Luigi Mascherpa werd geboren op 15 april 1893 in Genua. In 1911 trad hij toe tot de Marineacademie van Livorno en werd in 1914 benoemd tot vaandrig. Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende hij aanvankelijk als piloot op een watervliegtuig aan boord van het moederschip Europa. In 1916 volgde zijn promotie tot onderluitenant .
Vroege jaren en militaire loopbaan
Later in de oorlog was hij gestationeerd op de gepantserde kruiser San Giorgio, waar hij als navigatieofficier en adjudant van de Italiaanse marinecommandant in Albanië optrad. Mascherpa nam deel aan de Slag bij Durrës (oktober 1918), waarvoor hij werd onderscheiden met een Zilveren Medaille voor Militaire Dapperheid .
Na de oorlog nam hij deel aan de Italiaanse bezetting van Albanië en diende hij op verschillende marineschepen, waaronder het slagschip Roma en de kruisers Alessandro Poerio en Guglielmo Pepe. Tussen 1923 en 1924 voerde hij het commando over de kanonneerboten Giuliana en Tolosetto Farinati. Vervolgens werd hij eskaderleider van de MAS-torpedoboten. In 1926 werd hij bevorderd tot kapitein-luitenant-ter-zee en kreeg hij het bevel over het San Marco Bataljon .
In de jaren dertig volgden verdere benoemingen, waaronder dienst op het slagschip Duilio, een functie als stafchef van het marinecommando Pola, en een bevel tijdens de Italiaans-Ethiopische Oorlog, waar hij hulpschepen commandeerde. Eind 1936 werd hij benoemd tot plaatsvervangend commandant van de marinekazerne in Taranto.
De Tweede Wereldoorlog: verdediging van de Dodekanesos
In 1941 werd Mascherpa bevorderd tot kapitein-ter-zee. In april 1942 kreeg hij het bevel over het eiland Leros en de omliggende Dodekanesos-eilanden, waar zich de voornaamste marinebasis van Italië in het oostelijke Middellandse Zeegebied bevond.
Tot aan de wapenstilstand met de geallieerden op 8 september 1943 bleef Leros relatief gespaard van vijandelijkheden. Na deze wapenstilstand begon echter de Duitse Wehrmacht met een offensief om de Dodekanesos te bezetten. Nadat het eiland Rhodos in Duitse handen was gevallen, kreeg Mascherpa het bevel over alle Italiaanse marinetroepen in de regio .
Op 13 september weigerde hij een Duits voorstel tot overgave onder zogenoemde “eervolle voorwaarden”. Zijn troepen op Leros telden circa 8.320 man, grotendeels marinepersoneel, waarvan slechts ongeveer duizend gevechtstroepen waren. De eilandverdediging omvatte kustbatterijen met kanonnen van uiteenlopende kalibers en luchtafweerinstallaties, alsmede schepen zoals de torpedobootjager Euro, motorboten, mijnenleggers en verouderde vliegtuigen, die snel werden uitgeschakeld .
Mascherpa herstructureerde de luchtafweer en slaagde erin toestemming te verkrijgen van de Britse bevelhebbers om zijn vlooteenheden op Leros te houden. Op 12 en 13 september arriveerden Britse officieren, waaronder majoor George Jellicoe en kolonel D.J.T. Turnbull. Zij evalueerden de defensieve voorbereidingen, maar Turnbull toonde zich teleurgesteld over de toestand van de luchtafweer.
Samenwerking met de Britten en militaire spanningen
Op 15 september arriveerden de eerste Britse versterkingen op Leros. Daarop vroeg Mascherpa om promotie tot schout-bij-nacht om in rang gelijk te staan aan de Britse generaal-majoor F.G.R. Brittorous. Deze promotie werd op 20 september toegekend .
Al spoedig ontstonden spanningen tussen de twee bevelhebbers. Brittorous omschreef de Britse troepen als “bezetters”, wat Mascherpa tot protest aanzette. Uiteindelijk werd de tekst van de proclamatie aangepast. Mascherpa behield het bevel over de Italiaanse strijdkrachten en de burgerbevolking, maar stond onder gezag van Brittorous.
Zowel Mascherpa als Brittorous vroegen hun respectieve bevelhebbers om versterkingen en bevoorrading, maar hun verzoeken bleven grotendeels onbeantwoord. Vanaf 26 september begon de Luftwaffe zware bombardementen op het eiland. Gedurende deze periode vonden gemiddeld vier luchtaanvallen per dag plaats, waarbij aanzienlijke schade werd toegebracht aan infrastructuur, schepen en dorpen zoals Lakki en Leros .
Voorbereiding op de Duitse aanval
Op 5 november werd generaal Brittorous vervangen door brigadegeneraal Robert Tilney. Mascherpa werd niet vooraf op de hoogte gesteld van deze wissel. Tilney weigerde de Italiaanse troepen initiatief te laten nemen en beperkte hun rol tot defensieve taken. Pogingen tot coördinatie liepen stroef, en Tilney delegeerde delen van het verdedigingsplan aan Britse officieren.
Op 12 november begonnen de Duitse landingen op Leros, ondersteund door luchtsteun en parachutisten. Ondanks hevige tegenstand en verlies van meer dan de helft van de parachutisten bij de landing, wisten de Duitsers bruggenhoofden te vestigen. De situatie verslechterde snel door een tekort aan munitie en gebrek aan luchtoverwicht.
De Slag om Leros en de val van het eiland
Op 13 november werd het Britse schip HMS Dulverton tot zinken gebracht door de Luftwaffe tijdens een poging om de verdedigers te bevoorraden. Diezelfde dag wisten Duitse parachutisten met moeite enkele Italiaanse stellingen te veroveren. Mascherpa deed een vergeefse oproep aan generaal Mario Soldarelli op Samos voor versterkingen en luchtsteun. In de nacht van 14 november heroverden Britse troepen, met steun van Italiaanse artillerie, enkele stellingen. Toch wisten Duitse troepen later opnieuw terrein te winnen, waaronder de strategische posities bij Alinda Baai en meerdere heuveltoppen zoals Monte Clidi en Monte Appetici.
In de nacht van 14 op 15 november drongen Duitse troepen de stad Leros en de dorpen Alinda en Santa Marina binnen. Britse torpedobootjagers brachten versterkingen aan land en vielen Duitse posities aan. Op 15 november beval Tilney op aandringen van Mascherpa een tegenaanval, maar die werd door uitputting van de troepen ineffectief uitgevoerd.
Op 16 november slaagden de Duitse troepen erin het eiland in tweeën te delen. Hoewel Mascherpa een aanbod van afzonderlijke overgave van de Duitsers weigerde, besloot Tilney om 16:00 uur tot capitulatie. Mascherpa bleef zich met enkele eenheden verzetten, maar werd uiteindelijk op aandringen van Tilney overtuigd om zich om 22:00 uur over te geven.
Na de overgave werd Mascherpa gevangengenomen, ondervraagd en tijdelijk opgesloten zonder voedsel. Op 21 november werd hij overgebracht naar Griekenland en vervolgens naar het krijgsgevangenenkamp Schokken in Polen.
Proces en executie door de Italiaanse Sociale Republiek
Later werd Mascherpa overgedragen aan de Italiaanse Sociale Republiek (RSI), die hem gevangen zette in Verona en vervolgens in de gevangenis van San Francesco in Parma. Tijdens een geallieerd bombardement op Parma op 13 mei 1944 ontstond de mogelijkheid tot ontsnapping, maar Mascherpa weigerde te vluchten.
Op 22 mei 1944 werd hij berecht door het fascistische “Tribunale Speciale per la Difesa dello Stato”, samen met admiraal Inigo Campioni. Ze werden beschuldigd van “verraad” wegens hun verzet tegen de Duitse bezetting van de Dodekanesos. Tijdens een pauze in het proces weigerden beiden opnieuw te vluchten, omdat ze hun geweten zuiver achtten.
Op 24 mei 1944 werden Mascherpa en Campioni geëxecuteerd door een vuurpeloton in Parma, na vooraf hun trouw aan Italië te hebben betuigd. Postuum werden zij onderscheiden met de Gouden Medaille voor Militaire Dapperheid.
Conclusie
Luigi Mascherpa speelde een centrale rol in het Italiaanse militaire verzet tegen de Duitse bezetting van de Dodekanesos na de Italiaanse wapenstilstand van september 1943. Zijn standvastigheid en weigering om zijn troepen op te geven onder druk van zowel vijand als bondgenoot benadrukken zijn loyaliteit aan zijn land en marine. De tragische afloop van zijn leven weerspiegelt de complexe en chaotische situatie waarin veel Italiaanse militaire leiders zich bevonden na de val van Mussolini en het uiteenvallen van de Italiaanse krijgsmacht. Zijn rehabilitatie na de oorlog onderstreept het respect dat hij uiteindelijk verwierf.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: See page for author, Public domain, via Wikimedia Commons
- Petacco, Arrigo (2014). La nostra guerra 1940–1945. Milano: Mondadori. ISBN 978-88-520-5783-0.
- Rocca, Gianni (2014). Fucilate gli ammiragli: La tragedia della marina italiana nella seconda guerra mondiale. Roma: LIT Edizioni. ISBN 978-88-6826-846-6.
- Bronnen Mei1940
