George John Lionel Maduro (1916–1945) was een Curaçaos-Nederlandse jurist in opleiding en reserveofficier die zich tijdens de Duitse aanval op Nederland in mei 1940 onderscheidde in de strijd rond Den Haag. Na de capitulatie sloot hij zich aan bij het verzet en weigerde hij de opgelegde Jodenster te dragen. Zijn leven eindigde in het concentratiekamp Dachau, waar hij in 1945 overleed. Ter nagedachtenis aan hem werd Madurodam opgericht, een miniatuurstad in Den Haag die fungeert als monument voor zijn moed en inzet.
Vroege leven en opleiding
George Maduro werd geboren op 15 juli 1916 in Willemstad, Curaçao, destijds onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij was de enige zoon van Joshua Maduro en Rebecca Levy, beiden van Sefardisch-Joodse afkomst. De familie maakte deel uit van de gevestigde Joodse gemeenschap op het eiland, die sinds de zeventiende eeuw actief was in handel en bankwezen. Als kind kreeg hij zijn eerste onderwijs op Curaçao voordat hij in 1926 naar Nederland vertrok om daar zijn schoolopleiding voort te zetten.
Vanaf zijn tiende woonde Maduro in Den Haag, waar hij de vijfde en zesde klas van de lagere school volgde. Daarna bezocht hij het gymnasium, waar hij zich onderscheidde door zijn brede interesse en sterke inzet voor zijn studie. In 1934 begon hij aan een rechtenstudie aan de Universiteit Leiden. Naast zijn academische vorming koos hij voor een militaire loopbaan in de vorm van een reservefunctie bij de cavalerie. Bij Koninklijk Besluit van 21 november 1939 werd hij officieel benoemd tot reserve-tweede luitenant.
Interbellum: studie en militaire voorbereiding
Tijdens zijn studententijd in Leiden combineerde Maduro zijn rechtenstudie met de voorbereiding op zijn militaire dienst. Hij maakte deel uit van het studentenleven, maar nam ook de verantwoordelijkheid op zich om een officiersopleiding te volgen. De benoeming tot reserveofficier aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog maakte duidelijk dat hij een rol zou gaan spelen binnen de Nederlandse cavalerie. Deze combinatie van academische en militaire verplichtingen kenmerkte zijn interbellumperiode.
In de jaren dertig nam de internationale spanning toe door de opkomst van nazi-Duitsland. Voor studenten en officieren in opleiding, zoals Maduro, betekende dit dat hun voorbereiding niet slechts theoretisch bleef. De dreiging van een mogelijke oorlog bracht een gevoel van urgentie, waarbij de jonge reserveofficier wist dat zijn kennis en militaire vaardigheden snel in de praktijk beproefd konden worden.
Deelname aan de Tweede Wereldoorlog
Strijd tijdens de meidagen van 1940
Toen Duitsland op 10 mei 1940 Nederland binnenviel, bevond Maduro zich als reserveofficier bij de Huzaren in Den Haag. Zijn eenheid kreeg te maken met de Duitse luchtlandingen die gericht waren op de inname van strategische punten rond de residentie. Onder zijn leiding werd de door parachutisten bezette Villa Leeuwenbergh bij Leidschendam aangevallen en heroverd. De Duitse militairen werden gevangen genomen, waarmee Maduro’s optreden een voorbeeld werd van het Nederlandse verzet tegen de invasie.
De Slag om de Residentie maakte deel uit van de bredere strijd om de hoofdstad en liet zien hoe Nederlandse troepen probeerden de Duitse opmars te vertragen. Maduro nam daarbij persoonlijk de leiding in gevaarlijke omstandigheden en gaf blijk van moed en vastberadenheid. Deze actie zou later een belangrijke rol spelen in de erkenning die hij na de oorlog ontving.
Gevangenschap en Oranjehotel
Na de capitulatie van het Nederlandse leger op 15 mei 1940 werd Maduro krijgsgevangen gemaakt. Hij verbleef korte tijd in Duitse handen en werd daarna opnieuw gearresteerd. Hij belandde in de gevangenis van Scheveningen, beter bekend als het Oranjehotel. Daar zat hij ongeveer zes maanden vast. Het verblijf in deze gevangenis betekende een zware periode, maar hij hield vast aan zijn overtuiging om de bezetter niet tegemoet te komen. Na zijn vrijlating besloot hij zich opnieuw actief te verzetten tegen de bezettingsmacht.
Weigering van de Jodenster en onderduik
Na zijn vrijlating voerden de Duitse autoriteiten de verplichting in dat Joden de Davidster moesten dragen. George Maduro weigerde dit teken te dragen. In plaats daarvan dook hij onder, onder meer bij jonkvrouw Christine Wttewaall van Stoetwegen. Een van zijn onderduikadressen bevond zich aan de Frederik Hendriklaan 111 in Den Haag. Tegenwoordig ligt daar een Stolperstein die herinnert aan zijn verblijf. Tijdens zijn onderduik raakte hij betrokken bij het verzet, waar hij hielp bij het onderbrengen van geallieerde piloten en het organiseren van ontsnappingsroutes naar Engeland.
Pogingen tot vlucht en gevangenschap
In september 1943 probeerde Maduro samen met Oncko Wttewaall van Stoetwegen via België naar Spanje te reizen. Hun doel was om zich bij de geallieerden aan te sluiten. De poging mislukte doordat zij verraden werden en in handen vielen van de Gestapo. Ze werden opgesloten in Saarbrücken, waar Maduro tweemaal probeerde te ontsnappen. De eerste poging betrof het graven van een tunnel, terwijl de tweede plaatsvond bij de poort van de gevangenis. Beide pogingen mislukten, maar toonden zijn vasthoudendheid.
Na deze mislukte ontsnappingen werd hij overgebracht naar concentratiekamp Dachau. Dit kamp, opgericht in 1933, diende als model voor andere kampen en kende zware omstandigheden met dwangarbeid, honger en ziekten. In Dachau overleed George Maduro op 8 februari 1945, vermoedelijk aan tyfus. Hij was 28 jaar oud. Slechts enkele maanden later werd het kamp bevrijd door Amerikaanse troepen.
Onderscheidingen
Militaire Willems-Orde
Op 9 mei 1946 werd George Maduro postuum benoemd tot Ridder vierde klasse in de Militaire Willems-Orde. Deze onderscheiding, de oudste en hoogste dapperheidsonderscheiding van het Koninkrijk der Nederlanden, werd hem toegekend vanwege zijn optreden bij de aanval op Villa Leeuwenbergh in mei 1940. Tijdens deze actie leidde hij zijn manschappen onder vijandelijk vuur en wist hij de Duitse parachutisten gevangen te nemen. Maduro is de enige Nederlander van Antilliaanse afkomst die deze onderscheiding ontving. In 2016 werden de bijbehorende versierselen officieel aan zijn familie overhandigd.
Verzetsherdenkingskruis
Naast de Militaire Willems-Orde werd George Maduro postuum ook het Verzetsherdenkingskruis toegekend. Deze onderscheiding werd ingesteld in 1980 en was bestemd voor personen die zich tijdens de Duitse bezetting verdienstelijk hadden gemaakt in het verzet. Het Verzetsherdenkingskruis erkende daarmee zijn inzet tijdens de periode dat hij ondergedoken leefde en actief was in de hulp aan geallieerde militairen.
Nalatenschap
Oprichting van Madurodam
Na de oorlog besloten de ouders van George Maduro hun enige zoon te eren met een blijvend monument. Zij stelden het startkapitaal beschikbaar voor de oprichting van Madurodam, een miniatuurstad in Den Haag. De officiële opening vond plaats in 1952. De opbrengsten kwamen ten goede aan het Nederlands Studenten Sanatorium in Laren, waar studenten met tuberculose werden behandeld. Het park groeide uit tot een bekende Nederlandse attractie en kreeg daarnaast een belangrijke symbolische functie als monument voor George Maduro.
Herdenkingen en monumenten
In de loop der jaren zijn verschillende herdenkingsplaatsen aan hem gewijd. Voor zijn onderduikadres aan de Frederik Hendriklaan in Den Haag werd een Stolperstein geplaatst. In 2016 werd bij de viering van zijn honderdste geboortedag in Madurodam een standbeeld onthuld, vervaardigd door kunstenares Jikke van Loon. In Amsterdam werd in 2018 een brug naar hem vernoemd: de George Madurobrug. Ook op Curaçao is zijn naam verbonden aan een militaire basis, Forward Operating Base (FOB) Maduro, die in 2023 officieel door het ministerie van Defensie werd genoemd.
Cultuur en herinnering
Het leven van George Maduro kreeg ook aandacht in de culturele sfeer. In 2002 werd de documentaire Madurodam, monument met een glimlach gemaakt door Alfred Edelstein en Frits van Veenendaal. De film bevatte een interview met koningin Beatrix, die tot haar inhuldiging in 1980 de eerste burgemeester van Madurodam was. Daarnaast verscheen in 2016 de biografie Ridder zonder vrees of blaam: het leven van George Maduro 1916-1945 van Kathleen Brandt-Carey. Dit boek werd uitgegeven ter gelegenheid van zijn honderdste geboortedag en biedt een uitgebreid overzicht van zijn jeugd, studie, militaire rol en verzetsactiviteiten.
Conclusie
George John Lionel Maduro was een Curaçaos-Nederlandse student en reserveofficier die in mei 1940 een rol speelde bij de verdediging van Den Haag. Zijn weigering om de Jodenster te dragen, zijn onderduikperiode en zijn inzet voor het verzet maakten hem tot een voorbeeld van standvastigheid tijdens de Duitse bezetting. Zijn overlijden in Dachau in februari 1945 betekende een vroeg einde van zijn leven, maar zijn naam leeft voort in onderscheidingen, monumenten en Madurodam. Daarmee neemt George Maduro een blijvende plaats in binnen de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog in Nederland.
Bronnen en meer informatie
- Afbeelding: Erfgoed in Beeld, Public domain, via Wikimedia Commons
- Brandt-Carey, Kathleen (2016). Ridder zonder vrees of blaam: het leven van George Maduro 1916-1945. Spectrum. ISBN 978-90-00-34817-6.
- Wikipedia. “George Maduro.” Beschikbaar op: https://nl.wikipedia.org/wiki/George_Maduro (geraadpleegd 2025).
- Bronnen voor historisch onderzoek 1800–1946










