Slag om de Metaxas-linie: Griekenland 6 April 1941

Slag om de Metaxas-linie: Duitse invasie van Griekenland, 6 april 1941. Heldhaftige Griekse verdediging vertraagt Duitse opmars, strategische impact.
Slag om de Metaxas-linie: Duitse invasie van Griekenland, 6 april 1941. Heldhaftige Griekse verdediging vertraagt Duitse opmars, strategische impact.

De Slag om de Metaxas-linie, ook bekend in Griekenland als de Slag om de Forten, markeerde het begin van de Duitse invasie van Griekenland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze strijd benadrukte het strategische belang van de versterkte Metaxas-linie, een verdedigingsstructuur bedoeld om Griekenland te beschermen tegen noordelijke invallen.

De oorsprong van dit conflict ligt in de Italiaanse invasie van Griekenland op 28 oktober 1940. Het falen van het Italiaanse leger om een beslissende overwinning te behalen, leidde tot Duitse interventie, onder de codenaam Operation Marita. Deze operatie maakte deel uit van de bredere strategie van Duitsland om haar zuidelijke flank te beveiligen en ononderbroken toegang tot de hulpbronnen en strategische posities op de Balkan te waarborgen.

Diplomatieke Maneuvers

Ter voorbereiding op de invasie probeerde Duitsland de noordelijke buren van Griekenland, Bulgarije en Joegoslavië, bij het Driemogendhedenpact te betrekken. Bulgarije stond toe dat Duitse troepen door haar grondgebied trokken, maar nam niet rechtstreeks deel aan de gevechten. Joegoslavië stemde aanvankelijk in met toetreding tot het bondgenootschap, maar een staatsgreep in Belgrado wierp de pro-Duitse regering omver, wat Hitler ertoe bracht om zowel Joegoslavië als Griekenland tegelijkertijd binnen te vallen.

De Metaxas-linie

De Metaxas-linie was een reeks onafhankelijke fortificaties langs de Grieks-Bulgaarse grens, ontworpen om te verdedigen tegen potentiële Bulgaarse agressie. Deze linie was vernoemd naar generaal Ioannis Metaxas, de Griekse premier die pleitte voor de bouw ervan. De versterkingen maakten optimaal gebruik van het ruige terrein, ondanks de beperkte middelen die beschikbaar waren voor de bouw. Tegen de tijd van de Duitse invasie in 1941 was de Metaxas-linie nog steeds onvolledig, maar vormde een aanzienlijke hindernis voor elke oprukkende macht.

Opposing Forces

Duitse Troepen

Het Duitse 12th Army, onder bevel van veldmaarschalk Wilhelm List, kreeg de opdracht om Griekenland binnen te vallen. Dit leger bestond uit 15 divisies en verschillende ondersteunende eenheden. Belangrijke eenheden die betrokken waren bij de aanval op de Metaxas-linie waren:

  • XVIII Mountain Corps, geleid door luitenant-generaal Franz Böhme
    • 2nd Panzer Division, onder bevel van luitenant-generaal Rudolf Veiel
    • 5th Mountain Division, onder bevel van generaal-majoor Julius Ringel
    • 6th Mountain Division, onder bevel van generaal-majoor Ferdinand Schörner
    • 72nd Infantry Division, onder bevel van generaal-majoor Philipp Müller-Gebhard
    • Independent 125th Infantry Regiment, onder bevel van kolonel Erich Petersen
  • XXX Corps, geleid door luitenant-generaal Otto Hartmann
    • 50th Infantry Division, onder bevel van generaal-majoor Karl Adolf Hollidt
    • 164th Infantry Division, onder bevel van generaal-majoor Josef Folttmann

Griekse en Joegoslavische Troepen

De Griekse verdediging van de Metaxas-linie werd geleid door het Eastern Macedonia Army Section, onder bevel van luitenant-generaal Konstantinos Bakopoulos, samen met de onafhankelijke Evros Brigade onder generaal-majoor Ioannis Zisis. Belangrijke Griekse eenheden waren onder andere:

  • Eastern Macedonia Army Section (luitenant-generaal Konstantinos Bakopoulos)
    • Group of Divisions (luitenant-generaal Panagiotis Dedes)
    • 18th Infantry Division (generaal-majoor Leonidas Stergiopoulos)
      • 70th, 81st en 91st Infantry Regiments (totaal: zes bataljons, vijf forten, 52 kanonnen)
    • 14th Infantry Division (generaal-majoor Konstantinos Papakonstantinou)
      • 41st en 73rd Infantry Regiments (totaal: zeven bataljons, acht forten, 90 kanonnen)
    • 7th Infantry Division (generaal-majoor Christos Zoiopoulos)
      • 26th, 71st en 92nd Infantry Regiments (totaal: tien bataljons, zes forten, 76 kanonnen)
    • Nestos Infantry Brigade (kolonel Anastasios Kalis)
      • 37th en 93rd Infantry Regiments (totaal: vijf bataljons, één fort, 16 kanonnen)
    • 19th Mechanized Division (generaal-majoor Nikolaos Lioumbas)
      • 191st, 192nd en 193rd Motorized Regiments, Krousia Detachment (totaal: drie tankette bataljons, drie gemotoriseerde bataljons, twee infanteriebataljons, 36 kanonnen)
  • West Thrace Zone of Operations (generaal-majoor Ioannis Zisis)
    • Evros Infantry Brigade (generaal-majoor Ioannis Zisis)
      • Soufli, Komotini en Pythio border battalions (totaal: drie bataljons, één fort, geen kanonnen)

Daarnaast ondersteunde de Joegoslavische 20th “Bregalnička” Infantry Division, onderdeel van het 3rd Territorial Army, de verdediging door de Duitse 2nd Panzer Division te confronteren die probeerde de Griekse posities vanuit Joegoslavisch grondgebied te omzeilen.

Het Verloop van de Slag

De Duitse Aanval

Op 6 april 1941 lanceerde de Duitse Wehrmacht haar aanval op de Metaxas-linie. De aanval begon met een zware artilleriebeschieting, gevolgd door luchtaanvallen op de Griekse posities. De Duitse strijdkrachten, bestaande uit het XVIII Mountain Corps en het XXX Corps, probeerden de linie op verschillende punten te doorbreken.

De Duitsers richtten hun aanvallen op specifieke forten en posities langs de Metaxas-linie. Ondanks hevige gevechten slaagden ze erin enkele forten in te nemen, zoals Fort Rupel en Fort Istibey. De verdediging van de Grieken was echter bijzonder hardnekkig, waardoor de Duitsers aanzienlijke verliezen leden en slechts langzaam terrein wonnen.

Griekse Verdediging

De Griekse troepen toonden enorme moed en veerkracht bij de verdediging van de Metaxas-linie. De forten waren goed gepositioneerd en versterkt, wat het voor de Duitsers moeilijk maakte om door te breken. De Griekse soldaten maakten optimaal gebruik van het ruige terrein en de versterkte posities om de Duitse aanvallen af te slaan.

Een opmerkelijk aspect van de slag was de manier waarop de Griekse troepen, ondanks hun numerieke en materiële achterstand, erin slaagden om de Duitse opmars te vertragen. Dit gaf de Grieken de tijd om hun troepen te hergroeperen en verdere aanvallen voor te bereiden.

Inname van Thessaloniki

Ondanks het succes van de Grieken bij de verdediging van de Metaxas-linie, slaagde de Duitse 2nd Panzer Division erin om een omtrekkende beweging uit te voeren via Joegoslavisch grondgebied. Door het doorbreken van de Joegoslavische linies en het binnendringen van Noord-Griekenland, konden de Duitsers op 9 april 1941 Thessaloniki innemen. De val van deze strategisch belangrijke stad dwong het Griekse Eastern Macedonia Army Section tot overgave op 10 april 1941.

Nasleep van de Slag

De overgave van het Griekse Eastern Macedonia Army Section markeerde het einde van de Slag om de Metaxas-linie. Ondanks het verlies toonden de Griekse soldaten grote moed en vastberadenheid in hun verdediging. De Duitse commandant, generaal Wilhelm List, erkende deze dapperheid en stond de Griekse troepen toe zich terug te trekken met hun oorlogsvlaggen, op voorwaarde dat ze hun wapens en voorraden inleverden.

Analyse van de Militaire Strategieën

Duitse Strategie en Tactieken

De Duitse strategie tijdens de Slag om de Metaxas-linie was gebaseerd op de Blitzkrieg-tactiek, waarbij snelheid en verrassing cruciale elementen waren. De aanval begon met een intensieve artilleriebeschieting en luchtbombardementen, gericht op het verzwakken van de Griekse verdedigingsposities. Vervolgens gebruikten de Duitsers hun mobiele eenheden, zoals de 2nd Panzer Division, om door te breken en snel terrein te winnen.

Een belangrijke tactiek die de Duitsers toepasten, was de omtrekkende beweging via Joegoslavië. Door de Joegoslavische verdediging te breken, konden ze vanuit het noorden Griekenland binnendringen en de Griekse verdediging in de rug aanvallen. Dit creëerde een tweefrontenoorlog voor de Grieken, wat uiteindelijk leidde tot de val van Thessaloniki en de overgave van het Eastern Macedonia Army Section.

Griekse Verdedigingsstrategie

De Griekse strategie draaide om het maximaal benutten van de natuurlijke verdedigingsvoordelen die de Metaxas-linie bood. De forten waren zo geplaatst dat ze optimaal gebruik maakten van het bergachtige terrein, wat de Duitse opmars aanzienlijk vertraagde. De Griekse troepen waren goed getraind in defensieve oorlogvoering en wisten hoe ze hun beperkte middelen effectief konden inzetten.

De Griekse verdediging was voornamelijk gericht op het tegenhouden van de Duitse opmars langs de directe route naar Thessaloniki. Ze vertrouwden op de versterkte posities en het moeilijke terrein om de Duitse aanvallen af te slaan. Echter, de beperkte middelen en het gebrek aan ondersteuning vanuit andere delen van Griekenland, die betrokken waren bij de Greco-Italiaanse Oorlog, maakten het moeilijk om een langdurige verdediging vol te houden.

Resultaten en Gevolgen

Hoewel de Duitsers uiteindelijk succesvol waren in hun campagne om Griekenland binnen te vallen, kostte de Slag om de Metaxas-linie hen aanzienlijke inspanning en middelen. De Griekse verdediging vertraagde de Duitse opmars en dwong hen om meer tijd en troepen in te zetten dan oorspronkelijk gepland. Dit getuigt van de effectieve, hoewel uiteindelijk niet afdoende, verdediging door de Griekse troepen.

Het Effect op de Betrokken Troepen

Impact op de Duitse Troepen

De Slag om de Metaxas-linie had aanzienlijke gevolgen voor de Duitse troepen. Hoewel ze uiteindelijk succesvol waren in het doorbreken van de Griekse verdedigingslinies, kostte dit hen meer tijd en middelen dan aanvankelijk verwacht. De zware verliezen die werden geleden tijdens de aanvallen op de goed versterkte Griekse forten, verminderden de slagkracht van de Duitse eenheden.

De vertraagde opmars en de noodzaak om extra troepen in te zetten, hadden ook gevolgen voor de bredere strategische planning van de Duitse Wehrmacht. Dit vertraagde andere geplande operaties en verzwakte de Duitse positie in andere delen van het oorlogsgebied.

Impact op de Griekse Troepen

Voor de Griekse troepen had de Slag om de Metaxas-linie een diepgaande impact. Ondanks hun moedige en vastberaden verdediging, waren ze uiteindelijk niet in staat om de Duitse overmacht tegen te houden. De val van de Metaxas-linie en de daaropvolgende overgave van het Eastern Macedonia Army Section betekende een grote tegenslag voor de Griekse strijdkrachten.

De heldhaftige verdediging van de Griekse soldaten werd echter internationaal erkend en bewonderd. De wijze waarop zij standhielden tegen een superieure vijand, diende als een symbool van moed en vastberadenheid. De Duitse commandant, generaal Wilhelm List, erkende dit en stond de Griekse troepen toe zich terug te trekken met hun oorlogsvlaggen, een zeldzaam gebaar van respect in oorlogstijd.

Langdurige Gevolgen

De langdurige gevolgen van de Slag om de Metaxas-linie reikten verder dan de onmiddellijke militaire uitkomst. De slag had een demoraliserend effect op de Griekse bevolking, maar versterkte ook hun vastberadenheid om te blijven vechten tegen de bezetter. Voor de Duitsers betekende de slag een herinnering aan de veerkracht en vastberadenheid van hun tegenstanders, iets waar ze rekening mee moesten houden in toekomstige operaties.

Conclusie

De Slag om de Metaxas-linie is een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Ondanks de uiteindelijke Duitse overwinning, toont deze slag de moed en veerkracht van de Griekse verdedigingstroepen. De Griekse soldaten wisten, ondanks hun numerieke en materiële achterstand, de Duitse opmars aanzienlijk te vertragen en aanzienlijke verliezen toe te brengen aan de vijand.

De Duitse strategie, gebaseerd op snelheid en verrassing, werd op de proef gesteld door de goed versterkte en strategisch geplaatste forten van de Metaxas-linie. Hoewel de Duitsers erin slaagden hun doel te bereiken, kostte het hen meer tijd en middelen dan verwacht, wat een impact had op hun bredere oorlogsvoering.

Generaal Wilhelm List’s erkenning van de dapperheid van de Griekse soldaten en zijn besluit om hen toe te staan zich terug te trekken met hun oorlogsvlaggen, benadrukt de professionele eer die de Griekse verdediging verdiende. Deze slag, hoewel een nederlaag voor Griekenland, blijft een symbool van hun onverzettelijke geest en vastberadenheid.

Bronnen

  • Beevor, Antony. “Crete: The Battle and the Resistance”. John Murray, 2005. (p. 20)
  • Hellenic Army General Staff. “An Abridged History of the Greek-Italian and Greek-German War 1940-1941 (Land Operations)”. Athens, 1997.
  • Shrader, Charles R. “The Withered Vine: Logistics and the Communist Insurgency in Greece, 1945-1949”. Greenwood Publishing Group, 1999.
  • Bronnen Mei1940