkzaamheden keerde Trieste terug in actieve dienst en werd opnieuw ingedeeld bij de 3e Divisie. In augustus 1942 escorteerde zij een vlooteenheid die een Britse konvooimissie trachtte te onderscheppen. Tijdens deze operatie werd zusterschip Bolzano door een Britse onderzeeër getorpedeerd. Trieste keerde ongeschonden terug.
Vanwege brandstoftekorten en de steeds verslechterende situatie van de Italiaanse marine werden grote eenheden in de loop van 1943 minder ingezet. Trieste werd naar La Maddalena overgebracht, waar zij voor anker lag toen zij werd aangevallen door Amerikaanse bommenwerpers op 10 april 1943. Tijdens deze luchtaanval, uitgevoerd door B-24 Liberator-vliegtuigen van de USAAF, werd het schip geraakt door meerdere bommen en kapseisde om 16:13 uur.
Volgens rapporten kwamen bij de aanval 66 bemanningsleden om het leven of raakten vermist, waaronder drie officieren, acht onderofficieren en 55 matrozen. Daarnaast raakten 66 personen gewond.
Na de oorlog
Na haar verlies werd Trieste op 18 oktober 1946 officieel van de zeemachtlijst verwijderd. In 1950 begonnen de bergingswerkzaamheden. De bovenbouw werd verwijderd, de romp waterdicht gemaakt en het schip werd in gekapseisde toestand geborgen en vervolgens naar La Spezia gesleept. Opmerkelijk was dat de lekkende stookolie de machines had geconserveerd.
In 1952 werd de romp van Trieste verkocht aan de Spaanse marine. Plannen om haar om te bouwen tot lichte vliegdekschip werden onderzocht in Cartagena en later in Ferrol. Vanwege de hoge kosten werd het project in 1956 stopgezet. In 1959 werd de romp uiteindelijk gesloopt.
Conclusie
De zware kruiser Trieste vertegenwoordigde een overgangsontwerp in de marinetechniek van het interbellum: snel en zwaar bewapend, maar kwetsbaar vanwege lichte bepantsering. Haar operationele geschiedenis toont de beperkingen en mogelijkheden van de Italiaanse marinestrategie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze nam deel aan meerdere grote maritieme operaties, maar haar effectiviteit werd ingeperkt door technologische achterstand en een zwakke luchtafweer. De uiteindelijke vernietiging door een geallieerde luchtaanval onderstreept de veranderde aard van zeemacht in de jaren veertig, waarbij luchtoverwicht vaak doorslaggevend was. De poging tot hergebruik na de oorlog faalde door economische beperkingen, waarmee haar loopbaan definitief eindigde.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: history.navy.mil, Public domain, via Wikimedia Commons
- Bennett, Geoffrey (2003). Naval Battles of World War II. Barnsley: Pen & Sword. ISBN 978-0-85052-989-0.
- Brescia, Maurizio (2012). Mussolini’s Navy: A Reference Guide to the Regia Marina 1930–1945. Barnsley: Seaforth. ISBN 978-1-84832-115-1.
- Campbell, John (1985). Naval Weapons of World War II. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-459-2.
- Greene, Jack & Massignani, Alessandro (1998). The Naval War in the Mediterranean, 1940–1943. London: Chatham Publishing. ISBN 978-1-86176-057-9.
- Hogg, Gordon E. & Wiper, Steve (2004). Warship Pictorial 23: Italian Heavy Cruisers of World War II. Tucson: Classic Warships Publishing. ISBN 978-0-9710687-9-7.
- Mattesini, Francesco (2000). La battaglia di Capo Teulada: 27–28 novembre 1940. Rome: Ufficio storico della Marina Militare.
- O’Hara, Vincent P. (2009). Struggle for the Middle Sea: The Great Navies At War In The Mediterranean Theater, 1940–1945. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-648-3.
- Roberts, John (1980). “Italy”. In Gardiner, Robert & Chesneau, Roger (eds.). Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-913-9.
- Sanna, Salvatore (1999). La Maddalena 1943: La Piazzaforte di Latta. Olbia: Studio Grafico Editoriale Maiore. OCLC 879927792.
- Stern, Robert C. (2015). Big Gun Battles: Warship Duels of the Second World War. Barnsley: Seaforth Publishing. ISBN 978-1-4738-4969-3.
