Hermann Wilhelm Hackmann (Osnabrück, 11 november 1913 – Uslar, 20 augustus 1994) was een Duitse SS-officier die tijdens de Tweede Wereldoorlog functies bekleedde in verschillende concentratiekampen, waaronder Buchenwald en Majdanek. Hackmann werd door zowel de SS-rechtbank als geallieerde militaire tribunalen vervolgd voor moord, mishandeling en verduistering. Zijn loopbaan binnen de SS kenmerkte zich door betrokkenheid bij gewelddadige kampdiscipline en het uitvoeren van executies. Na de oorlog werd hij herhaaldelijk berecht en veroordeeld, maar kwam desondanks op vrije voeten voordat hij later opnieuw werd gearresteerd en veroordeeld.
Vroege leven en opleiding
Hermann Hackmann werd geboren in Osnabrück, in het Duitse Keizerrijk. Over zijn jeugd en opleiding is weinig gedetailleerde informatie beschikbaar, maar bekend is dat hij in de jaren dertig actief werd in nationaalsocialistische organisaties. Op 1 november 1933 trad hij toe tot de Schutzstaffel (SS), met lidmaatschapsnummer 164.705. Hij sloot zich tevens aan bij het Lebensborn-programma, een door de SS geïnitieerd project dat gericht was op het stimuleren van bevolkingsgroei onder personen die voldeden aan de nationaalsocialistische rassencriteria.
Zijn vroege loopbaan in de SS begon in 1934 in het concentratiekamp Esterwegen, waar hij kampdiscipline en bewakingstaken uitvoerde. In 1936 werd hij overgeplaatst naar Oranienburg, waarna hij in 1937 naar Buchenwald ging. Daar bekleedde hij aanvankelijk de functie van Rapportführer, verantwoordelijk voor het registreren van gevangenen en het controleren van de dagelijkse aantallen.
Interbellum en vroege kampfuncties
In 1938 werd Hackmann benoemd tot plaatsvervangend Schutzhaftlagerführer in Buchenwald. Deze functie omvatte de leiding over de dagelijkse interne organisatie van het kamp, inclusief toezicht op bewakers en het handhaven van orde tijdens appèls. Vanaf september 1939 tot juni 1940 bekleedde hij de rol van Arbeitseinsatzführer, verantwoordelijk voor de toewijzing van gevangenen aan arbeidscommando’s binnen en buiten het kamp.
Hackmann stond in deze periode bekend om het toepassen van zware disciplinaire maatregelen. Getuigen na de oorlog verklaarden dat hij gevangenen sloeg, schopte en geselde tijdens appèls. In sommige gevallen liet hij fysieke straffen uitvoeren die ernstige verwondingen of de dood tot gevolg hadden. Na juni 1940 werd hij tijdelijk aangesteld als adjudant van de kampcommandant, alvorens terug te keren naar zijn eerdere functie als plaatsvervangend Schutzhaftlagerführer.
Deelname aan de Tweede Wereldoorlog
Op 22 september 1941 werd Hackmann overgeplaatst naar het concentratiekamp Majdanek in het door Duitsland bezette Polen. Hier werd hij Schutzhaftlagerführer en vanaf 7 oktober 1941 ook Einsatzführer, verantwoordelijk voor het inzetten van gevangenen bij arbeid. In deze periode hield hij toezicht op executies van Sovjetkrijgsgevangenen en was hij betrokken bij mishandelingen van gevangenen.
In september 1942 werd hij wegens verdenking van verduistering en misbruik van functie teruggeroepen van Majdanek en overgeplaatst naar het front. Hij diende bij de 7. SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division “Prinz Eugen” in de Balkan. Op 1 september 1943 keerde hij terug naar Buchenwald, waar hij opnieuw in de kampstaf werd opgenomen.
Op 29 juni 1944 werd Hackmann door een SS-rechtbank ter dood veroordeeld wegens moord en verduistering, maar de straf werd uitgesteld tot na de oorlog. Vanaf september 1944 verbleef hij in het SS- en politie-strafkamp Dachau, tot hij in maart 1945 werd vrijgelaten. Kort daarna kwam hij in geallieerde gevangenschap terecht.
Na de oorlog
Na de capitulatie van nazi-Duitsland in mei 1945 werd Hackmann door de geallieerden gearresteerd. Hij werd aangeklaagd in het zogeheten Buchenwaldproces, dat plaatsvond in 1947 voor een Amerikaans militair tribunaal in Dachau (zaak US vs. Josias zu Waldeck et al.). Tijdens dit proces kwamen getuigenverklaringen naar voren die hem beschuldigden van stelselmatige mishandeling, het toebrengen van zware lichamelijke schade en het plegen van moorden in Buchenwald. Hij werd ter dood veroordeeld, maar in 1948 werd deze straf omgezet in levenslange gevangenisstraf.
In 1950 volgde een verdere strafvermindering tot 25 jaar. Hackmann zat zijn straf uit in de gevangenis van Landsberg, maar werd in 1955 voorwaardelijk vrijgelaten. Hij vestigde zich vervolgens in Uslar, waar hij als koopman en prokurist werkzaam was.
In 1976 werd hij opnieuw gearresteerd door de West-Duitse autoriteiten in verband met zijn betrokkenheid bij misdaden in Majdanek. In het derde Majdanekproces, gehouden in Düsseldorf tussen 1975 en 1981, werd hij veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf wegens medeplichtigheid aan de moord op ten minste 141 gevangenen. Deze veroordeling was gebaseerd op nieuwe getuigenissen en documentair bewijs over zijn rol bij executies en mishandelingen in het kamp. Hij kwam na het uitzitten van een deel van deze straf weer vrij. Hackmann overleed op 20 augustus 1994 in Uslar.
Militaire rangen
- SS-Untersturmführer – datum onbekend
- SS-Obersturmführer – datum onbekend
- SS-Hauptsturmführer – 1 september 1941
Onderscheidingen
Over eventuele officiële onderscheidingen uit zijn SS-loopbaan is geen betrouwbare, gedocumenteerde informatie beschikbaar in openbare archieven. Hackmann wordt voornamelijk in historische bronnen genoemd in verband met zijn betrokkenheid bij oorlogsmisdaden en latere veroordelingen.
Conclusie
Hermann Wilhelm Hackmann bekleedde tijdens de Tweede Wereldoorlog functies op hoog niveau binnen het SS-kampsysteem, waaronder in Buchenwald en Majdanek. Zijn loopbaan werd gekenmerkt door zware disciplinaire maatregelen, mishandelingen en betrokkenheid bij executies. Zowel tijdens de oorlog als in de naoorlogse periode werd hij herhaaldelijk vervolgd, eerst door interne SS-rechtbanken en later door geallieerde en West-Duitse rechtbanken. Ondanks meerdere veroordelingen tot zware straffen bracht hij uiteindelijk relatief beperkte tijd in detentie door. Zijn levensloop illustreert zowel de werking van het nazistische concentratiekampapparaat als de complexiteit van de naoorlogse rechtspraak tegen voormalige kampfunctionarissen.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: unknown soldier or employee of the U.S. Army Signal Corps, Public domain, via Wikimedia Commons
- Hackett, David A. (1995). The Buchenwald Report. Boulder: Westview Press. ISBN 978-0-8133-3363-2.
- Mailänder, Elissa (2015). Female SS Guards and Workaday Violence: The Majdanek Concentration Camp, 1942–1944. East Lansing: Michigan State University Press. ISBN 978-1-62895-231-5.
- Buchenwald Gedenkstätte (2004). Buchenwald Concentration Camp, 1937–1945: A Guide to the Permanent Historical Exhibition. Göttingen: Wallstein Verlag. ISBN 978-3-89244-695-8.
- Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946
