Fritz Wilhelm Hermann Fullriede (4 januari 1895 – 3 november 1969) was een Duitse officier die tijdens de Tweede Wereldoorlog diende in verschillende militaire campagnes, waaronder de Duitse invasie van Polen, het Oostfront, Noord-Afrika en Italië. In 1945 werd hij de laatste bevelhebber van de Festung Kolberg. Onder zijn leiding kon een groot aantal militairen en burgers via zee geëvacueerd worden naar andere delen van Duitsland. Na de oorlog werd hij in Nederland veroordeeld voor zijn rol in de Putten-razzia van 1944.
Vroege leven en opleiding
Fritz Fullriede werd geboren op 4 januari 1895 in Bremen. Na het afronden van zijn schoolopleiding meldde hij zich in augustus 1914 als oorlogsvrijwilliger bij het Jäger-Bataillon 10 van het keizerlijke leger. Later diende hij bij het Infanterie-Regiment 75. Deze vroege militaire vorming legde de basis voor zijn verdere loopbaan in het leger.
Deelname aan de Eerste Wereldoorlog
Tijdens de Eerste Wereldoorlog nam Fullriede deel aan gevechten aan het Westfront. Op 25 augustus 1917 ontving hij het IJzeren Kruis 2e klasse en op 20 juli 1918 het Verwundetenabzeichen in zwart. Ook werd hij onderscheiden met het Hanseatenkruis van Bremen. Na de oorlog, in september 1920, werd hij bevorderd tot luitenant.
Interbellum: overgang naar civiel leven en terugkeer naar het leger
Na de wapenstilstand sloot Fullriede zich aan bij een Freikorps-eenheid en trad in november 1919 toe tot de Bremer Schutzpolizei. Een jaar later verliet hij de politie en begon hij als landbouwer. In 1924 vertrok hij naar Zuidwest-Afrika, destijds een voormalig Duitse kolonie, om daar een eigen boerderij te beginnen. Hij bleef daar twaalf jaar, tot hij in 1936 naar Duitsland terugkeerde.
In 1937 trad hij toe tot de Wehrmacht. Tijdens de eerste jaren van de Tweede Wereldoorlog voerde hij het bevel over verschillende infanterie-eenheden, onder meer in Noord-Afrika en aan de Westfront.
Deelname aan de Tweede Wereldoorlog
Fullriede vocht in de Duitse invasie van Polen, op het Oostfront en in Noord-Afrika als onderdeel van het Afrikakorps. Later nam hij deel aan de Italiaanse veldtocht. Op 11 april 1943 ontving hij als Oberstleutnant en commandant van Kampfgruppe Fullriede in Panzerarmeeoberkommando 5 het Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes.
In maart 1945, toen de stad Kolberg al volledig was ingesloten, werd hij aangesteld als bevelhebber ter vervanging van General Paul Hermann, die door gezondheidsproblemen zijn taken niet meer kon uitvoeren. Fullriede organiseerde de verdediging van Kolberg en de evacuatie van circa 70.000 burgers en 40.000 militairen over zee. Op 23 maart 1945 werd hij onderscheiden met het Eichenlaub bij het Ridderkruis.
Vanaf 18 april 1945 voerde hij negen dagen lang het bevel over de 610. Infanterie-Division z. b. V., en aansluitend over de 3. Marine-Infanterie-Division tot het einde van de oorlog. Op 20 april 1945 werd hij bevorderd tot Generalmajor.
Na de oorlog
Na de Duitse capitulatie kwam Fullriede in Nederlandse krijgsgevangenschap. Hij werd samen met Heinz-Hellmuth von Wühlisch en Friedrich Christiansen berecht voor oorlogsmisdaden in verband met de Putten-razzia van oktober 1944. Het Nederlandse gerechtshof veroordeelde hem tot een gevangenisstraf van 2,5 jaar.
Militaire rangen
- Leutnant (1920)
- Oberstleutnant (1943)
- Oberst (1945)
- Generalmajor (20 april 1945)
Onderscheidingen
- IJzeren Kruis (1914), 2e klasse (25 augustus 1917) en 1e klasse (23 oktober 1941)
- Verwundetenabzeichen (1918) in zwart (20 juli 1918)
- Hanseatenkruis Bremen (25 juli 1918)
- Spange zum Eisernen Kreuz (1939), 2e en 1e klasse
- Verwundetenabzeichen (1939) in goud (20 augustus 1941)
- Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes (11 april 1943)
- Eichenlaub bij het Ridderkruis (23 maart 1945, 803e toekenning)
Conclusie
Fritz Wilhelm Hermann Fullriede was een militair met een lange loopbaan die begon in het keizerlijke Duitse leger tijdens de Eerste Wereldoorlog en zich uitstrekte tot de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog. Zijn carrière omvatte dienst in meerdere frontgebieden, van Polen en het Oostfront tot Noord-Afrika en Italië. In 1945 stond hij aan het hoofd van de verdediging van Kolberg en leidde hij de evacuatie van een groot aantal burgers en militairen. Na de oorlog werd hij in Nederland veroordeeld wegens oorlogsmisdaden. Zijn leven en loopbaan illustreren de militaire ontwikkelingen en gebeurtenissen in de eerste helft van de twintigste eeuw, evenals de juridische afwikkeling van oorlogsmisdaden na 1945.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: Fritz Fullriede, Public Domain, via Wiki Commons
- Fellgiebel, Walther-Peer (2000) [1986]. Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939–1945 — Die Inhaber der höchsten Auszeichnung des Zweiten Weltkrieges aller Wehrmachtteile. Friedberg, Duitsland: Podzun-Pallas. ISBN 978-3-7909-0284-6.
- Wegmann, Günter (2010). Die Ritterkreuzträger der Deutschen Wehrmacht 1939–1945 Teil III: Infanterie Band 7: Fl–Fu. Osnabrück, Duitsland: Biblio-Verlag. ISBN 978-3-7648-2380-1.
- Keilig, Wolfgang (1983). Die Generale des Heeres 1939–1945. Friedberg, Duitsland: Podzun-Pallas-Verlag. ISBN 3-7909-0202-0.
- Bradley, Dermot; Hildebrand, Karl Friedrich; Brockmann, Markus (1996). Die Generale des Heeres 1921–1945. Band 4: Fleck – Gyldenfeldt. Biblio Verlag. ISBN 3-7648-2488-3.
- Mitcham, Samuel W. (2007). German Order of Battle: 291st-999th Infantry divisions, named infantry divisions, and special divisions in World War II. Mechanicsburg: Stackpole Books. ISBN 978-0-8117-3437-0.
- Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946
