De HMS Dorsetshire was een zware kruiser van de Britse Royal Navy, onderdeel van de County-klasse en specifiek behorend tot de Norfolk-subklasse. Vernoemd naar het Engelse graafschap Dorset, werd dit schip samen met haar zusterschip HMS Norfolk gebouwd als onderdeel van een serie van elf schepen, verdeeld over drie subklassen. Gebouwd in Portsmouth Dockyard, werd de kiel gelegd in september 1927, het schip te water gelaten in januari 1929 en voltooid in september 1930. Gedurende haar carrière werd HMS Dorsetshire op diverse strategisch belangrijke posten ingezet en nam zij deel aan enkele memorabele confrontaties tijdens de Tweede Wereldoorlog, waaronder de achtervolging van het Duitse slagschip Bismarck en het verzet tegen de Japanse marine in de Indische Oceaan.
Ontwerp en bewapening
De HMS Dorsetshire was een imposant schip van 192,86 meter lang, 20 meter breed en met een maximale diepgang van 5,5 meter. Haar standaard waterverplaatsing bedroeg tussen de 9.925 en 9.975 lange ton, oplopend tot 13.425 lange ton bij volledige belading, waarmee ze voldeed aan de tonnagebeperkingen van het Washington Naval Treaty. Aangedreven door vier Parsons-stoomturbines en acht oliegestookte waterpijpketels, behaalde ze een maximumsnelheid van 32,3 knopen (59,8 km/u), met een bereik van 23.200 km op volle tanks van 3.210 ton olie.
De bewapening van HMS Dorsetshire bestond uit acht 203 mm (8 inch) BL Mk VIII-kanonnen in vier dubbele geschuttorens (twee voor en twee achter). Voor secundaire verdediging beschikte ze over vier 102 mm (4 inch) dual-purpose kanonnen. Deze werden in 1937 gemoderniseerd en uitgebreid met acht QF 4-inch Mk XVI DP-kanonnen en nieuwe luchtafweer, waaronder 2-ponder machinekanonnen. Daarnaast had ze acht 533 mm (21 inch) torpedobuizen. In tegenstelling tot veel andere zware kruisers uit haar tijd, werd de County-klasse voorzien van relatief lichte bepantsering: de romp had 25 mm bepantsering ter bescherming tegen scherven, de munitieopslagplaatsen 102 mm, en de geschuttorens en barbettes slechts 25 mm splinterpantser. In 1931 werd een katapult geïnstalleerd, zodat ze ook verkenningsvliegtuigen kon lanceren, een waardevolle toevoeging voor verkenningsmissies.
Eerste jaren en vroege inzet (1930-1939)
Na haar ingebruikname op 30 september 1930 werd HMS Dorsetshire toegewezen aan het Tweede Kruisereskader van de Atlantische Vloot. In 1931 was ze betrokken bij de Invergordon-muiterij, waarbij sommige bemanningsleden aanvankelijk weigerden taken uit te voeren in protest tegen aangekondigde loonsverlagingen. De officieren herstelden de orde snel, en verdere onrust bleef uit. In 1933 werd de Dorsetshire het vlaggenschip van de Britse Commandant in Afrika, een rol die zij tot 1935 bekleedde voordat ze werd overgeplaatst naar het China-station. Haar stationering in Oost-Azië beschermde Britse belangen in de regio tegen dreigingen van het Japans Keizerrijk. In februari 1937 nam de Dorsetshire deel aan militaire oefeningen in Singapore met het vliegdekschip Hermes en kruiser Cumberland, om verdedigingsstrategieën tegen een hypothetische Japanse aanval te testen.
Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak in september 1939, bevond de Dorsetshire zich nog in Azië. Kort na de Duitse invasie van Polen kreeg ze het bevel om naar de Zuid-Atlantische Oceaan te vertrekken en de Duitse zware kruiser Admiral Graf Spee op te sporen. Ze werd hierbij vergezeld door HMS Cornwall en het vliegdekschip Eagle. In december arriveerde de Dorsetshire in Simonstad, Zuid-Afrika, en kreeg daarna orders om de HMS Exeter te ontzetten na de Slag bij de River Plate. Graf Spee had zichzelf na deze slag tot zinken gebracht, en de Dorsetshire escorteerde Exeter vervolgens terug naar het Verenigd Koninkrijk.
Tweede Wereldoorlog: de jacht op de Bismarck (1941)
In mei 1941 werd HMS Dorsetshire onderdeel van Force H, een Britse formatie met onder meer het vliegdekschip Ark Royal en slagkruiser Renown. Onder bevel van kapitein Benjamin Martin nam ze deel aan de jacht op de Bismarck, die op 19 mei 1941 samen met zware kruiser Prinz Eugen de Atlantische Oceaan was binnengevaren om Britse konvooien te onderscheppen. Op 26 mei werd de Dorsetshire uit haar konvooi SL74 gedirigeerd om de Bismarck te onderscheppen, die zich op dat moment ongeveer 670 km verderop bevond.
Op 27 mei voegde de Dorsetshire zich bij de Britse strijdkrachten en nam deel aan de laatste confrontatie met de Bismarck. Na uren van beschietingen door Rodney en King George V, die de belangrijkste kanonnen van de Bismarck uitschakelden, vuurde de Dorsetshire drie torpedo’s af, waarvan er twee hun doel troffen en het zinken van het Duitse slagschip versnelden. Na deze actie begon ze met het redden van Duitse overlevenden. Door een vermeende onderzeebootdreiging moest het reddingswerk echter voortijdig worden beëindigd, waarbij in totaal 110 mannen werden gered: 85 door Dorsetshire en 25 door de torpedobootjager Maori.
Patrouilles in de Zuid-Atlantische en Indische Oceaan
Later in 1941 werd Dorsetshire ingezet bij de zoektocht naar de Duitse zware kruiser Admiral Hipper en de hulpkruiser Atlantis in de Zuid-Atlantische Oceaan. Gedurende augustus en november patrouilleerde ze in deze wateren, maar vond geen Duitse raiders. In december onderschepte de Dorsetshire, op basis van Ultra-ontcijferde informatie, het bevoorradingsschip Python, dat net bezig was twee Duitse onderzeeërs van brandstof te voorzien. De bemanning van de Python bracht hun schip tot zinken na een vuurgevecht, waarbij de Duitse onderzeeërs het schip trachtten aan te vallen, maar zonder succes.
Onderzeebootdreiging en Japanse aanval in de Indische Oceaan (1942)
In 1942 werd HMS Dorsetshire overgeplaatst naar de Indische Oceaan, onderdeel van de Eastern Fleet onder admiraal James Somerville. De vloot, bestaande uit slagschepen Warspite en vliegdekschepen Indomitable en Formidable, moest Britse en geallieerde belangen beschermen na de Japanse aanval op Pearl Harbor en Japanse expansie in Zuidoost-Azië.
Op 5 april 1942 werden Dorsetshire en haar zusterschip Cornwall, die onderweg waren naar Colombo om te tanken, gespot door Japanse verkenningsvliegtuigen van zware kruiser Tone. Kort na deze waarneming werden de schepen aangevallen door een eskader van 53 Japanse Aichi D3A “Val” duikbommenwerpers. Binnen acht minuten werd Dorsetshire getroffen door ongeveer tien bommen, die aanzienlijke schade aanrichtten en een munitieopslagplaats vernietigden. Het schip zonk snel, terwijl ook de Cornwall werd getroffen en tien minuten later zonk. Meer dan 400 bemanningsleden kwamen om, hoewel 1.122 mannen van beide schepen konden worden gered door de kruiser Enterprise en de torpedobootjagers Paladin en Panther.
Conclusie
De HMS Dorsetshire leverde gedurende haar loopbaan een waardevolle bijdrage aan de verdediging van Britse belangen tijdens de interbellumperiode en de Tweede Wereldoorlog. Haar rol bij de jacht op de Bismarck en haar deelname aan operaties in de Zuid-Atlantische Oceaan en de Indische Oceaan getuigen van haar strategisch belang. Hoewel ze uiteindelijk verloren ging tijdens een aanval door Japanse duikbommenwerpers, blijft haar inzet in de belangrijkste maritieme campagnes van de Royal Navy tijdens de oorlog gedenkwaardig.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: Royal Navy official photographer, Public domain, via Wikimedia Commons
- Brown, D.K. (2008). Warrior to Dreadnought: Warship Development 1860–1905. Seaforth Publishing.
- Barnett, C. (2015). Engage the Enemy More Closely: The Royal Navy in the Second World War. W.W. Norton & Company.
- Herwig, H.H., & Bercuson, D.J. (2002). The Destruction of the Bismarck. Overlook Press.
- Konstam, A. (2002). The Battle of the Bismarck. Osprey Publishing.
- Stille, M. (2012). Imperial Japanese Navy Aircraft Carriers 1921–1945. Bloomsbury Publishing.
- Bronnen Mei1940
