Wiktor Thommée: Poolse generaal in 1939

Wiktor Thommée (30 december 1881 – 12 september 1962) was een Poolse militair die tijdens zijn carrière diende in het Russische Keizerrijk, de Poolse strijdkrachten en verschillende internationale formaties. Hij nam deel aan meerdere conflicten in de eerste helft van de twintigste eeuw, waaronder de Russisch-Japanse Oorlog, de Eerste Wereldoorlog, de Russische Burgeroorlog, de Pools-Sovjetoorlog en de Duitse invasie van Polen in 1939. Thommée was bekend als commandant van de Operatieve Groep Piotrków en verdediger van de Vesting Modlin. Zijn loopbaan omvatte zowel operationele als stafposities, met opleidingen aan vooraanstaande militaire instituten in Rusland, Polen en Frankrijk.

Vroege leven en opleiding

Wiktor Thommée werd geboren in Święciany, destijds onderdeel van het Russische Keizerrijk en tegenwoordig gelegen in Litouwen. Zijn familie had Poolse wortels en een verre Franse afkomst. Hij volgde onderwijs aan handelsscholen in Lida en Dyneburg (het huidige Daugavpils in Letland). In 1901 werd hij toegelaten tot de officiersschool in Sint-Petersburg, waar hij in 1904 afstudeerde met de rang van tweede luitenant.

Na zijn opleiding werd Thommée geplaatst bij het 124e Infanterieregiment in Voronezj. Hij nam met dit regiment deel aan de Russisch-Japanse Oorlog (1904–1905) en raakte tweemaal gewond. Na herstel in militaire hospitalen werd hij tijdelijk uit actieve dienst ontslagen. Vervolgens studeerde hij aan het Handelsinstituut in Charkov (het huidige Charkiv in Oekraïne). In 1912 keerde hij terug in actieve dienst en begon aan de Academie van de Generale Staf in Sint-Petersburg, die hij in 1914 afrondde.

Deelname aan de Eerste Wereldoorlog

Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd Thommée toegewezen aan het 276e Infanterieregiment. Hij voerde het bevel over een compagnie en later een bataljon. In 1916 volgde promotie tot luitenant-kolonel en werd hij toegevoegd aan de staf van het 48e Legerkorps, actief aan het Roemeense front.

In 1917 leidde de Russische Revolutie tot grote veranderingen in het leger. Thommée verliet het Russische leger en sloot zich in september 1918 aan bij Poolse troepen in de regio Koeban. Daar werd hij op 9 november benoemd tot stafchef van de 4e Poolse Schutdivisie onder generaal Lucjan Żeligowski, een formatie die deel uitmaakte van het Poolse Blauwe Leger. Deze divisie keerde later terug naar Polen en werd omgevormd tot de 10e Infanteriedivisie, waarbij Thommée stafchef bleef tijdens de eerste fase van de Pools-Sovjetoorlog.

Interbellum

In augustus 1919 werd Thommée benoemd tot hoofd van de Derde Afdeling van de Generale Staf, verantwoordelijk voor offensieve inlichtingenoperaties in het Europese deel van Rusland. Kort daarna verzocht hij om terugkeer naar het front en kreeg op 17 juni 1920 het bevel over het 28e Infanterieregiment “Kaniów”. Tijdens de resterende maanden van de Pools-Sovjetoorlog leidde hij achtereenvolgens de 19e en 20e Infanteriebrigade. Voor zijn diensten werd hij in 1922 bevorderd tot kolonel met terugwerkende kracht tot 1 juni 1919.

Na het Verdrag van Riga in 1921 bleef Thommée in actieve dienst. Hij werd commandant van het Legerdistrict Brześć (1921), eerste officier van het 3e Militaire Districthoofdkwartier in Grodno (1922) en begon een opleiding aan de Hogere Krijgsschool in Warschau. In 1923 volgde zijn bevordering tot brigadegeneraal en in 1924 zijn benoeming tot commandant van de 15e Infanteriedivisie in Bydgoszcz.

In 1926 volgde hij een opleiding aan de École Supérieure de Guerre in Parijs. Na terugkeer in Polen vervulde hij diverse hoge functies, waaronder het commando over het 8e Militaire District in Toruń (1934–1938) en het 4e Militaire District in Łódź tot aan de Duitse inval in september 1939.

Deelname aan de Tweede Wereldoorlog

Op 1 september 1939, bij het uitbreken van de Duitse invasie van Polen, kreeg Wiktor Thommée het bevel over de Operatieve Groep Piotrków, onderdeel van het Łódź-leger. Op 6 september werd deze eenheid hernoemd tot Operatieve Groep Thommée. Zijn troepen wisten tijdens de eerste dagen van de veldtocht zware verliezen te vermijden, in tegenstelling tot andere onderdelen van het Łódź-leger die zich na hevige gevechten terugtrokken richting Warschau.

Op 8 september 1939 voerde hij het bevel in de Slag bij Cyrusowa Wola, waarbij zijn eenheden de Duitse 10e Infanteriedivisie wisten terug te dringen. Na deze operatie trok hij met zijn troepen naar de Vesting Modlin, waar hij op 13 september het bevel kreeg over het zogeheten Modlin-leger.

De verdediging van Modlin duurde tot 29 september 1939. Door een gebrek aan voedsel, water en munitie onderhandelde Thommée over een capitulatie, waarbij werd vastgelegd dat alle Poolse soldaten als krijgsgevangenen zouden worden behandeld en later vrijgelaten. Kort na de overgave werd deze afspraak geschonden en op 7 november 1939 arresteerden de Duitse autoriteiten Thommée en een groot deel van zijn staf.

Na de oorlog

Na zijn arrestatie werd Thommée overgebracht naar verschillende Duitse krijgsgevangenenkampen, waaronder Oflag IV-B Königstein, Stalag I-B Hohenstein, Oflag VIII-E Johannisbrunn en Oflag VII-A Murnau. Tijdens zijn gevangenschap deed hij meerdere pogingen tot ontsnapping. Na een laatste overplaatsing naar Oflag VI-B Dössel verbleef hij daar tot de bevrijding in 1945.

Na de oorlog vertrok hij naar het Verenigd Koninkrijk en sloot zich in april 1945 aan bij de Poolse strijdkrachten in het Westen. In januari 1947 keerde hij terug naar Polen. Ondanks zijn formele acceptatie in de strijdkrachten werd hij met pensioen gestuurd en verloor hij zijn pensioenrechten. Thommée leefde vervolgens in moeilijke omstandigheden, waarbij hij soms als conciërge werkte en achtereenvolgens in Gdynia, Toruń en Bydgoszcz verbleef.

Na de dood van Bolesław Bierut en de politieke veranderingen van 1956 kreeg Thommée alsnog een pensioen en een woning in Warschau. Hij overleed op 12 september 1962 en werd begraven op de militaire begraafplaats Powązki in de Aleja Zasłużonych (Allee van de Verdiensten). Op 1 januari 1964 werd hij postuum bevorderd tot divisiegeneraal.

Militaire rangen

  • Tweede luitenant (1904)
  • Luitenant-kolonel (1916)
  • Kolonel (1922, met anciënniteit vanaf 1 juni 1919)
  • Brigadegeneraal (1923)
  • Divisiegeneraal (postuum, 1964)

Onderscheidingen

  • Orde Virtuti Militari, 5e en 4e klasse
  • Commandeurskruis in de Orde Polonia Restituta
  • Kruis van Dapperheid (Krzyż Walecznych), viermaal toegekend
  • Gouden Kruis van Verdienste (Krzyż Zasługi)
  • Onafhankelijkheidsmedaille

Conclusie

Wiktor Thommée behoorde tot de Poolse militaire leiding die in de eerste helft van de twintigste eeuw actief was in meerdere conflicten, zowel in Oost-Europa als daarbuiten. Zijn loopbaan kenmerkte zich door een combinatie van frontcommandantenrollen, stafwerk en internationale militaire opleidingen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde hij een rol in de verdediging van Polen in september 1939, met name bij de Slag bij Cyrusowa Wola en de verdediging van de Vesting Modlin. Zijn naoorlogse leven weerspiegelde de moeilijke positie van veel Poolse officieren in het communistische Polen, maar zijn militaire prestaties bleven erkend, zoals blijkt uit zijn postume bevordering tot divisiegeneraal.

Bronnen en meer informatie

  1. Afbeelding: unknown-anonymous, Public domain, via Wikimedia Commons
  2. Mierzwiński, Zbigniew (1990). Generałowie II Rzeczypospolitej. Warsaw: Polonia. ISBN 83-7021-096-1.
  3. Macyszyn, Jacek (1999). Generałowie polscy. Pruszków: Ajaks. ISBN 83-87103-72-1.
  4. Kryska-Karski, Tadeusz; Żurakowski, Stanisław (1991). Generałowie Polski niepodległej. Warsaw: Editions Spotkania. ISBN 83-85195-35-9.
  5. Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946