Friedrich Bonte was een Duitse marineofficier die tijdens de vroege fase van de Tweede Wereldoorlog een leidinggevende rol vervulde binnen de Kriegsmarine. Als bevelhebber van de torpedoboot- en later de vernietigerflottieljes, was hij nauw betrokken bij Operatie Weserübung, de Duitse invasie van Noorwegen in april 1940. Zijn rol bij het transport van Duitse troepen naar Narvik en zijn overlijden tijdens de Slag om Narvik markeren een belangrijk hoofdstuk in de maritieme geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.
Vroege leven en opleiding
Friedrich Bonte werd geboren op 19 oktober 1896 in Duitsland. Hij volgde zijn middelbare opleiding aan het Viktoria-Gymnasium in Potsdam, waar hij onder andere bevriend raakte met de latere concertpianist Wilhelm Kempff. In april 1914 trad Bonte toe tot de Kaiserliche Marine, de keizerlijke Duitse marine.
Zijn opleiding en vroege loopbaan vielen samen met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Hij diende in verschillende functies tijdens deze conflictperiode. Na de oorlog bleef hij actief binnen de Reichsmarine, de marine van de Weimarrepubliek, en maakte een gestage carrière door.
Carrière in de Reichsmarine en Kriegsmarine
Overgang naar de Duitse Kriegsmarine
Na de oprichting van de Kriegsmarine in 1935, als onderdeel van het herbewapeningstraject van nazi-Duitsland, bleef Bonte actief binnen de zeestrijdkrachten. Hij werd bevorderd tot Fregattenkapitän in april 1937. In november 1938 kreeg hij het bevel over de Tweede Torpedobootflottielje. Zijn promotie tot Kapitän zur See volgde in april 1939.
Op 26 oktober 1939 werd Bonte benoemd tot Führer der Zerstörer, ofwel leider van de torpedobootjagers binnen de Kriegsmarine. Daarmee kreeg hij het bevel over alle Duitse torpedoboot- en vernietigerformaties. Eind november 1939 gaf hij het directe bevel over de torpedoboten uit handen, maar hij bleef verantwoordelijk voor de vernietigers.
Bevordering tot Kommodore
Op 10 februari 1940 volgde zijn bevordering tot Kommodore, een rang binnen de marine tussen Kapitän zur See en Konteradmiral. In deze functie leidde Bonte de voorbereiding op en uitvoering van Operatie Weserübung, specifiek het onderdeel waarbij Duitse bergtroepen per schip naar Narvik werden vervoerd.
Operatie Weserübung en de Slag om Narvik
Strategische achtergrond
Operatie Weserübung was de Duitse militaire campagne gericht op de gelijktijdige invasie van Denemarken en Noorwegen op 9 april 1940. Noorwegen was van strategisch belang vanwege zijn ligging aan de Noordzee en de aanvoer van Zweeds ijzererts via de Noorse haven Narvik. Het Duitse opperbevel wilde met deze operatie een geallieerde bezetting van Noorwegen voorkomen.
Transport van troepen naar Narvik
Friedrich Bonte kreeg de opdracht om met tien vernietigers de bergtroepen van generaal Eduard Dietl naar Narvik te vervoeren. Deze operatie vond plaats op 9 april 1940 en verliep aanvankelijk zonder tegenstand. De Duitse troepen bereikten Narvik in de vroege ochtend en namen de stad in.
Aanval door Britse torpedobootjagers
Op de ochtend van 10 april 1940 viel een Britse vernietigereskader onder leiding van Commodore Bernard Warburton-Lee de Duitse schepen in de fjord bij Narvik aan. Deze actie markeerde het begin van de Eerste Slag om Narvik. Tijdens deze aanval werd Bontes vlaggenschip, de KMS Wilhelm Heidkamp, getroffen door een torpedo.
De torpedotreffer veroorzaakte een explosie aan boord van het schip. Bonte en een groot deel van de bemanning kwamen hierbij om het leven. Zijn dood betekende een verlies aan ervaring en leiding binnen de Duitse marine op een kritiek moment in de operatie.
Militaire onderscheidingen en decoraties
Gedurende zijn loopbaan ontving Friedrich Bonte diverse onderscheidingen die getuigen van zijn langdurige dienst en inzet:
Eerste Wereldoorlog en interbellum
IJzeren Kruis 1914:
Tweede Klasse: toegekend op 1 augustus 1916
Eerste Klasse: toegekend op 5 maart 1922
Ehrenkreuz für Frontkämpfer (Kruis van Eer voor frontsoldaten): ontvangen op 24 oktober 1935
Dienstonderscheiding van de Wehrmacht:
Vierde tot en met tweede klasse, plus eerste klasse: toegekend op 1 april 1939
Tweede Wereldoorlog
Spange zum Eisernen Kreuz 1939:
Tweede Klasse: toegekend op 16 oktober 1939
Eerste Klasse: toegekend op 13 november 1939
Ridderkruis van het IJzeren Kruis:
Postuum toegekend op 17 oktober 1940 als erkenning voor zijn functie als Kapitän zur See, Führer der Zerstörer en leider van Kampfgruppe Narvik.
Nagedachtenis en historische beoordeling
De rol van Friedrich Bonte tijdens Operatie Weserübung is vooral verbonden aan de marineactie rond Narvik. Zijn overlijden op 10 april 1940 maakte hem tot een van de eerste hogere officieren van de Kriegsmarine die sneuvelden tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Binnen de Duitse marinegeschiedenis wordt hij herinnerd als een ervaren officier die een sleutelrol speelde in een van de eerste gecombineerde marine-landoperaties van het conflict. Zijn betrokkenheid bij de planning en uitvoering van de landing bij Narvik toont aan hoe belangrijk de marine was in het bredere strategische plan van nazi-Duitsland om controle te krijgen over Scandinavië.
Hoewel zijn naam minder bekend is buiten militaire kringen, is zijn invloed binnen het maritieme domein van de Duitse krijgsmacht goed gedocumenteerd.
Conclusie
Friedrich Bonte vertegenwoordigt de generatie Duitse marineofficieren die hun carrière begonnen tijdens het Keizerrijk, dienden in de Reichsmarine van de Weimarrepubliek en uiteindelijk hun hoogste rang bereikten in de Kriegsmarine van het Derde Rijk. Zijn rol in de Duitse invasie van Noorwegen en zijn dood bij Narvik maken hem tot een belangrijk persoon in de maritieme geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog.
Als leider van de torpedobootjagers tijdens Operatie Weserübung droeg hij direct bij aan het Duitse plan om Noorwegen onder controle te brengen. Zijn verlies in de nasleep van de Britse aanval op Narvik had gevolgen voor de Duitse operatie in het hoge noorden, die uiteindelijk uitmondde in langdurige gevechten met geallieerde troepen in de regio.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: No data, Public domain, via Wikimedia Commons
Dörr, Manfred (1995). Die Ritterkreuzträger der Überwasserstreitkräfte der Kriegsmarine—Band 1: A–K. Osnabrück, Duitsland: Biblio Verlag. ISBN 978-3-7648-2453-2.
Fellgiebel, Walther-Peer (2000) [1986]. Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939–1945. Friedberg, Duitsland: Podzun-Pallas. ISBN 978-3-7909-0284-6.
Scherzer, Veit (2007). Die Ritterkreuzträger 1939–1945. Jena, Duitsland: Scherzers Militaer-Verlag. ISBN 978-3-938845-17-2.
- Bronnen Mei1940
