Henry Maitland Wilson: Britse veldmaarschalk 1881–1964

Henry Maitland Wilson, 1st Baron Wilson, was een Britse veldmaarschalk die een lange militaire loopbaan kende van de Tweede Boerenoorlog tot en met de naoorlogse periode na 1945. Tijdens beide wereldoorlogen bekleedde hij sleutelposities in het Britse leger en het geallieerde commando. Hij was betrokken bij veldslagen aan het Westfront in de Eerste Wereldoorlog en nam tijdens de Tweede Wereldoorlog deel aan campagnes in Noord-Afrika, Griekenland, Syrië, Irak en de Middellandse Zee. Van 1944 tot 1945 was hij opperbevelhebber van de geallieerde strijdkrachten in de Mediterrane regio. Zijn carrière illustreert de ontwikkeling van het Britse militaire leiderschap in de eerste helft van de twintigste eeuw.

Vroege leven en opleiding

Henry Maitland Wilson werd op 5 september 1881 in Londen geboren als zoon van kapitein Arthur Maitland Wilson en Harriet Kingscote. Hij groeide op in een omgeving met sterke militaire tradities en volgde zijn opleiding aan het prestigieuze Eton College. Vervolgens studeerde hij aan de Royal Military College Sandhurst, waar veel officieren van het Britse leger hun opleiding kregen. Op 10 maart 1900 werd hij als tweede luitenant in de Rifle Brigade aangesteld, waarmee zijn actieve militaire loopbaan begon.

Tweede Boerenoorlog

Zijn eerste ervaring in oorlogsvoering deed Wilson op in Zuid-Afrika tijdens de Tweede Boerenoorlog. Hij diende bij het 2nd Battalion van de Rifle Brigade en nam deel aan verschillende operaties vanaf augustus 1900. Op 18 maart 1901 volgde bevordering tot luitenant. Na het einde van de oorlog in 1902 werd zijn eenheid naar Egypte overgebracht, vanwaar Wilson verdere dienstjaren doorbracht in India en Groot-Brittannië. In 1908 werd hij bevorderd tot kapitein en kreeg hij opdrachten in Hampshire en County Tipperary. In 1911 werd hij aangesteld als adjudant van het Oxford Officers’ Training Corps.

Deelname aan de Eerste Wereldoorlog

Westfront

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Wilson aanvankelijk brigade-majoor van de 48th Brigade. In september 1915 werd hij bevorderd tot majoor en uitgezonden naar Frankrijk. Hij diende als General Staff Officer (GSO) bij de 41st Division tijdens de Slag aan de Somme en bij XIX Corps tijdens de Slag bij Passendale. Zijn ervaring en organisatorisch vermogen brachten hem in oktober 1917 tot de functie van GSO1 van de Nieuw-Zeelandse Divisie, met tijdelijke bevordering tot luitenant-kolonel.

Erkenning en loopbaan na 1918

Wilson werd in 1917 onderscheiden met de Distinguished Service Order en werd drie keer vermeld in de officiële rapporten. Na de wapenstilstand werd hij op 1 januari 1919 bevorderd tot brevet-luitenant-kolonel en geselecteerd voor de eerste naoorlogse stafcursus in Camberley. In de jaren twintig diende hij onder meer als commandant van de 1st Battalion van de Rifle Brigade aan de Noordwestgrens van India en vanaf 1930 als instructeur aan de stafschool in Camberley.

Interbellum: verdere carrière

In 1934 kreeg Wilson de rang van tijdelijk brigadegeneraal en werd hij commandant van de 6th Infantry Brigade. Een jaar later volgde zijn benoeming tot generaal-majoor. In augustus 1937 werd hij General Officer Commanding (GOC) van de 2nd Division. Zijn carrière bleef zich ontwikkelen, ondanks een periode van negen maanden half salaris in 1933. Tegen 1939 was hij uitgegroeid tot een ervaren staf- en veldcommandant, klaar voor de uitdagingen die de Tweede Wereldoorlog zou brengen.

Deelname aan de Tweede Wereldoorlog

Egypte en Operatie Compass

In juni 1939 werd Wilson benoemd tot GOC van de Britse troepen in Egypte. Vanuit zijn hoofdkwartier in Caïro had hij ook verantwoordelijkheid voor militaire adviezen in een groot gebied, van Abessinië tot de Perzische Golf. Na de Italiaanse oorlogsverklaring op 10 juni 1940 bezette Italië delen van Egypte. Ondanks numerieke achterstand plande Wilson met succes Operatie Compass, die in december 1940 begon. Deze operatie leidde tot de nederlaag van Italiaanse troepen in Noord-Afrika en bracht hem waardering van zowel minister van Oorlog Anthony Eden als premier Winston Churchill.

Griekenland 1941

In april 1941 kreeg Wilson het bevel over de W Force, een Brits-Commonwealthexpeditieleger dat Griekenland moest ondersteunen tegen de Italiaanse en later Duitse invasie. Hoewel de geallieerde strijdkrachten niet opgewassen waren tegen de Duitse aanval, slaagde Wilson erin de evacuatie van Britse troepen naar Kreta en Egypte te coördineren. Op 31 mei 1941 werd hij bevorderd tot generaal.

Syrië, Irak en Palestina

Na zijn terugkeer werd Wilson GOC British Forces in Palestina en Trans-Jordanië. Daar speelde hij een rol in de campagne tegen Vichy-Frankrijk in Syrië en Libanon. In oktober 1941 kreeg hij het bevel over het Negende Leger in Syrië en Palestina. In augustus 1942 werd hij commandant van het nieuwe Persia and Iraq Command, opgericht om een mogelijke Duitse opmars richting Iran te stoppen.

Midden-Oosten en de Mediterrane regio

In februari 1943 volgde zijn benoeming tot Commander-in-Chief Middle East. Hij leidde later een poging om de Griekse eilanden Kos, Leros en Samos te bezetten, maar deze operatie mislukte door zware Duitse luchtaanvallen. Op 8 januari 1944 verving hij Dwight D. Eisenhower als Supreme Allied Commander in de Mediterrane regio. Vanuit Algiers hield Wilson toezicht op de geallieerde operaties in Italië en Griekenland.

Washington en naoorlogse opdrachten

Na de dood van veldmaarschalk John Dill werd Wilson in december 1944 bevorderd tot veldmaarschalk en aangesteld als hoofd van de British Joint Staff Mission in Washington. Hij vertegenwoordigde Groot-Brittannië in de Combined Policy Committee, die toezicht hield op de ontwikkeling van de atoombom. Hij bleef tot 1947 in deze functie en ontving in 1945 de Amerikaanse Distinguished Service Medal.

Na de oorlog

Na zijn terugkeer naar Groot-Brittannië werd Wilson in 1946 verheven tot baron Wilson of Libya and of Stowlangtoft. Hij diende van 1955 tot 1960 als constable van de Tower of London. Hij was sinds 1914 getrouwd met Hester Wykeham en had twee kinderen. Zijn zoon Patrick Maitland Wilson diende tijdens de oorlog als inlichtingenofficier en publiceerde later memoires over deze periode. Henry Maitland Wilson overleed op 31 december 1964 in Chilton, Buckinghamshire. Hij werd begraven in Stowlangtoft, Suffolk.

Militaire rangen

  • 1900: Tweede luitenant

  • 1901: Luitenant

  • 1908: Kapitein

  • 1915: Majoor

  • 1917: Tijdelijk luitenant-kolonel

  • 1919: Brevet-luitenant-kolonel

  • 1927: Luitenant-kolonel

  • 1934: Brigadier

  • 1935: Generaal-majoor

  • 1937: Luitenant-generaal

  • 1941: Generaal

  • 1944: Veldmaarschalk

Onderscheidingen

Wilson ontving tijdens zijn loopbaan diverse onderscheidingen, waaronder:

  • Distinguished Service Order (1917)

  • Knight Grand Cross of the Order of the Bath (GCB)

  • Knight Grand Cross of the Order of the British Empire (GBE)

  • Distinguished Service Medal (Verenigde Staten, 1945)

Daarnaast werd hij meerdere keren vermeld in officiële rapporten en benoemd tot aide-de-camp van koning George VI.

Conclusie

Henry Maitland Wilson was een Britse veldmaarschalk die gedurende zijn lange militaire loopbaan een breed scala aan functies vervulde. Zijn ervaring strekte zich uit van koloniale oorlogvoering tot leiding over grote geallieerde formaties in de Tweede Wereldoorlog. Hij stond bekend als een stabiele en ervaren commandant die het vertrouwen genoot van zowel Churchill als internationale bondgenoten. Hoewel zijn naam niet dezelfde bekendheid kreeg als die van Montgomery of Eisenhower, was zijn rol in de Mediterrane operaties en het geallieerde beleid na 1944 van blijvend belang voor de oorlogsvoering en de naoorlogse verhoudingen.

Bronnen en meer informatie

  1. Afbeelding: uploaded to Wikipedia in February 2006 by Op. Deo (log), Public domain, via Wikimedia Commons
  2. Heathcote, Tony (1999). The British Field Marshals 1736–1997. Barnsley: Pen & Sword. ISBN 0-85052-696-5.

  3. Mead, Richard (2007). Churchill’s Lions: A biographical guide to the key British generals of World War II. Stroud: Spellmount. ISBN 978-1-86227-431-0.

  4. Keegan, John (1999). Churchill’s Generals. London: Abacus. ISBN 0349113173.

  5. Fisher, Ernest F. Jr. (1993). United States Army in World War 2, Mediterranean Theater of Operations, Cassino to the Alps: With a Portfolio of Maps. Washington: Government Printing Office. ISBN 9780160613104.

  6. Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946.