Arnold Strippel: SS-officier en oorlogsmisdaden

Arnold Georg Strippel (2 juni 1911 – 1 mei 1994) was een Duitse SS-Obersturmführer die tijdens de nationaalsocialistische periode in diverse concentratiekampen diende. Hij werd na de Tweede Wereldoorlog meerdere malen berecht voor moord, mishandeling en medeplichtigheid aan moord. Strippel was betrokken bij misdaden in onder andere Buchenwald, Majdanek, Herzogenbusch (Vught) en Neuengamme. Zijn naam wordt in het bijzonder in verband gebracht met de moord op twintig Joodse kinderen in Hamburg, bekend als de Bullenhuser Damm-moorden. Het verloop van zijn leven weerspiegelt zowel de carrière van een SS-functionaris als de juridische nasleep van oorlogsmisdaden in naoorlogs Duitsland.

Vroege leven en opleiding

Arnold Strippel werd geboren in Unshausen, in de huidige deelstaat Hessen. Na het doorlopen van de volksschool tot zijn veertiende jaar volgde hij een driejarige opleiding tot timmerman in het bouwbedrijf van zijn oom. Na afronding werkte hij als gezel en later op het landbouwbedrijf van zijn ouders. In mei 1940 trad hij in het huwelijk; uit deze relatie werd ten minste één kind geboren.

Deelname aan de Eerste Wereldoorlog

Strippel was te jong om aan de Eerste Wereldoorlog deel te nemen. Zijn militaire loopbaan begon pas in de jaren dertig, tijdens de opkomst van het nationaalsocialistische regime.

Interbellum: toetreding tot de SS en vroege loopbaan

In het voorjaar van 1934 meldde Strippel zich vrijwillig aan voor de SS. In oktober van dat jaar begon hij als bewaker in het concentratiekamp Sachsenburg (SS-nummer 236.290). Op 1 mei 1937 werd hij lid van de NSDAP (lidnummer 4.330.442). In datzelfde jaar werd hij overgeplaatst naar Buchenwald, waar hij snel opklom tot rapportführer. In deze functie hield hij toezicht op de discipline en rapportage binnen het kamp. Strippel stond bekend om zijn strikte handhaving van kampregels, waarbij overtredingen hard werden bestraft. Een bekend voorbeeld is de terechtstelling van een gevangene door ophanging, nadat deze kampmateriaal had gebruikt om zijn werk te verlichten.

Van maart tot oktober 1941 diende Strippel als SS-Stabsscharführer in het concentratiekamp Natzweiler-Struthof in bezet Frankrijk. Kort daarna werd hij als SS-Untersturmführer benoemd tot plaatsvervangend Schutzhaftlagerführer in het concentratiekamp Majdanek, nabij Lublin in bezet Polen.

Hierna volgden korte periodes in Ravensbrück en Karlshagen II, een werkkamp verbonden aan de V2-productie in Peenemünde. In oktober 1943 werd hij Schutzhaftlagerführer van het Nederlandse kamp Herzogenbusch (Vught), waar hij betrokken was bij het zogenoemde “Bunkerdrama” van januari 1944. Vanaf mei 1944 leidde hij buitenkampen van Neuengamme, waaronder in Salzgitter-Drütte, en bekleedde hij de rang van SS-Obersturmführer. Vanaf december 1944 was hij tevens verantwoordelijk voor alle buitenkampen van Neuengamme in Hamburg.

Deelname aan de Tweede Wereldoorlog

Tijdens zijn diensttijd in verschillende kampen was Strippel betrokken bij talloze gewelds- en moordincidenten. In Buchenwald speelde hij een rol bij de executie van 21 Joodse gevangenen op 9 november 1939. Deze moorden werden uitgevoerd als represaille voor de mislukte aanslag van Georg Elser op Adolf Hitler. Strippel selecteerde persoonlijk de slachtoffers, die door SS’ers werden doodgeschoten.

In Herzogenbusch was hij betrokken bij het “Bunkerdrama” van januari 1944, waarbij tientallen vrouwelijke gevangenen in extreem kleine cellen werden opgesloten, met de dood van tien van hen tot gevolg. Zijn naam wordt eveneens verbonden aan de gebeurtenissen in Hamburg in april 1945, waar twintig Joodse kinderen, eerder slachtoffer van medische experimenten van kamparts Kurt Heißmeyer, werden omgebracht in de kelder van de Bullenhuser Damm-school. Ook vier volwassen begeleiders en meer dan twintig Sovjet-krijgsgevangenen werden daar vermoord.

Na de oorlog

Na de Duitse capitulatie wist Strippel aanvankelijk aan arrestatie te ontkomen door onder te duiken bij een voormalige SS’er in Noord-Duitsland. Later werkte hij onder een valse naam als landarbeider in Hessen. In het najaar van 1948 meldde hij zich vrijwillig bij de Amerikaanse militaire autoriteiten in Darmstadt, maar werd vrijgelaten wegens correcte papieren. Enkele maanden later werd hij in Frankfurt herkend door een voormalige Buchenwald-gevangene en gearresteerd.

In juni 1949 werd Strippel door het Frankfurter Schwurgericht veroordeeld tot 21 maal levenslang voor de moord op 21 Joodse gevangenen in 1939 en tot tien jaar extra gevangenisstraf voor zware mishandeling van gevangenen. Zijn detentie vond plaats in de Justizvollzugsanstalt Butzbach, waar hij een functie in het gevangenisziekenhuis bekleedde.

Tijdens herzieningsprocedures in de jaren zestig werden zijn straffen aanzienlijk verlaagd. In april 1969 kwam hij vrij; in 1970 werd zijn straf formeel teruggebracht tot zes jaar, waarmee zijn detentie als volledig uitgezeten werd beschouwd. Bovendien ontving hij een schadevergoeding van 121.500 Duitse mark. In de daaropvolgende jaren werd hij nog in meerdere processen aangeklaagd, waaronder het derde Majdanek-proces, maar ook daar leidde de uitkomst tot beperkte of geen detentie vanwege eerdere hechtenis en gezondheidsproblemen.

Militaire rangen

Arnold Strippel doorliep tijdens zijn dienst in de SS meerdere rangen:

  • SS-Stabsscharführer – Functie in Natzweiler-Struthof (1941)
  • SS-Untersturmführer – Plaatsvervangend Schutzhaftlagerführer in Majdanek (vanaf oktober 1941)
  • SS-Obersturmführer – Schutzhaftlagerführer in Herzogenbusch (1943–1944) en later verantwoordelijk voor buitenkampen van Neuengamme in Hamburg (1944–1945)

Deze rangen weerspiegelen zijn stijgende positie binnen de SS-hiërarchie, waarbij hij telkens verantwoordelijk werd voor grotere kampafdelingen en ondergeschikten.

Onderscheidingen

Er zijn geen gedocumenteerde onderscheidingen bekend die Strippel tijdens zijn militaire loopbaan officieel heeft ontvangen. Zijn dienstverband en rangpromoties waren voornamelijk het gevolg van interne SS-besluiten en functioneren binnen het kampensysteem.

Conclusie

Arnold Strippel vertegenwoordigt het type SS-officier dat een carrière opbouwde binnen het netwerk van concentratie- en vernietigingskampen in nazi-Duitsland. Zijn betrokkenheid bij moorden, mishandelingen en specifieke kampincidenten zoals in Buchenwald, Herzogenbusch en Neuengamme, leidde na de oorlog tot meerdere processen. Hoewel hij in eerste instantie tot langdurige gevangenisstraffen werd veroordeeld, werden deze in latere jaren verlaagd, waardoor hij relatief vroeg vrijkwam. De juridische nasleep van zijn daden illustreert de complexiteit van de naoorlogse vervolging van kampfunctionarissen in West-Duitsland, waar bewijsvoering, juridische definities en verjaringstermijnen vaak beperkende factoren waren.

Bronnen en meer informatie

  1. Afbeelding: Bundesarchiv Berlin (Sig. BDC/RS, Strippel, Arnold, geb. 2.6.1911), Public domain, via Wikimedia Commons
  2. Schwarberg, Gunther (1984). Der SS-Arzt und die Kinder vom Bullenhuser Damm. Indiana University Press. ISBN 3-88243-095-8.
  3. Neumann, Klaus (2000). Shifting memories: the Nazi past in the new Germany. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-08710-5.
  4. Werber, Jack (1996). Saving children: Diary of a Buchenwald Survivor and Rescuer. Transaction Publishers. ISBN 978-1-56000-250-5.
  5. Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946