De USS Grayback (SS-208) was een onderzeeër van de Tambor-klasse, de eerste in de geschiedenis van de Amerikaanse marine die vernoemd werd naar de meervalachtige vis Coregonus artedi. Tijdens de Tweede Wereldoorlog stond de Grayback op de 20e plaats onder alle Amerikaanse onderzeeërs in termen van totale tonnage van gezonken schepen, met 63.835 ton, en op de 24e plaats in het aantal gezonken schepen, met 14 schepen. De onderzeeër werd op 27 februari 1944 nabij Okinawa tot zinken gebracht. De wraklocatie werd in juni 2019 ontdekt.
Constructie en ingebruikname
De kiel van de USS Grayback werd gelegd op 3 april 1940 door de Electric Boat Company in Groton, Connecticut. Het schip werd te water gelaten op 31 januari 1941, gesponsord door Lydia Ballou Brown, de echtgenote van admiraal Wilson Brown, destijds hoofd van de Amerikaanse Marineacademie. De Grayback werd officieel in dienst genomen op 30 juni 1941, onder het bevel van luitenant Willard A. Saunders.
Algemene specificaties van de USS Grayback
- Klasse en type: Tambor-klasse diesel-elektrische onderzeeër
- Verplaatsing: 1.475 ton (oppervlakte), 2.370 ton (onderwater)
- Lengte: 93,62 meter
- Breedte: 8,31 meter
- Diepgang: 4,46 meter
- Voortstuwing: Vier General Motors V16 dieselmotoren, twee Sargo-batterijen, vier General Electric elektromotoren
- Snelheid: 20,4 knopen (oppervlakte), 8,75 knopen (onderwater)
- Bereik: 11.000 zeemijlen bij 10 knopen
- Bemanning: 6 officieren, 54 bemanningsleden
- Bewapening: Tien torpedobuizen (24 torpedo’s), één 76 mm dekkanon, Bofors 40 mm en Oerlikon 20 mm kanonnen
Sensoren
De USS Grayback (SS-208) was uitgerust met zowel radar- als sonarsystemen die haar hielpen bij navigatie en het opsporen van vijandelijke schepen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hier volgt een overzicht van de radar- en sonarapparatuur aan boord van de onderzeeër:
Radar
De belangrijkste radar die de USS Grayback tijdens haar latere oorlogspatrouilles gebruikte, was de SJ-radar. Dit was een oppervlaktesearch-radar, die speciaal was ontworpen voor gebruik door onderzeeërs.
- SJ-radar:
De SJ-radar was een vroege vorm van radar die op Amerikaanse onderzeeërs werd geïnstalleerd vanaf 1942. Het systeem was bedoeld om oppervlakteschepen te detecteren, met name ‘s nachts of onder slechte weersomstandigheden. Het had een bereik van ongeveer 10 tot 15 zeemijlen en was van cruciaal belang voor het uitvoeren van succesvolle aanvallen op vijandelijke konvooien.
Tijdens de zesde oorlogspatrouille van de Grayback functioneerde de SJ-radar echter niet naar behoren, wat een negatieve invloed had op de effectiviteit van de onderzeeër in die patrouille. Na reparaties en upgrades tijdens latere onderhoudsbeurten functioneerde de radar weer naar behoren, wat bijdroeg aan de successen van latere missies.
Sonar
Naast radar was sonar een essentieel onderdeel van de uitrusting van de USS Grayback om onderwater vijandelijke schepen op te sporen en aanvallen te coördineren.
- JK/QC sonar
De USS Grayback was hoogstwaarschijnlijk uitgerust met de JK/QC sonar, een standaard sonarsysteem dat op veel Amerikaanse onderzeeërs in de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt. Deze sonar was in staat om onderwatergeluiden te detecteren en de locatie van vijandelijke schepen, vooral andere onderzeeërs en escorteschepen, te bepalen.
De QC-versie van de sonar was een verbeterde variant van het JK-systeem en werd gebruikt voor actieve sonarpeilingen. Dit stelde de bemanning in staat om nauwkeurigere informatie te krijgen over de afstand en richting van vijandelijke schepen.
Belang van radar en sonar in operaties
De combinatie van de SJ-radar en JK/QC sonar maakte het voor onderzeeërs zoals de Grayback mogelijk om effectief vijandelijke oppervlakteschepen op te sporen en te volgen. De radar was van groot belang voor het lokaliseren van schepen aan de oppervlakte, terwijl de sonar cruciaal was voor het detecteren van dreigingen onder water en het navigeren in gevaarlijke wateren met vijandelijke patrouillevaartuigen.
Operationele geschiedenis
Eerste oorlogspatrouille
De Grayback begon haar eerste oorlogspatrouille op 15 februari 1942, langs de kust van Saipan en Guam. Tijdens deze patrouille werd de onderzeeër vier dagen achtervolgd door een Japanse onderzeeër, die verschillende torpedo’s op haar afvuurde. Ondanks deze aanvallen kon de Grayback niet in positie komen om terug te slaan. Op 17 maart 1942 slaagde ze erin om haar eerste schip te laten zinken, de 3.291 ton wegende vrachtschip Ishikari Maru bij de Bonin-eilanden.
Tweede tot en met vierde oorlogspatrouille
De tweede patrouille van de Grayback leverde weinig op, ondanks het feit dat ze gedurende de dag aan het oppervlak patrouilleerde, wat een riskante zet was. Tijdens haar derde en vierde patrouilles, uitgevoerd in de Zuid-Chinese Zee en de St. George-passage, werd de Grayback geconfronteerd met heldere maanverlichting, gevaarlijk ondiep water en vijandelijke patrouillevaartuigen. Ondanks deze uitdagingen beschadigde ze verschillende vrachtschepen en een vijandelijke onderzeeër. De aanwezigheid van de Grayback en andere Amerikaanse onderzeeërs in de regio droeg aanzienlijk bij aan het succes van de Guadalcanal-campagne.
Vijfde oorlogspatrouille
Op haar vijfde patrouille, die op 7 december 1942 begon, werd de Grayback beroemd vanwege een noodingreep door apotheker Harry B. Roby. Hij voerde een spoedappendectomie uit op een bemanningslid, terwijl de onderzeeër 30 meter onder water lag. Verder op deze patrouille vernietigde de Grayback vier Japanse landingsvaartuigen en slaagde ze erin een Japanse onderzeeër te ontwijken.
Op 5 januari 1943 hielp de Grayback bij het bombardement van Munda Bay op de Salomonseilanden en speelde een cruciale rol bij het redden van zes overlevenden van een neergestorte Amerikaanse B-26 Marauder. Voor deze dappere actie ontving kapitein Edward C. Stephan de Navy Cross en de Silver Star.
Zesde oorlogspatrouille
De zesde patrouille van de Grayback, van februari tot april 1943, verliep minder succesvol. Technische problemen, zoals een defecte SJ-radar, maakten het moeilijk om vijandelijke doelen te detecteren. Ondanks meerdere aanvallen op Japanse schepen werd er geen enkel doelwit vernietigd.
Zevende oorlogspatrouille
De zevende patrouille, die begon in april 1943, bleek succesvoller. Op 11 mei 1943 onderschepte de Grayback een Japanse konvooi en bracht ze een groot vrachtschip tot zinken. Ook beschadigde ze een Japanse torpedobootjager. Na verdere aanvallen in mei 1943 keerde de Grayback terug naar Pearl Harbor voor een grondige onderhoudsbeurt.
Achtste oorlogspatrouille
Onder het nieuwe bevel van John Anderson Moore begon de Grayback haar achtste patrouille op 26 september 1943. Samen met de onderzeeërs Shad en Cero vormde de Grayback de eerste Amerikaanse wolfpack, een tactiek waarbij meerdere onderzeeërs samenwerken om vijandelijke schepen aan te vallen. Deze operatie resulteerde in het zinken van verschillende Japanse schepen, waaronder de lichte kruiser Awata Maru.
Negende oorlogspatrouille
De negende patrouille van de Grayback, die in december 1943 begon, was een van haar meest succesvolle. Binnen vijf dagen na het eerste contact met Japanse schepen had ze al haar torpedo’s afgevuurd en vier schepen tot zinken gebracht. Onder deze slachtoffers bevonden zich de vrachtschepen Gyokurei Maru en een escorteschip Numakaze. Voor deze indrukwekkende acties ontving kapitein John Anderson Moore zijn tweede Navy Cross.
Tiende oorlogspatrouille en ondergang
De tiende patrouille van de Grayback, die begon op 28 januari 1944, zou haar laatste zijn. Op 24 februari 1944 meldde de onderzeeër dat ze twee Japanse vrachtschepen had vernietigd en twee anderen zwaar had beschadigd. Op 27 februari werd de Grayback voor het laatst gezien toen ze de Ceylon Maru tot zinken bracht in de Oost-Chinese Zee. Later die dag werd de Grayback aangevallen door een Japanse Nakajima B5N torpedobommenwerper, waarschijnlijk gelanceerd vanaf het vliegdekschip Zuikaku. De onderzeeër werd getroffen door een bom en zonk.
Pas na de oorlog, op basis van Japanse documenten, werd het lot van de Grayback bevestigd. Het wrak lag in de Oost-Chinese Zee en vertoonde tekenen van een explosie veroorzaakt door een bom. Commandant John Anderson Moore ontving postuum zijn derde Navy Cross voor deze laatste patrouille.
Wrakvondst en erkenning
In juni 2019 werd het wrak van de USS Grayback ontdekt door het Lost 52 Project, een particuliere onderzoeksgroep. Het wrak werd 50 zeemijlen ten zuiden van Okinawa gevonden, ongeveer 100 zeemijlen van de locatie die oorspronkelijk door de Amerikaanse marine was berekend. Deze fout was te wijten aan een onjuiste vertaling van Japanse oorlogsdocumenten. De ontdekking werd bevestigd door de Amerikaanse marine, en de families van de 80 bemanningsleden werden geïnformeerd over de vondst.
Het wrak van de Grayback ligt op een diepte van ongeveer 430 meter en vertoont aanzienlijke schade aan de achterkant van de commandotoren, wat consistent is met Japanse rapporten over de bominslag. De boeg van de onderzeeër is afgebroken, en een deel van de romp bij de achtersteven is ingestort.
Conclusie
De USS Grayback was een van de meest gedecoreerde Amerikaanse onderzeeërs tijdens de Tweede Wereldoorlog. Met acht oorlogspatrouilles en acht onderscheidingstekens voor haar diensten, was de Grayback een belangrijk onderdeel van de Amerikaanse marine-inzet in de Stille Oceaan. De ontdekking van haar wrak in 2019 heeft een einde gemaakt aan het mysterie rond haar verdwijning en biedt een blijvende herinnering aan de moed en opoffering van haar bemanning.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: National Archives at College Park , Public domain, via Wikimedia Commons
- Lost 52 Project. Dit project is specifiek gericht op de ontdekking van verdwenen Amerikaanse onderzeeërs uit de Tweede Wereldoorlog. De ontdekking van de USS Grayback in 2019 is gedetailleerd gedocumenteerd, inclusief de technische details van de zoektocht en de identificatie van het wrak.Lost 52 project
- Submarine Force Library and Museum Dit museum, gelegen in Groton, Connecticut, biedt een uitgebreide collectie over de geschiedenis van de Amerikaanse onderzeebootvloot, inclusief de Grayback. Ze hebben archieven en museumstukken die de operationele geschiedenis van onderzeeërs uit de Tambor-klasse ondersteunen. Website: Submarine Force Library and Museum
- Bronnen Mei1940
