Home Militaire organisatie Giretsu Kuteitai: Japanse luchtcommando’s 1944-45

Giretsu Kuteitai: Japanse luchtcommando’s 1944-45

Japanse Giretsu Airborne Unit met officieren Michiro Okuyama en Chuichi Suwabe, betrokken bij speciale operaties in 1944–1945.
Officieren Michiro Okuyama en Chuichi Suwabe, verbonden aan de Giretsu Airborne Unit van het Keizerlijke Japanse Leger.

Giretsu Kuteitai (義烈空挺隊, Giretsu Kūteitai; “Heroic Paratroopers”) was een luchtlandings-commando-eenheid van het Keizerlijke Japanse Leger. De eenheid werd in november 1944 gevormd uit onderdelen van de Teishin Shudan (de Japanse luchtlandingstroepen) om geallieerde bombardementsvluchten op Japan te verstoren en te vertragen. De commandant was luitenant-generaal Michio Sugahara.

Kerngegevens in het kort

  • Oprichting: november 1944 (Keizerlijke Japanse Leger)
  • Herkomst: Teishin Shudan (luchtlandingstroepen)
  • Doel: nachtelijke sabotage op geallieerde vliegvelden, met nadruk op bommenwerpers en brandstof
  • Bekendste inzet: aanval op Yontan Airfield (Okinawa), nacht 24 op 25 mei 1945
  • Methode: inzet per vliegtuig met (gecontroleerde) crashlanding op het doel, zonder geplande evacuatie

Tijdlijn (1944–1945)

  • November 1944: vorming van de Giretsu Kuteitai uit de Teishin Shudan
  • 24 december 1944: geplande aanval op de Marianen (Saipan) gaat niet door
  • Maart 1945: plannen tegen Iwo Jima komen niet tot uitvoering
  • 1 april 1945: Amerikaanse landing op Okinawa
  • 18 mei 1945: autorisatie van Operatie Gi-gou
  • Nacht 24–25 mei 1945: aanval op Yontan Airfield
  • Circa 12 juni 1945: een overlevende bereikt het Japanse 32e Legerhoofdkwartier op Okinawa
  • 15 augustus 1945: Japan capituleert; Operatie Ken-gou wordt geannuleerd

Wat was de Giretsu Kuteitai?

De Giretsu Kuteitai was een speciaal gevormde commando-eenheid die geallieerde luchtmachtbases moest aanvallen, met nadruk op het uitschakelen van bommenwerpers en brandstofvoorraden. De eenheid ontstond in november 1944 binnen het Keizerlijke Japanse Leger en werd samengesteld uit de Teishin Shudan. In de praktijk ging het om kleine teams die ’s nachts op of bij een vliegveld werden ingezet.

De Japanse naam 義烈空挺隊 wordt meestal gelezen als Giretsu Kūteitai. In Engelstalige bronnen komt de vertaling “Heroic Paratroopers” voor; in het Nederlands kan dat worden omschreven als “heroïsche parachutisten”. De term “luchtlanding” is hierbij breder dan parachutespringen. Bij de inzet op Okinawa werd het doel vooral bereikt door transportvliegtuigen op het vliegveld te laten crashlanden, waarna sabotage direct kon beginnen.

De eenheid werd opgezet in een fase waarin Japan probeerde geallieerde luchtaanvallen te vertragen, niet door een langdurige bezetting van vliegvelden, maar door het beschadigen van vliegtuigen, brandstof en logistiek. Het initiatief stond onder bevel van luitenant-generaal Michio Sugahara, die als commandant verantwoordelijk was voor de commando-eenheid.

Waarom werd de eenheid opgericht in 1944?

De aanleiding was de start van strategische bombardementen door de United States Army Air Forces met B-29 Superfortress-bommenwerpers vanaf bases op de Marianen. Vanuit dat gebied konden doelen op de Japanse hoofdeilanden worden bereikt, waaronder Tokio. Het Japanse leger zocht daarom naar manieren om de inzet van deze bommenwerpers te hinderen, ook door grondacties op vliegvelden.

Een aanval op de basis van luchtoperaties – het vliegveld, geparkeerde toestellen, brandstof en onderhoudsmaterieel – bood een alternatief voor gevechten in de lucht. In 1944–1945 werd de Japanse luchtverdediging steeds vaker beperkt door tekorten aan brandstof, inzetbare vliegtuigen en getrainde bemanningen. Een kleine sabotagegroep kon, als die het doel bereikte, relatief snel schade aanbrengen die herstel en sortieplanning vertraagde.

Ook de ligging van de doelen speelde mee. Vliegvelden op eilanden als Saipan lagen buiten het bereik van Japanse landoperaties. Infiltratie per vliegtuig – met parachutes of via landing – was een van de weinige manieren om een aanvalsteam dicht genoeg bij het doel te krijgen om brandstofopslag, vliegtuigen en voorzieningen aan te pakken.

Hoe was de Giretsu Kuteitai georganiseerd?

De Giretsu-formatie werd gevormd uit de 1st Raiding Brigade van de Teishin Shudan. Voor de eerste geplande missie werd kapitein Michiro Okuyama, commandant van de geniecompagnie van de brigade, aangewezen als leider. Hij selecteerde 126 manschappen uit zijn eigen onderdeel (1st Teishin-Dan, 1st Regiment, 4th Company) om de eerste Giretsu Airborne Unit op te zetten.

De eenheid werd aanvankelijk ingericht met een commandogroep, vijf pelotons en een zelfstandige groep. De basis lag bij de luchtvaartacademie van het Japanse leger in de prefectuur Saitama. De keuze voor een opleidingslocatie past bij het karakter van de opdracht: nachtelijke infiltratie, gebruik van explosieven en een strikte planning vroegen om voorbereiding en oefening.

Naast de gevechtsgroep werd personeel toegevoegd met een gespecialiseerd profiel. De formatie omvatte acht inlichtingenofficieren en twee radiomannen van de Nakano School. Deze school was binnen het leger bekend als opleidingscentrum voor inlichtingenwerk en speciale taken. In een operatie die afhankelijk was van timing, herkenning van doelen en coördinatie met luchtacties, waren communicatie en inlichtingenondersteuning functioneel, ook als terugkeer niet was ingepland.

Welke tactiek gebruikte de Giretsu Kuteitai?

De Giretsu-tactiek bestond uit nachtelijke aanvallen op vliegvelden, voorafgegaan door luchtacties die de verdediging moesten binden of verwarren. Het uitgangspunt was dat een vliegveld op de grond kwetsbaar is door de concentratie van brandstof, munitie, geparkeerde vliegtuigen en onderhoudsvoorzieningen. Een kortdurende ontregeling kon herstel en inzettempo vertragen.

Na de eerste bombardementen of afleiding zouden transportvliegtuigen de commando’s op of nabij het doel brengen. Daarbij werd gerekend op een crashlanding op of langs de startbaan, waarbij het toestel als transportmiddel werd opgeofferd. Het voordeel was dat een team direct tussen vliegtuigen, voorraden en installaties terecht kon komen, zonder eerst een lange verplaatsing vanaf een landingszone buiten het vliegveld.

Er was geen voorziening voor evacuatie. In combinatie met de toenmalige Japanse militaire doctrine, waarin overgave werd afgewezen, betekende dit dat de acties feitelijk werden uitgevoerd zonder realistisch terugkeerplan. Het beoogde effect was daarom vooral operationeel en tijdelijk: brandstofverlies, vernielde toestellen en extra druk op bewaking en reparatie.

Welke operaties werden gepland tegen de Marianen en Iwo Jima?

De eerste beoogde inzet was een aanval op de Marianen, gericht op Aslito Airfield op Saipan, waar Amerikaanse bommenwerpers stonden die deelnamen aan strategische aanvallen op Japan. De aanval werd gepland voor 24 december 1944, maar ging niet door nadat Amerikaanse aanvallen de geplande bijtank- en tussenlandingsvelden op Iwo Jima hadden beschadigd.

Dat detail is belangrijk voor de praktische uitvoering. Een lange vlucht met zware belasting (brandstof, commando’s en uitrusting) maakte de operatie afhankelijk van betrouwbare tussenstations. Wanneer die velden onbruikbaar werden, nam het risico toe dat toestellen het doel niet bereikten of niet genoeg brandstof hadden voor de geplande route.

Na het afblazen van de Marianas-missie werden nieuwe plannen gemaakt om vliegvelden op Iwo Jima aan te vallen, nadat het eiland in maart 1945 door het United States Marine Corps was veroverd. Ook deze plannen kwamen niet tot uitvoering. Toen het Japanse garnizoen op Iwo Jima viel, verdween de mogelijkheid om het eiland als steunpunt te gebruiken, waardoor de operationele basis voor een gecoördineerde inzet van de commando’s wegviel.

Wat was Operatie Gi-gou op Okinawa?

Operatie Gi-gou was de inzet van de Giretsu Special Forces tegen Amerikaanse vliegvelden op Okinawa, met als doel die bases te neutraliseren. Na de Amerikaanse landing op Okinawa op 1 april 1945 onderschepten Amerikaanse jagers vanaf vliegvelden aan de westkust Japanse aanvallen, waaronder kamikaze-aanvallen op de Amerikaanse vloot. In april vroeg het Japanse Zesde Luchtleger (Sixth Air Army) om inzet van de Giretsu; op 18 mei werd dit goedgekeurd.

De operatie richtte zich op vliegvelden als Yontan en Kadena. Beide locaties waren bruikbaar als vooruitgeschoven basis voor jachtvliegtuigen en ondersteunende luchtoperaties. Voor Japan betekende dat een verkorting van de geallieerde reactietijd en een betere dekking boven het front, waardoor Japanse luchtacties vaker werden onderschept.

In de situatie van 1945 was sabotage een manier om met beperkte middelen directe schade aan te richten. Het ging niet om een frontale aanval op sterk verdedigde posities, maar om het beschadigen van brandstofopslag, materieel en vliegtuigen op de grond. Daarmee moest het tempo van geallieerde operaties worden vertraagd, al was het effect naar verwachting tijdelijk.

Hoe verliep de aanval op Yontan Airfield in mei 1945?

De aanval op Yontan Airfield was de bekendste uitgevoerde actie van de Giretsu-commando’s. In de nacht van 24 mei 1945 vertrokken twaalf Mitsubishi Ki-21-IIb-toestellen van de Daisan Dokuritsu Hikōtai (“3rd Independent Squadron”), met in totaal 32 bemanningsleden onder bevel van kapitein Chuichi Suwabe. Elk toestel vervoerde veertien commando’s; acht waren bestemd voor Yontan en vier voor Kadena.

De uitvoering werd vanaf het begin beïnvloed door technische en tactische problemen. Vier toestellen braken af door motorstoringen en drie toestellen werden onderweg neergeschoten. Vijf vliegtuigen bereikten het doelgebied en crashten op Yontan, mede doordat een afleidingsaanval door ongeveer vijftig bommenwerpers en jachtvliegtuigen van de Japanse legerluchtmacht (IJAAF) en de Japanse marine (IJN) voor verwarring zorgde.

Slechts één toestel kwam zodanig neer dat de commando’s effectief konden uitstappen. Ongeveer tien overlevende aanvallers, bewapend met machinepistolen en explosieven, richtten zich op brandstofvoorraden, opgeslagen materieel en geparkeerde Amerikaanse vliegtuigen. Volgens de beschikbare rapportage kwamen twee Amerikaanse militairen om, werd circa 70.000 US gallons (ongeveer 260.000 liter) brandstof vernietigd, werden negen vliegtuigen verwoest en raakten 29 toestellen beschadigd.

De verdediging herstelde zich snel en schakelde de aanvallers vervolgens vrijwel geheel uit. Eén deelnemer overleefde en verplaatste zich na de aanval over het slagveld. Hij bereikte rond 12 juni 1945 het hoofdkwartier van het Japanse 32e Leger op Okinawa. De aanval toont daarmee een combinatie van directe schade op het doel en zeer hoge verliezen bij de uitvoerende groep.

Wat waren de gevolgen en het einde van de Giretsu-operaties?

De aanval op Yontan liet zien dat sabotage op een vliegveld tijdelijke ontregeling kon veroorzaken, vooral wanneer brandstof en meerdere toestellen op één locatie werden geraakt. Tegelijk werd duidelijk dat de overlevingskans van de aanvallers klein was zodra de verdediging overschakelde van luchtalarm naar grondbeveiliging. De verliezen bij de commando’s waren daardoor vrijwel totaal.

Op Okinawa bestaat een gedenkteken voor de Giretsu-commando’s in Itoman. Dit wijst op een naoorlogse herinnering aan de inzet, los van het beperkte operationele effect. Een grootschalige herhaling op Okinawa bleef uit, mede doordat geschikte vliegtuigen schaars waren en de eerste inzet al zeer kostbaar was.

In augustus 1945 werd opnieuw een grootschalige aanval op bases in de Marianen gepland, specifiek gericht op het vernietigen van B-29’s. Deze operatie, Ken-gou, voorzag in 60 transporttoestellen en ongeveer 900 commando’s voor de nachten van 19 tot en met 23 augustus 1945. Na de Japanse capitulatie op 15 augustus 1945 werd dit plan geannuleerd.

Welke uniformen en bewapening droegen de Giretsu-commando’s?

Giretsu-personeel droeg speciale, handgemaakte camouflage-uniformen en nam uitrusting mee die was afgestemd op sabotage. In beschikbare lijsten worden onder meer uniformen genoemd die met “Ink” werden gemaakt, naast speciale middelen voor vernieling en brandstichting. De uitrusting was bedoeld voor inzet in het donker, op en rond startbanen en opslagplaatsen.

De bewapening bestond uit Japanse infanteriewapens uit de late oorlogsjaren, aangevuld met explosieven en mijnen. Het doel was geen langdurig gevecht, maar het snel beschadigen van materieel op het vliegveld en het kunnen reageren bij korte confrontaties. In de uitrustingslijst worden onder meer genoemd:

De combinatie van vuurwapens en explosieven past bij een raid met korte tijd op het doel. Explosieven en brandmiddelen waren functioneel voor het vernielen van brandstof en vliegtuigen; lichte wapens waren bedoeld voor beweging, beveiliging en gevechten op korte afstand.

Hoe past de Giretsu Kuteitai binnen Japanse speciale eenheden?

De Giretsu Kuteitai maakte organisatorisch deel uit van de Teishin Shudan, de luchtlandingstroepen van het Keizerlijke Japanse Leger. Binnen dat kader was de eenheid een laat-oorlogs initiatief voor speciale operaties tegen luchtmachtdoelen. Het verschil met reguliere luchtlandingseenheden zat vooral in de opdracht: niet het bezetten van terrein, maar het vernielen van vliegtuigen en logistiek op vliegvelden.

In dezelfde fase van de oorlog gebruikte Japan ook andere methoden voor speciale aanvallen, waaronder kamikaze-inzet tegen schepen door leger- en marinevliegtuigen. De Giretsu-aanpak was anders omdat de aanval na een landing op de grond werd voortgezet, gericht op installaties, brandstof en geparkeerde toestellen. Het element “geen geplande terugkeer” sluit wel aan bij de bredere Japanse manier van opereren in 1945, waarbij acties met hoge verliezen werden ingezet om een groter geheel te vertragen.

Gerelateerde onderwerpen die in literatuur vaak samen met de Giretsu-commando’s worden genoemd, zijn onder meer:

  • Teishin Shudan (luchtlandingstroepen van het leger)
  • de aanval op Yontan Airfield (Okinawa, mei 1945)
  • Japanse mariniers-parachutisten in de Tweede Wereldoorlog
  • de Kaoru Special Attack Corps
  • het algemene begrip commando-/sabotage-eenheid

Deze context maakt duidelijk dat de Giretsu Kuteitai onderdeel was van een bredere ontwikkeling van speciale operaties, met een specifieke focus op vliegvelden. In de Pacific-oorlog waren luchtmachtbases knooppunten voor bevoorrading, bescherming en inzettempo, waardoor sabotage daar direct effect kon hebben, ook al was dat effect meestal tijdelijk.

Conclusie

De Giretsu Kuteitai was een luchtlandingscommando-eenheid van het Keizerlijke Japanse Leger, opgericht in november 1944 uit de Teishin Shudan. Het doel was het verstoren van geallieerde luchtoperaties door nachtelijke sabotage op vliegvelden, met nadruk op het vernietigen van vliegtuigen en brandstof. Grote plannen tegen de Marianen en later Iwo Jima werden geannuleerd door logistieke problemen en het verlies van steunpunten.

De bekendste uitgevoerde actie was de inzet op Okinawa binnen Operatie Gi-gou. In de nacht van 24 op 25 mei 1945 werd Yontan Airfield aangevallen via crashlandingen, waarna een klein aantal overlevende commando’s brandstof en vliegtuigen vernietigde en beschadigde. De groep werd daarna vrijwel geheel uitgeschakeld. Een grotere geplande operatie tegen de Marianen (Ken-gou) werd na de Japanse capitulatie op 15 augustus 1945 afgelast.

Bronnen en meer informatie

  1. Afbeelding: Tsuguichi Koyanagi, Public domain, via Wikimedia Commons
  2. Gakken (2005). Okinawa Kessen. Tokyo: Gakken. ISBN 4-05-603892-9.
  3. Hata, Ikuhiko (1986). Dainiji Taisen Koku Shiwa. Volume 3. Tokyo: Kofusha-shuppan. ISBN 4-87519-744-6.
  4. Jowett, Philip (2002). The Japanese Army 1931–1945. Volume 2. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 1-84176-354-3.
  5. Nakanishi, Ritta (1991). Japanese Military Uniform 1930–1945. Tokyo: Dai Nippon Kaiga. ISBN 4-499-20587-5.
  6. Rottman, Gordon (2005). Japanese Paratroop Forces of World War II. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 1-84176-903-7.
  7. TV Tokyo (1985). Shogen Watashi no Showa-shi. Volume 5. Tokyo: Obunsha. ISBN 4-01-064305-6.
  8. U.S. Army (2005). Okinawa: The Last Battle. Honolulu: University Press of the Pacific. ISBN 1-4102-2206-3.