Dietrich Friedrich Eduard Kasimir von Saucken werd geboren op 16 mei 1892 in Fischhausen, Oost-Pruisen. Hij was de zoon van Wilhelm Eduard Erich von Saucken, een hoge ambtenaar binnen de Pruisische administratie. Saucken volgde zijn opleiding aan het prestigieuze Collegium Fridericianum in Königsberg, waar hij in 1910 zijn Abitur behaalde. Tijdens zijn jeugd toonde hij talent als kunstenaar en bezocht hij regelmatig de kunstenaarskolonie in Nidden (het huidige Nida, Litouwen), waar hij werd beïnvloed door het expressionisme.
Op 1 oktober 1910 trad Saucken toe tot het Grenadier-Regiment König Friedrich Wilhelm I. (2. Ostpreußisches) Nr. 3, een van de oudste regimenten in Pruisen. Op 19 juni 1912 werd hij bevorderd tot Leutnant (tweede luitenant), waarmee zijn militaire carrière officieel begon.
Eerste Wereldoorlog en interbellum
Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd Saucken met zijn regiment ingezet aan het Oostfront. Hij nam deel aan de gevechten bij Stallupönen, Gumbinnen en Tannenberg en ontving in oktober 1914 het IJzeren Kruis 2e Klasse. In 1916, tijdens de Slag om Verdun en gevechten in de Karpaten, verdiende hij het IJzeren Kruis 1e Klasse. Later vocht hij aan het Westfront, waar hij deelnam aan de Lenteoffensief en de Honderd Dagen Offensief. Voor zijn verdiensten ontving hij de Pruisische Huisorde van Hohenzollern met zwaarden en het Oostenrijkse Militaire Verdienstkruis.
Na de wapenstilstand in 1918 sloot Saucken zich aan bij het Freikorps, een paramilitaire groep die betrokken was bij het onderdrukken van revoluties in Duitsland en de Baltische staten. In 1921 trad hij toe tot de Reichswehr, het beperkte Duitse leger dat na de oorlog werd toegestaan onder het Verdrag van Versailles. Van 1927 tot 1934 werd hij als militair waarnemer naar de Sovjet-Unie gestuurd, waar hij de Russische taal leerde. Hij werd in 1934 bevorderd tot Major en werd als instructeur geplaatst aan de militaire school in Hannover. Op 1 juni 1939, kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, werd hij bevorderd tot Oberst (kolonel).
Tweede Wereldoorlog: militaire campagnes en bevelvoering
De vroege oorlogsjaren (1939-1943)
Met het begin van de Tweede Wereldoorlog werd Saucken ingezet tijdens de Slag om Frankrijk in 1940 en later in de Balkancampagne. Tijdens Operatie Barbarossa in 1941 voerde hij het bevel over een gemotoriseerde brigade binnen de 4e Pantserdivisie. Op 1 januari 1942 werd hij bevorderd tot Generalmajor en nam hij deel aan de verdediging tijdens de Slag om Moskou. Na gewond te zijn geraakt, bracht hij enkele maanden door in het ziekenhuis.
In 1943 werd hij benoemd tot commandant van de 4e Pantserdivisie en vocht hij in de Slag om Koersk, een van de grootste tankslagen uit de geschiedenis. Zijn leiderschap werd erkend met de toekenning van het Ridderkruis van het IJzeren Kruis met Eikenloof op 22 augustus 1943.
Slagvelden in het oosten (1944-1945)
Saucken werd in juni 1944 tijdelijk benoemd tot bevelhebber van het IIIe Pantserkorps en vocht tijdens Operatie Bagration, de Sovjetoffensief dat leidde tot de vernietiging van Heeresgruppe Mitte. In de zomer van 1944 vormde hij Kampfgruppe von Saucken, een geïmproviseerde eenheid bestaande uit overlevenden van vernietigde divisies, waaronder de 5e Pantserdivisie, de 170e Infanteriedivisie en het 505e Zware Pantserbataljon. Deze eenheid speelde een sleutelrol in het openhouden van een ontsnappingsroute over de Berezina-rivier voor terugtrekkende Duitse troepen.
Na zijn inzet bij de strijd om Wit-Rusland werd hij in september 1944 benoemd tot bevelhebber van het Pantserkorps Großdeutschland, een elite-eenheid. Eind 1944 werd hij op bevel van Heinz Guderian, de chef van de Duitse generale staf, overgeplaatst naar de Führerreserve.
Laatste gevechten en overgave
In maart 1945 kreeg Saucken het bevel over het 2e Leger, dat verantwoordelijk was voor de verdediging van Oost-Pruisen en de evacuatie van burgers en soldaten uit het gebied. In april werd het 2e Leger omgedoopt tot Heeresgruppe Ostpreußen. Op 8 mei 1945, de dag van de Duitse capitulatie, werd hij onderscheiden met het Ridderkruis met Eikenloof, Zwaarden en Briljanten, waarmee hij de laatste ontvanger van deze onderscheiding werd.
Hoewel hij de mogelijkheid had om per vliegtuig te ontsnappen, koos hij ervoor om bij zijn troepen te blijven en zich op 9 mei 1945 over te geven aan het Rode Leger.
Gevangenschap en latere jaren
Sovjetgevangenschap (1945-1955)
Na zijn overgave aan het Rode Leger op 9 mei 1945 werd Saucken naar de Lubyanka-gevangenis in Moskou overgebracht. Hier onderging hij zware ondervragingen door de NKVD. Later werd hij naar de Orel-gevangenis gestuurd, waar veel prominente Duitse krijgsgevangenen vastzaten. In 1949 werd hij gedeporteerd naar een strafkamp in Taisjet, Siberië, een onderdeel van het beruchte Goelag-systeem.
Saucken bracht tien jaar door in gevangenschap, zonder enige vorm van proces of officiële aanklacht. Hij werd uiteindelijk in 1955 vrijgelaten na de diplomatieke inspanningen van de West-Duitse regering onder bondskanselier Konrad Adenauer, die onderhandelde over de vrijlating van de laatste Duitse krijgsgevangenen in de Sovjet-Unie.
Terugkeer en overlijden
Na zijn vrijlating vestigde Saucken zich in Pullach, nabij München. Hij leefde daar teruggetrokken en hield zich afzijdig van publieke en politieke debatten over de oorlog. Hij overleed op 27 september 1980 op 88-jarige leeftijd.
Persoonlijkheid en houding ten opzichte van het naziregime
Von Saucken stond bekend als een aristocratische en conservatieve officier, die trouw was aan de traditionele Pruisische militaire waarden. Hij behield een formele militaire etiquette en weigerde zich te conformeren aan de nazistische stijl en ideologie.
Een veelbesproken incident vond plaats op 12 maart 1945, toen Saucken door Hitler werd benoemd tot bevelhebber van het 2e Leger. Volgens ooggetuigen betrad hij Hitlers hoofdkwartier met zijn cavaleriesabel aan zijn zijde, gaf een formele militaire groet en weigerde de nazi-zwaai te maken. Toen Hitler hem opdroeg zich te onderwerpen aan de autoriteit van Gauleiter Albert Forster, antwoordde hij met nadruk:
“Ik heb niet de intentie, Herr Hitler, om mij te onderwerpen aan de orders van een Gauleiter.”
Dit was een zeldzame en openlijke vorm van tegenspraak tegen Hitler. Tot ieders verrassing accepteerde Hitler Sauckens weigering, wat ongebruikelijk was voor de periode waarin hij geen tegenspraak meer duldde.
Deze versie van het incident wordt echter door sommige bronnen betwist. Heinz Linge, Hitlers persoonlijke adjudant, beweerde in zijn memoires dat het onwaarschijnlijk was dat een generaal van Sauckens rang zich op deze manier tegen Hitler zou hebben verzet. Ongeacht de exacte toedracht van dit voorval, is het duidelijk dat Saucken een van de weinige Duitse bevelhebbers was die zich distantieerde van de invloed van de NSDAP en de politieke controle van het leger.
Onderscheidingen en promoties
Militaire onderscheidingen
Von Saucken werd gedurende zijn loopbaan onderscheiden met verschillende militaire decoraties, waaronder:
- IJzeren Kruis 1914
- 2e Klasse (19 oktober 1914)
- 1e Klasse (23 mei 1916)
- IJzeren Kruis 1939 (tweede toekenning)
- 2e Klasse (13 september 1939)
- 1e Klasse (3 oktober 1939)
- Ridderkruis van het IJzeren Kruis met Eikenloof, Zwaarden en Briljanten
- Ridderkruis (6 januari 1942)
- Eikenloof (22 augustus 1943)
- Zwaarden (31 januari 1944)
- Briljanten (8 mei 1945)
Von Saucken was de laatste officier van het Duitse leger die het Ridderkruis met Briljanten ontving.
Promoties
- 1 januari 1942 – Generalmajor
- 1 april 1943 – Generalleutnant
- 1 augustus 1944 – General der Panzertruppe
Conclusie
Dietrich von Saucken was een Duitse generaal die, ondanks zijn betrokkenheid bij militaire operaties in naam van het Derde Rijk, een onafhankelijke en traditionele militaire houding behield. Hij werd vooral bekend om zijn gevechten aan het Oostfront, zijn bevelvoering tijdens de Slag om Koersk en de Slag om Oost-Pruisen, evenals zijn rol in de evacuatie van Oost-Pruisen in 1945.
Zijn loyaliteit lag voornamelijk bij de traditionele Pruisische militaire cultuur en niet bij de politieke leiders van nazi-Duitsland. Zijn weigering om zich onder het bevel van een Gauleiter te plaatsen en zijn aristocratische houding ten opzichte van het naziregime waren uitzonderlijk in de laatste fase van de oorlog.
Na de oorlog bracht hij tien jaar door in Sovjetgevangenschap voordat hij werd vrijgelaten in 1955. Zijn latere leven bracht hij teruggetrokken door in West-Duitsland, zonder publieke rol. Zijn militaire carrière en persoonlijke principes maken hem een van de meer intrigerende Duitse bevelhebbers uit de Tweede Wereldoorlog.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: Dietrich von Saucken, public domain via wiki commens
- Beevor, Antony (2002). Berlin: The Downfall 1945. Viking-Penguin Books. ISBN 978-0-670-03041-5.
- Boldt, Gerhard (1973). Hitler: The Last 10 Days. Berkley Publishing. ISBN 978-0425024041.
- Linge, Heinz; Maser, Werner (2009). With Hitler till the End. Frontline Books. ISBN 978-1-60239-804-7.
- Mitcham, Samuel W. (2001). Crumbling Empire: The German Defeat in the East, 1944. Praeger. ISBN 0-275-96856-1.
- Scherzer, Veit (2007). Die Ritterkreuzträger 1939–1945. Scherzers Militaer-Verlag. ISBN 978-3-938845-17-2.
- Stockert, Peter (1997). Die Eichenlaubträger 1939–1945 Band 3. Friedrichshaller Rundblick. ISBN 978-3-932915-01-7.
- Thomas, Franz (1998). Die Eichenlaubträger 1939–1945 Band 2: L–Z. Biblio-Verlag. ISBN 978-3-7648-2300-9.
- Williamson, Gordon (2006). Knight’s Cross with Diamonds Recipients 1941–45. Osprey Publishing. ISBN 978-1-84176-644-7.
- Bronnen Mei1940










