Louis Ernest de Maud’huy (1857–1921) was een Franse generaal die tijdens de Eerste Wereldoorlog leidinggaf op korps- en legerniveau, onder meer bij het 18e Legerkorps en het Tiende Leger. Na 1918 werd hij militair gouverneur van Metz en parlementslid voor Moselle. In juli 1920 kreeg hij de functie van eerste Chief Scout van de Scouts de France.
Vroege leven en opleiding
Familie en regionale achtergrond
De Maud’huy kwam uit een gezin waarin militaire dienst tot de achtergrond van de familie behoorde. Zijn vader, Pierre Adrien de Maud’huy, was bataljonschef in de Keizerlijke Garde van Napoleon III. Zijn moeder heette Thérèse Joséphine Olry. In biografische beschrijvingen wordt hij geplaatst in Moselle (Lotharingen), een grensregio die in de negentiende eeuw herhaaldelijk onderwerp was van Frans-Duitse rivaliteit.
De nasleep van 1871 en vroege overtuigingen
De Maud’huy was veertien jaar oud toen Frankrijk in 1871 een nederlaag leed en het noordoosten van het land in politieke en militaire zin onder druk bleef staan. In latere teksten wordt vermeld dat hij vanaf die periode het doel voor ogen hield om de Duitsers uit Lotharingen te verdrijven. Dit wordt beschreven als een persoonlijke motivatie, niet als een uitgewerkt politiek programma. In zijn loopbaan is de aandacht voor het grensgebied herkenbaar in de frontsectoren waarin hij later werd ingezet.
Saint-Cyr en stafopleiding
De Maud’huy volgde de officiersopleiding aan Saint-Cyr en rondde daarna een opleiding voor de generale staf af. Dit traject bereidde officieren voor op functies waarin planning, logistiek, kaartwerk en bevelvoering centraal staan. In zijn latere commando’s op korps- en legerniveau was die achtergrond relevant voor het organiseren van operaties en het afstemmen met aangrenzende formaties.
Loopbaan in de infanterie tot 1913
De Maud’huy diende als infanterieofficier bij de chasseurs à pied, een licht-infanterieonderdeel in het Franse leger. Hij werd kolonel en kreeg in 1907 het commando over het 35e Infanterieregiment in Belfort. Op 10 juli 1913 volgde zijn bevordering tot brigadegeneraal en werd hij commandant van de 80e Infanteriebrigade. Daarmee maakte hij de stap naar de hogere bevelslaag die in 1914 direct met grootschalige oorlogsvoering te maken kreeg.
Deelname aan de Eerste Wereldoorlog
Van divisie naar het 18e Legerkorps
De Maud’huy begon de oorlog als divisieofficier, maar kreeg na de Slag der Grenzen het bevel over het 18e Legerkorps. Een korpscommandant stuurde meerdere divisies tegelijk aan, met artillerie, genie, verbindingen en logistiek als vaste onderdelen. Het 18e Korps opereerde op de linkerflank van het Vijfde Leger, in een sector waar in 1914 snel werd geschakeld tussen terugtocht, hergroepering en tegenaanval.
De Eerste Slag aan de Marne
Met het 18e Legerkorps nam de Maud’huy deel aan de Eerste Slag aan de Marne, begin september 1914. Het korps opereerde op de linkerzijde van het Vijfde Leger, waar de Franse inzet gericht was op het stoppen en terugdringen van de Duitse opmars. In deze fase draaiden operaties om het bezetten van verbindingspunten, het beveiligen van rivierovergangen en het herstellen van aaneengesloten frontlijnen.
Discipline aan het front
Een Britse verbindingsofficier beschreef een incident waarin de Maud’huy sprak met een Franse deserteur die op weg was naar zijn executie. Volgens die beschrijving benadrukte de generaal dat de straf anderen moest afschrikken en zo de samenhang van het leger moest ondersteunen. Het voorval wordt genoemd in de context van tucht en militaire rechtspraak in 1914. Daarmee laat het zien dat discipline en strafmaatregelen in de eerste oorlogsmaanden een zichtbaar onderdeel waren van de organisatie van het front.
Oversteek van de Aisne en terreinwinst
Tijdens de Eerste Slag aan de Aisne stak de Maud’huy op 13 september 1914 de Aisne over bij Pontavert. In de daaropvolgende gevechten werden Corbeny en Craonne ingenomen en werd het oostelijke uiteinde van de Chemin des Dames bereikt. In dit gebied waren hoogten en wegverbindingen tactisch bepalend, onder meer voor waarneming en artillerieopstellingen. De actie past in de fase waarin het front zich vastzette en lokale terreinwinst steeds lastiger werd.
Bevordering en aandacht voor nachtaanvallen
Na de gevechten aan de Aisne volgde zijn bevordering tot generaal van divisie en een benoeming tot commandeur in het Legioen van Eer (Légion d’honneur). In beschrijvingen uit die periode wordt hij ook genoemd als commandant met aandacht voor nachtaanvallen. Nachtelijke acties konden bedoeld zijn om stellingen te benaderen, prikkeldraad te openen of kleine posities te verbeteren zonder overdag direct onder vijandelijk vuur te komen.
Bevel over het Tiende Leger tijdens de Race to the Sea
Op 29 september 1914 kreeg de Maud’huy het bevel over het Franse Tiende Leger. De opdracht was het front naar het noorden uit te breiden in aansluiting op het Tweede Leger van de Curières de Castelnau, in de periode die bekendstaat als de Race to the Sea. Op 1 oktober viel het Tiende Leger de oprukkende Duitse eenheden aan en boekte aanvankelijk succes. Daarna verlegde het zwaartepunt zich naar Douai, waar de Duitse reactie sterker werd.
Douai, Lens en terugtocht richting Arras
Rond Douai zette het Duitse Zesde Leger een tegenaanval in, terwijl tevens druk werd uitgeoefend door drie korpsen van de Duitse Eerste, Tweede en Zevende Legers. In deze fase verloor de Maud’huy Lens en moest hij zich terugtrekken richting Arras. Deze gevechten maakten deel uit van de verbreding van het front in Noord-Frankrijk, waar beide partijen probeerden vóór elkaar het contact met de Noordzee te bereiken. Daarbij speelden spoorlijnen, kanaalzones en stedelijke knooppunten een rol.
Het Zevende Leger in 1915
Van 2 april tot 3 november 1915 stond de Maud’huy aan het hoofd van het Zevende Leger. In 1915 lag de nadruk aan het Westfront op offensieven met intensieve artillerievoorbereiding en het verder uitbouwen van loopgraafsystemen. Voor een legercommandant betekende dit het organiseren van munitieaanvoer, het coördineren van infanterie- en artillerie-inzet en het plannen van fasen voor aanval en consolidatie.
Vijftiende Korps en het 11e Legerkorps
Van 2 april 1916 tot 24 januari 1917 kreeg de Maud’huy het bevel over het 15e Legerkorps, een opdracht die in de biografische gegevens als een stap terug wordt aangeduid. Op 25 januari 1917 werd hij vervangen door generaal de Riols de Fonclare. Vervolgens werd hij aangewezen als commandant van het Franse 11e Legerkorps, dat later betrokken raakte bij de Derde Slag aan de Aisne.
Ontheffing in 1918
Op 2 juni 1918 werden de Maud’huy en zijn chef, generaal Duchêne, door premier Georges Clemenceau van hun commando ontheven. De bronnen plaatsen dit besluit in de context van de Duitse opmars in 1918, op een moment dat Duitse troepen volgens de toenmalige beschrijvingen binnen bereik van Parijs kwamen. De Maud’huy werd vervangen door generaal Niessel. Na deze ontheffing kreeg hij geen vergelijkbare frontfunctie meer, maar na de wapenstilstand volgde nog een bestuurlijke benoeming.
Interbellum: politiek en scouting
Afgevaardigde voor Moselle
De Maud’huy trad na de oorlog toe tot de nationale politiek en werd op 16 november 1919 gekozen in het Franse parlement. Hij vertegenwoordigde Moselle als afgevaardigde van het Bloc national en behield zijn zetel tot zijn overlijden in 1921. Daarmee vervulde hij een openbare functie in de beginjaren van de wederopbouw, in een periode waarin bestuur en de positie van grensgebieden geregeld onderwerp van politiek debat waren.
Eerste Chief Scout van de Scouts de France
In juli 1920 werd de Maud’huy benoemd tot eerste Chief Scout van de Scouts de France. De Scouts de France was een Franse scoutingorganisatie die in het begin van de twintigste eeuw werd opgebouwd binnen de bredere internationale beweging. Binnen zulke organisaties had de Chief Scout doorgaans een landelijke leidinggevende functie, met toezicht op opleiding, richtlijnen en organisatie. Zijn benoeming past bij het bredere patroon dat oud-officieren na 1918 ook functies kregen in maatschappelijke organisaties.
Manœuvre, étude théorique en het militaire testament
In 1919 verscheen onder zijn naam de publicatie Manœuvre, étude théorique, gebaseerd op een studie uit 1911. De uitgave werd voorafgegaan door een militair testament dat hij als kolonel aan zijn regiment richtte in Belfort, gedateerd 27 mei 1912. Het werk past in een traditie waarin officieren hun opvattingen over manoeuvre, opleiding en bevelvoering systematisch vastlegden. Daarmee is het een schriftelijke aanvulling op een loopbaan die verder vooral via zijn commando’s in 1914–1918 bekend is.
Na de oorlog
Militair gouverneur van Metz
Na de bevrijding van Metz in november 1918 benoemde maarschalk Foch de Maud’huy tot militair gouverneur van de stad. Deze rol betrof toezicht op veiligheid, het organiseren van bestuur in een overgangssituatie en het afstemmen van militaire en burgerlijke bevoegdheden. Voor Metz en Moselle was dat relevant omdat het gebied na de oorlog opnieuw onder Frans bestuur kwam. In zijn loopbaan vormt dit een verschuiving van frontleiding naar bestuurlijke verantwoordelijkheid in een grensstad.
Overgang naar het openbare leven
De Maud’huy bleef na 1918 actief buiten het frontcommando, met een combinatie van bestuur en politiek. Zijn gouverneurschap in Metz en zijn verkiezing tot parlementslid maken duidelijk dat hij in korte tijd meerdere openbare functies vervulde. De beschikbare biografische gegevens leggen de nadruk op functies en data, en minder op inhoudelijke beleidskeuzes of specifieke dossiers.
Overlijden en bijzetting in Parijs
Louis Ernest de Maud’huy overleed op 16 juli 1921 in Parijs. In de biografische gegevens wordt vermeld dat hij drager was van het Grootkruis in het Legioen van Eer. Na zijn overlijden werd hij bijgezet in Les Invalides, een Parijse locatie waar vaker militairen met een lange loopbaan een laatste rustplaats kregen. Daarmee eindigde een carrière die begon in de infanterie, uitkwam bij korps- en legercommando’s en daarna doorliep in bestuurlijke en politieke functies.
Militaire Rangen
De bekende rangen van de Maud’huy laten een opbouw zien van regimentsniveau naar de algemene rangen vlak voor en tijdens de oorlog. Niet alle stappen zijn in de aangeleverde gegevens met exacte data genoemd, maar drie momenten zijn expliciet: zijn kolonelschap in 1907, de bevordering tot brigadegeneraal in 1913 en de bevordering tot generaal van divisie in 1914. Daarom bevat de lijst hieronder uitsluitend rangen die direct gekoppeld zijn aan een genoemde datum of functie.
Kolonel (commandant 35e Infanterieregiment, Belfort, 1907)
Brigadegeneraal (10 juli 1913; commandant 80e Infanteriebrigade)
Generaal van divisie (bevordering na 13 september 1914)
Onderscheidingen
De onderscheidingen die in de biografische gegevens over de Maud’huy worden genoemd, behoren tot het Legioen van Eer. Na de gevechten aan de Aisne in 1914 werd hij benoemd tot commandeur, en later wordt hij vermeld als drager van het Grootkruis. Het Legioen van Eer kent verschillende graden, waarbij hogere graden doorgaans samenhangen met een lange dienstloopbaan en hoge functies. Hieronder staan alleen de niveaus die in de aangeleverde gegevens expliciet voorkomen.
Legioen van Eer: Commandeur (na de gevechten aan de Aisne, 1914)
Legioen van Eer: Grootkruis (vermeld vóór 16 juli 1921)
Conclusie
Louis Ernest de Maud’huy bereikte vóór 1914 de rang van brigadegeneraal en kreeg in de oorlog commando’s op korps- en legerniveau. Hij leidde het 18e Legerkorps tijdens de Marne en de Aisne en stond daarna aan het hoofd van het Tiende Leger in Noord-Frankrijk, met gevechten rond Douai, Lens en Arras tijdens de Race to the Sea. In 1915 commandeerde hij het Zevende Leger en vervulde hij later korpsfuncties, tot hij in juni 1918 van zijn commando werd ontheven.
Na de oorlog werd hij militair gouverneur van Metz, ging hij de politiek in als afgevaardigde voor Moselle en kreeg hij in 1920 de functie van eerste Chief Scout van de Scouts de France. Ook publiceerde hij een militair-theoretische tekst over manoeuvre en bevelvoering. Hij overleed in 1921 in Parijs, was drager van het Grootkruis in het Legioen van Eer en werd bijgezet in Les Invalides.
Bronnen en meer informatie
de Maud’huy, Louis-Ernest (2016). La manoeuvre : étude théorique (1911) précédée du testament militaire du colonel de Maud’huy à son régiment, Belfort, 27 mai 1912. Paris: Hachette BNF. ISBN 978-2014465563. (Oorspronkelijke editie: 1919, Berger-Levrault, Nancy-Paris-Strasbourg).
France / Ministère de la guerre, état-major de l’armée, service historique (2018). Les armées françaises dans la Grande guerre. Tome X. 10,2. Paris: Hachette BNF. ISBN 978-2329039589.
- Spears, Edward (12 april 2014). A History of the First World War in 100 Moments: The French general and the deserter. The Independent. ISSN 0951-9467.
